Życie z cukrzycą

Aktywność fizyczna w cukrzycy typu 1: korzyści i rodzaje wysiłków

15 marca 2018

Zdjęcie autora
Ewa Borowiak-Zielińska
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
5 min read

Każdy diabetyk powinien wykonywać wysiłek fizyczny. Już w latach 50-tych sformułowano tezę, że wysiłek fizyczny jest trzecim, po insulinoterapii i żywieniu, kluczowym elementem w regulacji stężenia glukozy we krwi u chorych na cukrzycę typu 1. Intensywność wysiłku najlepiej, aby pomógł określić lekarz prowadzący (diabetolog). Warto się ruszać. Jest to inwestycja  w zdrowie.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Jakie korzyści wynikają z regularnej aktywności fizycznej?

  • Łatwiejsze utrzymanie prawidłowej masy ciała,
  • Redukcja powikłań mikro i mikronaczyniowych cukrzycy,
  • Utrzymanie dłużej czynności wydzielniczej komórek β trzustki poprzez zmniejszenie zapotrzebowania oraz zwiększenie wrażliwości na insulinę
  • Ograniczenie poposiłkowego wzrostu glikemii
  • Poprawa wyrównania metabolicznego
  • Redukcja ryzyka występowania chorób nowotworowych
  • Obniżenie ciśnienia tętniczego
  • Zwiększenie wydolności fizycznej
  • Poprawa ogólnego samopoczucia (1)

Działanie antydepresyjne – badania psychiatryczne dowodzą, że 30-minutowy jednostajny wysiłek fizyczny działa podobnie jak leki antydepresyjne. Należy jednak pamiętać, że jednostajny wysiłek fizyczny to ćwiczenia typu bieganie, ale nie jest nim np. gra w tenisa, gdyż wymaga ona znacznej koncentracji. (2)

Działanie antystresowe- stres zwiększa poziom cukru we krwi, co utrudnia uzyskanie prawidłowych wartości glikemii. Wysiłek fizyczny spala dodatkową porcję glukozy produkowaną np. przez wątrobę w czasie stresu, ale również rozładowuje emocje. (2)

Zasady podejmowania wysiłku fizycznego wg  Zaleceń PTD 2017:

  • początkowe zalecenia dotyczące aktywności fizycznej powinny być umiarkowane i uzależnione od możliwości pacjenta do wykonywania wysiłku;
  • w celu uzyskania optymalnego efektu wysiłek fizyczny powinien być regularny, podejmowany co najmniej co 2–3 dni, jednak najlepiej codziennie;
  • rozpoczynając intensywną aktywność fizyczną, należy wykonywać trwające 5–10 minut ćwiczenia wstępne, a na zakończenie — uspokajające;
  • wysiłek fizyczny może zwiększać ryzyko ostrej lub opóźnionej hipoglikemii;
  • alkohol może zwiększać ryzyko wystąpienia hipoglikemii po wysiłku;
  • należy zwracać uwagę na zapobieganie odwodnieniu organizmu w warunkach wysokiej temperatury otoczenia;
  • należy pamiętać o ryzyku uszkodzenia stóp podczas wysiłku (zwłaszcza przy współistniejącej neuropatii obwodowej i obniżeniu progu czucia bólu), o konieczności pielęgnacji stóp i wygodnym obuwiu.(3)

Gdy osoba chorująca na cukrzycę zaczyna się ruszać, jej glikemie początkowo mogą się pogorszyć. Każdy musi poznać reakcję swojego organizmu na wysiłek fizyczny. Nie należy się tym zrażać tylko mierzyć poziom cukru oraz wyciągać wnioski z zaistniałych sytuacji. Reakcja organizmu na wysiłek będzie zależała od rodzaju wysiłku, od wyrównania metabolicznego cukrzycy również od tego, jak długo osoba z cukrzycą trenuje, czyli czy wcześniej wykonywała już systematycznie aktywność fizyczną oraz od pory podejmowania wysiłku fizycznego.(4)

Rodzaje wysiłków

Wysiłek o charakterze beztlenowym (sprint, podnoszenie ciężarów, sporty walki) trwa krótko, lecz może radykalnie zwiększyć stężenie glukozy we krwi ze względu na uwolnienie hormonów- adrenaliny i glukagonu.

