┼╗ycie z cukrzyc─ů

Cukrzyca a depresja i zmiany nastroju: kiedy i gdzie szuka─ç pomocy?

10 listopada 2016

Zdj─Öcie autora
Olga Sterczewska
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
7 min read

Cukrzyca a depresja i zmiany nastroju to z┼éo┼╝ony problem, kt├│remu warto bli┼╝ej si─Ö przyjrze─ç. O ile zmiany nastroju zdarzaj─ů si─Ö ka┼╝demu i s─ů zupe┼énie naturaln─ů reakcj─ů na wydarzenia ┼╝yciowe, o tyle depresja jest ju┼╝ sytuacj─ů wymagaj─ůc─ů profesjonalnej pomocy. Jak jednak odr├│┼╝ni─ç zmiany nastroju od depresji? Problem zaczyna si─Ö wtedy, gdy negatywne zabarwienie stanu psychicznego staje si─Ö na tyle dotkliwe, ┼╝e znacz─ůco zak┼é├│ca codzienne funkcjonowanie. Trudno┼Ťci te s─ů szczeg├│lnie wyra┼║ne w przypadku os├│b chorych na cukrzyc─Ö, poniewa┼╝ wzajemne oddzia┼éywania tej choroby i znacz─ůcego pogorszenia si─Ö nastroju stanowi─ů rodzaj b┼é─Ödnego ko┼éa.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiaj─ůc us┼éug─Ö masz dost─Öp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Czy kryzys emocjonalny utrudnia kontrolowanie cukr├│w?

Niestety, tak dzieje si─Ö bardzo cz─Östo. Diabetyk obci─ů┼╝ony kryzysem emocjonalnym ma wi─Öksze problemy z przestrzeganiem zalece┼ä dotycz─ůcych leczenia, stosowania diety, samokontroli czy podejmowaniem aktywno┼Ťci fizycznej, co z kolei znajduje odzwierciedlenie w pogorszeniu wynik├│w glikemii, a w efekcie wp┼éywa na dalszy spadek nastroju[1]. Z tego wzgl─Ödu lepiej nie lekcewa┼╝y─ç znacz─ůcych zmian samopoczucia o negatywnym charakterze, ale zastanowi─ç si─Ö, w jaki spos├│b sobie pom├│c.

Zaburzenie nastroju czy ju┼╝ depresja?

Specjali┼Ťci wyr├│┼╝niaj─ů kilka rodzaj├│w zaburze┼ä nastroju o charakterze depresyjnym, a g┼é├│wnymi objawami ka┼╝dego typu s─ů l─Ök, obni┼╝enie nastroju i apatia. Konkretna diagnoza zale┼╝y od wyst─Öpowania innych trudno┼Ťci, takich jak: spowolnienie dzia┼éania, chroniczne zm─Öczenie, poczucie pustki, bezwarto┼Ťciowo┼Ťci, przyt┼éoczenia wymaganiami i obowi─ůzkami, utrata zainteresowa┼ä, problemy z koncentracj─ů, obni┼╝enie samooceny, brak nadziei na przysz┼éo┼Ť─ç, samooskar┼╝anie, zaburzenia snu, ┼éaknienia, zanik pop─Ödu seksualnego czy nawet my┼Ťli i pr├│by samob├│jcze. Nie ka┼╝dy objaw wyst─Öpuje w ka┼╝dym przypadku. O depresji mo┼╝na m├│wi─ç dopiero wtedy, gdy obni┼╝enie nastroju trwa przynajmniej dwa tygodnie i towarzysz─ů mu inne z wymienionych objaw├│w. Pojawiaj─ůce si─Ö u wi─Ökszo┼Ťci z nas spadki samopoczucia, kt├│re mijaj─ů stosunkowo szybko, nie ┼Ťwiadcz─ů jeszcze o chorobie[2].

Cukrzyca a depresja: przyczyny

Negatywne zmiany nastroju zawsze maj─ů swoje przyczyny. Zdarzaj─ů si─Ö sytuacje, kt├│re wywo┼éuj─ů pewien rodzaj kryzysu u ka┼╝dego cz┼éowieka, a u os├│b o okre┼Ťlonych predyspozycjach wewn─Ötrznych mog─ů prowadzi─ç do stan├│w depresyjnych. Je┼Ťli prze┼╝ywasz ┼╝a┼éob─Ö, dozna┼ée┼Ť utraty warto┼Ťci duchowych lub materialnych, do┼Ťwiadczasz przewlek┼éego stresu, l─Öku, sytuacji zagro┼╝enia, mo┼╝emy mie─ç do czynienia z zaburzeniami depresyjnymi o pod┼éo┼╝u psychologicznym[3]. W takich przypadkach lecz─ůcy mo┼╝e okaza─ç si─Ö up┼éyw czasu, zmiana warunk├│w zewn─Ötrznych, wsparcie bliskich os├│b czy te┼╝ zadbanie o odpoczynek.

