Życie z cukrzycą

Badania w kierunku neuropatii cukrzycowej

3 kwietnia 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
4 min read

Ze wszystkich przewlekłych powikłań diabetes mellitus neuropatia cukrzycowa jest tym, w którym najtrudniej postawić diagnozę. W przypadku retinopatii wystarczy dokładnie obejrzeć dno oka, przy nefropatii – wykonać badanie moczu na obecność albumin i/lub białka. Przy neuropatii cukrzycowej diagnoza stawiana jest przede wszystkim na podstawie szczegółowego wywiadu z pacjentem i opisu dolegliwości.

Dodatkowo w celu potwierdzenia rozpoznania neuropatii nerwów obwodowych sprawdza się czucie na stopach; a przy podejrzeniu neuropatii nerwów wegetatywnych wykonuje się specjalistyczne badanie baterią Ewinga.

Szybkiemu diagnozowaniu neuropatii cukrzycowej nie pomaga fakt, że jej objawy mogą być bardzo zróżnicowane i dotyczyć różnych układów. O uszkodzeniach nerwów świadczą nie tylko najbardziej charakterystyczne bóle neuropatyczne, ale też problemy z nietrzymaniem moczu, zaburzenia erekcji czy też różne dolegliwości w układzie pokarmowym (gastropareza – spowolnienie opróżniania żołądka). Jeżeli w wyniku uszkodzenia nerwów szwankuje praca układu moczowo-płciowego zdarza się, że pacjenci z powodu wstydu, w ogóle nie zgłaszają problemu lekarzowi. Tymczasem, tak jak w przypadku wszystkich innych powikłań, tak i przy neuropatii – im szybciej zostanie wdrożone leczenie, tym szanse na pozbycie się lub złagodzenie uciążliwych dolegliwości są większe.

Badania w kierunku neuropatii obwodowej

Punktem wyjścia jest zebranie szczegółowego wywiadu z pacjentem. Najczęściej diabetycy zgłaszają się do lekarza z powodu uciążliwych bólów. Te mogą mieć charakter przewlekły lub pojawiać się nagle i na krótkie okresy. W trakcie wywiadu lekarz na pewno poprosi o opisanie tego bólu, czy jest on tępy, piekący, kłujący itp. Ważne jest, kiedy się pojawia – charakterystyczne dla neuropatii są bóle pojawiające się podczas spoczynku oraz nasilające się w wyniku stresu. Oprócz bólu objawem neuropatii może być mrowienie w kończynach, ich drętwienie czy zaburzone odczuwanie temperatury. Przed wizytą u lekarza warto wypisać sobie wszystkie „dziwne” sygnały z organizmu, przede wszystkim w obrębie dłoni i stóp, aby w czasie wywiadu móc udzielić precyzyjnych informacji.

Lekarz ma też do dyspozycji proste narzędzie, którymi sprawdza czucie, najczęściej na stopach. Za pomocą kalibrowanego kamertonu lub stroika, który wytwarza drgania wykonuje badanie czucia wibracji. W ten sposób sprawdza, czy włókna nerwowe w stopie działają prawidłowo. Należy także sprawdzić czucie dotyku (przy pomocy tzw. monofilamentu), czucie bólu (przy pomocy jałowej igły) oraz czucie temperatury (przykładając do skóry ciepłe/zimne przedmioty).

Diagnozowanie neuropatii nerwów wegetatywnych

Znacznie większym wyzwaniem jest rozpoznanie neuropatii nerwów układu autonomicznego, odpowiadających prawidłowe działanie narządów wewnętrznych oraz kontrolujących przemianę materii. Ten rodzaj neuropatii zwykle jest nieuświadomiony, nie daje bowiem żadnych objawów, a nawet jeśli takowe są pojawiają, to są na tyle niespecyficzne, że trudno je przyporządkować właśnie neuropatii (omdlenia, zawroty głowy, kołatanie serca, tachykardia). Dla potwierdzenia neuropatii układu wegetatywnego przeprowadza się niekiedy test baterią Ewinga.

Badanie to wykonywane jest jednak rzadko, przynajmniej w celu rozpoznania neuropatii, bo z założenia ocenia ono kondycję układu krążenia. Polega na sprawdzeniu, jak funkcjonuje układ sercowo-naczyniowy, który kontrolowany jest przez nerwy wegetatywne. Układ krwionośny – wszystkie naczynia, tętnice, żyły powinny być elastyczne, alby móc się dostosować do tego, co dzieje się z organizmem i co wpływa na ciśnienie tętnicze krwi (chociażby zmiana pozycji ciała). Bateria Ewinga bada zdolności adaptacyjne układu krążenia, sprawdza się m.in. zmienność rytmu serca przy głębokim oddychaniu i przy zmianie pozycji oraz zmienność ciśnienia tętniczego przy zmianie pozycji (test pionizacji). Badanie zajmuje do godziny, w jego trakcie pacjent jest podpięty do holtera EKG. Całość badania jest spięta algorytmem, jego wynik jest liczony matematycznie. Dzięki badaniu dowiadujemy się, czy wyniki poszczególnych testów są w normie, na granicy czy są nieprawidłowe, a to jest podstawą do rozpoznania neuropatii układu wegetatywnego.

Diagnoza i co dalej?

Możliwości leczenia neuropatii cukrzycowej są ograniczone. Lekiem na receptę zarejestrowanym do leczenie tego powikłania jest kwas alfa-liponowy podawany we wlewach dożylnych. Kwas alfa-liponowy jest silnym antyoksydantem, który neutralizuje wolne rodniki, a tym samym hamuje niekorzystny dla tkanek proces glikacji białek.

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca, by w ramach profilaktyki tego powikłania oraz jako terapię uzupełniająca po leczeniu wlewami kwasu alfa-liponowego pacjenci przyjmowali benfotmiaminę. Jest to rozpuszczalna w tłuszczach forma witaminy B1, mająca silnie działanie antyoksydacyjne.

Witamina B1 pełni w organizmie szereg funkcji:

  • Utrzymuje prawidłowy stan komórek nerwowych.
  • Przy odpowiednio wysokim poziomie w organizmie ogranicza proces powstawania krańcowych produktów glikacji białek
    (do poziomu występującego u ludzi zdrowych), czyli hamuje niszczenie naczyń przez nadmiar glukozy.
  • Sprawia, że komórki czasowo narażone na hiperglikemię są bardziej wytrzymałe, zwiększa się ich przeżywalność i zdolność do regeneracji.
  • Łagodzi bóle neuropatyczne.
  • Przyspiesza proces gojenia się ran przewlekłych.

 

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także