Życie z cukrzycą

Bóle neuropatyczne przy cukrzycy. Jak sobie z nimi radzić?

27 marca 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
4 min read

Bóle neuropatyczne pojawiają się w wyniku uszkodzenia lub stanu zapalnego nerwów obwodowych, czyli nerwów odpowiedzialnych za odbieranie bodźców z zewnątrz organizmu. Mogą być one skutkiem nadużywania alkoholu, powikłaniem po półpaścu lub rwie kulszowej, ale także skutkiem niedostatecznie leczonej cukrzycy.

Zaburzenia pracy nerwów określa się mianem neuropatii, w przypadku diabetyków neuropatia jest jednym z najczęściej występującym przewlekłym powikłaniem cukrzycy, może dotyczyć (w różnym natężeniu) nawet 80% pacjentów. Jednocześnie jest to powikłanie, którego pacjenci często nie rozumieją i które jest bardzo trudne w diagnozowaniu, szczególnie na wczesnym etapie jego powstawania. Najczęstszym powodem zgłaszania się diabetyków z neuropatią cukrzycową do lekarza są dopiero uciążliwe bóle, które utrudniają codzienne funkcjonowanie i które nie reagują na skuteczne w przypadku innych rodzajów bólu leki (niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz paracetamol).

Ból jako objaw neuropatii cukrzycowej

Jednym z głównych objawów świadczących o uszkodzeniu nerwów obwodowych przez nadmiar glukozy (hiperglikemię) są bóle neuropatyczne. Są one bardzo charakterystyczne, inne niż ból wynikający z uderzenia, poparzenia skóry czy przeforsowania mięśni.

Ból neuropatyczny:

  • Najczęściej zlokalizowany jest na nogach (stopach) oraz rękach (dłoniach) – ból w postaci „rękawiczek” i „skarpetek”.
  • Zwykle pojawia się w nocy (często utrudnia zaśnięcie) oraz pod wpływem stresu.
  • Może być przewlekły lub ostry, napadowy.
  • Pojawiają się samoistnie (nie w wyniku działania czynnika zewnętrznego).
  • Może być tępy, kłujący, przeszywający, piekący.
  • Może mu towarzyszyć uczucie drętwienia i mrowienia.
  • W przypadku diabetyków dolegliwości najczęściej występują symetrycznie (obie dłonie, obie stopy) – określane terminem polineuropatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie wielu zakończeń nerwowych.

O neuropatii cukrzycowej świadczy też przeczulica, która sprawia, że natężenie bólu jest znacznie większe niż wskazuje na to bodziec, który go wywołał. W bardzo nasilonych postaciach neuropatii pacjenci odczuwają ból, kiedy ich skóry dotyka tkanina, np. pościel. Nadmierny ból może powodować delikatny dotyk, albo zetkniecie się z czymś ciepłym lub zimnym.

Odwrotnością dla przeczulicy jest zniesienie odczuwania bólu, dotyku, wibracji i temperatury. Diabetycy dotknięci neuropatią czuciową mają duże ryzyka oparzeń, odmrożeń i uszkodzeń mechanicznych stóp, ponieważ z powodu zaburzeń w nerwach nie czują bólu np. przy zranieniu stopy, co powoduje, że jej nie opatrują i rana się powiększa.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Praktyka pokazuje, że diabetycy zgłaszają lekarzom najczęściej bardzo nasilone postaci neuropatii cukrzycowej, kiedy ból jest już tak silny, że nie pozwala im spać i normalnie funkcjonować. Jeśli ból nie jest przewlekły, pojawia się na krótko i sam znika, zwykle jest bagatelizowany. Wynika to po części z braku świadomości. Wiemy, że ból powinien mieć jakąś przyczynę, by skutkiem czegoś, a w przypadku mrowienia czy drętwienia stóp tej przyczyny najczęściej nie znajdujemy. A to powoduje, że chcemy nieprzyjemne dolegliwości „przeczekać”.

Leczenie bólu neuropatycznego

Ból neuropatyczny jest problematyczny nie tylko dla pacjentów, którzy nie zawsze rozumieją, dlaczego doświadczają nieprzyjemnych dolegliwości, ale też dla medycyny. W przeciwieństwie do bólu receptorowego, który jest normalną reakcją fizjologiczną organizmu na uszkodzenie tkanek i którego mechanizm powstawania jest dość dobrze poznany, ból neuropatyczny, pozostaje ciągle zagadnieniem  zagadkowym i trudnym do leczenia.

W powstawaniu polineuropatii cukrzycowej dużą rolę odgrywa stres oksydacyjny. W jej leczeniu stosowane są leki uśmierzające ból i poprawiające jakość życia chorych, jak i preparaty działające na procesy powodujące powstawanie neuropatii. W tej drugiej grupie wykorzystuje się benfotiaminę (w dawkach 50 mg oraz 300 mg, gdzie mniejsza dawka 50 mg dostępna jest jako lek bez recepty) oraz kwas alfa-liponowy. Stosowany w dawce 600 mg na dobę jest uznawany za skuteczną metodę leczenia polineuropatii cukrzycowej. Kwas alfa-liponowy (tioktynowy) dostępny jest jako lek na receptę, wymaga więc konsultacji lekarza przed rozpoczęciem terapii.

Poza benfotiaminą i kwasem alfa-liponowym, stosowanym w ramach profilaktyki neuropatii[1], w leczeniu bólu neuropatycznego stosuje się także:

  • leki przeciwdepresyjne
  • leki przeciwpadaczkowe
  • leki przeciwbólowe stosowane miejscowo
  • leki opioidowe

[1] Zalecenia kliniczne dotyczące postepowania u chorych na cukrzycę 2018, str. 49.

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także