Istniej─ů jednak pewne czynniki, kt├│re zwi─Ökszaj─ů ryzyko zachorowania. S─ů nimi na przyk┼éad predyspozycje genetyczne. Do czynnik├│w sprzyjaj─ůcych rozwojowi choroby nale┼╝─ů r├│wnie┼╝ zaburzenia hormonalne czy przyjmowanie niekt├│rych lek├│w, np. neuroleptyk├│w, lek├│w obni┼╝aj─ůcych ci┼Ťnienie krwi, sterydowych, hormonalnych, przeciwgru┼║liczych, przeciwnowotworowych oraz nadu┼╝ywanie alkoholu i innych ┼Ťrodk├│w uzale┼╝niaj─ůcych. Depresja mo┼╝e wyst─ůpi─ç tak┼╝e w przebiegu innych chor├│b, takich jak nowotwory, choroby w─ůtroby, nerek, tarczycy i przytarczyc, ┼éuszczyca, reumatoidalne zapalenie staw├│w, gru┼║lica, mononukleoza czy w┼éa┼Ťnie – cukrzyca.

Depresja u os├│b przewlekle chorych

Przyczyny zaburze┼ä nastroju w przypadku diabetyk├│w mo┼╝na szuka─ç r├│wnie┼╝ w samej specyfice choroby przewlek┼éej. Pojawienie si─Ö diagnozy generuje reakcj─Ö, kt├│r─ů specjali┼Ťci dziel─ů na cztery stadia. Pierwszym jest szok (cz┼éowiek czuje si─Ö oszo┼éomiony i zagubiony), drugim spotkanie z chorob─ů (pojawiaj─ů si─Ö uczucia ┼╝alu, rozpaczy, beznadziejno┼Ťci). Po nich nast─Öpuje stadium odwrotu (zaprzeczania chorobie) oraz ostatnie stadium przystosowania, kiedy tworzy si─Ö nastawienie umo┼╝liwiaj─ůce zaakceptowanie choroby [4]. Nawet diabetycy, kt├│rzy od lat choruj─ů, mog─ů do┼Ťwiadcza─ç okresowych problem├│w z adaptacj─ů zwi─ůzanych z przeci─ů┼╝eniem restrykcjami narzuconymi przez chorob─Ö, l─Ökiem przed powik┼éaniami lub te┼╝ poczuciem nadodpowiedzialno┼Ťci za siebie i innych.

Cukrzyca a depresja: hiperglikemia i insulinooporno┼Ť─ç

Cukrzyca jest chorob─ů przewlek┼é─ů, kt├│ra wi─ů┼╝e si─Ö z r├│┼╝nymi ograniczeniami w ┼╝yciu diabetyka, st─ůd ju┼╝ od momentu rozpoznania mo┼╝e by─ç przyczyn─ů stresu, l─Öku czy stan├│w depresyjnych. Powi─ůzania mi─Ödzy cukrzyc─ů a depresj─ů s─ů jednak g┼é─Öbsze i si─Ögaj─ů poziomu biologicznych zale┼╝no┼Ťci. Co wi─Öcej, wsp├│┼éwyst─Öpowanie tych dw├│ch chor├│b mo┼╝e mie─ç charakter dwukierunkowy ÔÇô chorowanie na cukrzyc─Ö zwi─Öksza ryzyko depresji, a depresja zwi─Öksza ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 [5]. Badania pokazuj─ů, ┼╝e a┼╝ jeden na czterech diabetyk├│w ma objawy depresji wymagaj─ůce leczenia [6]. Depresja najprawdopodobniej powoduje hiperglikemi─Ö [7] oraz ma zwi─ůzek z insulinooporno┼Ťci─ů [8]. Epizody hipoglikemii z kolei wywo┼éuj─ů l─Ök, zniech─Öcenie, wyczerpanie zmaganiami z chorob─ů czy poczucie bezradno┼Ťci [9]. Co wa┼╝ne, zmniejszenie nasilenia depresji powoduje popraw─Ö kontroli glikemii i zwi─Ökszenie wra┼╝liwo┼Ťci na insulin─Ö. Z tego wzgl─Ödu bardzo istotne jest, aby nie ignorowa─ç objaw├│w depresyjnych i po zauwa┼╝eniu zmian nastroju utrzymuj─ůcych si─Ö d┼éu┼╝ej ni┼╝ dwa tygodnie skorzysta─ç z pomocy specjalist├│w [10]. Niwelowanie objaw├│w depresji ma wp┼éyw na og├│lne rokowania i zmniejsza ryzyko powik┼éa┼ä [11].