Wysiłek o charakterze tlenowym (jazda na rowerze, bieg na długi dystans , taniec, pływanie) charakteryzuje tendencja do zmniejszania stężenia glukozy we krwi zarówno w trakcie aktywności (zwykle w ciągu 20-60 min od jego rozpoczęcia), jak i po jego zakończeniu.(4)

Wysiłek interwałowy natomiast stabilizuje glikemię. Stwierdzono, że powtarzające się krótkotrwałe sprinty połączone z treningiem o charakterze tlenowym mogą zminimalizować ryzyko hipoglikemii, a ponadto, że wysiłek o charakterze tlenowym może poprawić długoterminową kontrolę glikemii.(4).

Aktywność fizyczna w cukrzycy typu 1

„„… Najlepszą receptą na walkę z depresją, stresem i strachem jest pasja. Można się w niej spełniać i nie myśleć o cukrzycy…” (5) Tak w jednym z wywiadów wypowiedział się Jakub Pawlikowski. Jego pasją są góry, po których biega. Wziął również udział w projekcie „5000 metrów nad poziomem cukru”. Program pokazał, że ucząc się swojego organizmu, obserwując go i nie popełniając ciągle tych samych błędów, diabetycy mogą poradzić sobie nawet z kilkudniowym wysiłkiem fizycznym. Do projektu pacjenci zgłaszali się dobrowolnie, musieli spełniać kryteria dobrego wyrównania cukrzycy). 19 chorych na cukrzycę typu 1 w lipcu 2016 roku zdobyło najwyższy szczyt Iranu- górę wulkan Damavand (5671m n.p.m). Przygotowania do tego wyczynu trwały trzy lata. Kierownikiem medycznym wyprawy był dr hab. Tomasza Klupa, prof. UJ z Kliniki Chorób Metabolicznych Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie a nad bezpieczeństwem czuwał sztab lekarzy. (6). Zebrane doświadczenia, na podstawie skrupulatnie prowadzoną przez każdego uczestnika wyprawy dokumentację medyczną, poddawane były analizie, aby opracować praktyczne wskazówki, dla osób, które chcą chodzić po wyższych górach. Jak powiedział jeden z uczestników projektu, przesłanie dla społeczeństwa jest takie – cukrzyca to nie koniec życia to dopiero początek.

Rodzaj i intensywność wysiłku fizycznego powinna być indywidualnie dobrana i przedyskutowana z diabetologiem. Przeciwwskazaniem bezwzględnym do jakiejkolwiek aktywności fizycznej jest tylko retinopatia proliferacyjna.(1).


O Diabdis

Diabdis to program opieki i wsparcia dla cukrzyków. W Diabdis czeka na Ciebie osobisty opiekun cukrzycowy, który będzie Ci towarzyszył i wspierał Twoje wysiłki w przejęciu kontroli nad cukrzycą. Do Twojej dyspozycji pozostaje także cały zespół specjalistów, nie tylko edukator, który odpowie na wszelkie pytania związane z cukrzycą, które przyjdą Ci do głowy, ale także grono ekspertów, którzy będą Cię wspierać: dietetyk, psycholog, trener personalny oraz lekarz diabetolog.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

1.Diabeologia wieku rozwojowego pod red. Małgorzaty Myśliwiec i Przemysławy Jarosz-Chobot, rozdział 10 str.139-144, PZWL Warszawa 2018

2.Mam cukrzycę typu1. Poradnik dla pacjentów i jego rodziny, red. naukowa dr hab.n.med. Agnieszka Szypołowska, Edycja 4- 2017.

3.Zalecenia Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego 2017

4.Medycyna Praktyczna wydanie specjalne5/2015 str.244-245

5.Pielęgniarka Diabetologiczna, wrzesień 2015, artykuł Jerzego Bolesławskiego „Cukrzyca okazała się dla mnie prezentem losu”str.47-48

6.Pielęgniarka Diabetologiczna, październik 2016, Bartłomieja Matejko „Wyprawa na czubek Iranu” str. 36-39

Zdjęcie autora
Ewa Borowiak-Zielińska |

Edukator diabetologiczny, Diabdis Jestem pielęgniarką i pedagogiem zdrowia, a także specjalistką w dziedzinie diabetologii.  Specjalizuję się w pracy z osobami chorymi na cukrzycę typu 1, zwłaszcza z dziećmi. Jestem także trenerem pompowym.

zobacz także