Pomocny kwestionariusz: skala depresji Becka

Dbanie o swoje zdrowie psychiczne jest r├│wnie wa┼╝ne jak leczenie cia┼éa, zw┼éaszcza ┼╝e specjali┼Ťci nie maj─ů ju┼╝ w─ůtpliwo┼Ťci co do wzajemnych oddzia┼éywa┼ä kondycji psychicznej i fizycznej. Z tego wzgl─Ödu warto kontrolowa─ç sw├│j stan, korzystaj─ůc z dost─Öpnych metod. Diagnozy problem├│w emocjonalnych dokonuj─ů oczywi┼Ťcie psycholodzy i psychiatrzy, lecz pierwszym krokiem mo┼╝e by─ç np. wype┼énienie testu, kt├│ry pozwoli zdecydowa─ç, czy pomoc jest potrzebna oraz ewentualnie ÔÇô jakiego rodzaju. Kwestionariusz jest tylko narz─Ödziem pomocniczym i nie zast─ůpi wizyty u specjalisty.

Czy dotyczy Ci─Ö depresja przy cukrzycy? Kwestionariusz znajduje si─Ö tutaj.

Gdzie znale┼║─ç pomoc?

Najszybciej i naj┼éatwiej mo┼╝na um├│wi─ç si─Ö na wizyt─Ö w gabinecie prywatnym, jednak istniej─ů r├│wnie┼╝ drogi uzyskania bezp┼éatnej pomocy, np. w poradniach zdrowia psychicznego czy o┼Ťrodkach interwencji kryzysowej. Bez skierowania w ramach ┼Ťwiadcze┼ä NFZ mo┼╝na um├│wi─ç si─Ö na wizyt─Ö do lekarza psychiatry, kt├│ry z kolei mo┼╝e wystawi─ç skierowanie do psychologa czy psychoterapeuty na diagnostyk─Ö psychologiczn─ů, porady psychologiczne, psychoterapi─Ö indywidualn─ů lub grupow─ů. Osoby, kt├│re wola┼éyby┬ázacz─ů─ç od spotkania z psychologiem, mog─ů r├│wnie┼╝ poprosi─ç o skierowanie lekarza rodzinnego lub innego specjalist─Ö.

W sytuacjach trudnych ka┼╝dy potrzebuje wsparcia innych os├│b. Idealnym rozwi─ůzaniem jest mo┼╝liwo┼Ť─ç uzyskania pomocy najbli┼╝szej rodziny lub przyjaci├│┼é, jednak nie zawsze jest na to szansa. Cz─Ö┼Ť─ç z nas ma obawy przed powierzeniem swoich problem├│w znajomym, czy to ze wzgl─Ödu na wstyd, l─Ök przed ocen─ů, czy te┼╝ z powodu braku zrozumienia z ich strony. W takich sytuacjach mo┼╝na pomy┼Ťle─ç r├│wnie┼╝ o skorzystaniu z telefon├│w zaufania. Rozmowa z nieznan─ů, empatyczn─ů i przygotowan─ů do tego osob─ů pomo┼╝e poradzi─ç sobie w trudnych chwilach, a je┼Ťli korzystasz z pomocy psychologa czy psychiatry sprawdzi si─Ö jako wsparcie mi─Ödzy wizytami. Poni┼╝ej og├│lnodost─Öpne numery telefon├│w, pod kt├│rymi mo┼╝na uzyska─ç szybk─ů pomoc:


Antydepresyjny Telefon
Forum Przeciw Depresji

tel. 22 594 91 00

czynny w ka┼╝d─ů ┼Ťrod─Ö i czwartek od 17.00 do 19.00
koszt po┼é─ůczenia jak na numer stacjonarny
wg taryfy Twojego operatora telefonicznego

———————————————————————————–

ITAKA ÔÇô antydepresyjny telefon zaufania

tel. 22 654 40 41

czynny w poniedziałki od 17.00 do 20.00

———————————————————————————–

Infolinia przeznaczona dla os├│b
z problemami psychicznymi lub ich rodzin
(pod patronatem PTP)

tel. 22 885 84 83

czynna od poniedzia┼éku do pi─ůtku
w godzinach od 11.00 do 19.00

———————————————————————————-

Telefon Zaufania dla Osób Dorosłych
w Kryzysie Emocjonalnym

116 123

Czynny od poniedzia┼éku do pi─ůtku od godz. 14.00-22.00 (po┼é─ůczenie bezp┼éatne)

———————————————————————————-

O┼Ťrodek Interwencji Kryzysowej
ÔÇô pomoc psychiatryczno-pedagogiczna

tel. 22 855 44 32

O┼Ťrodek Interwencji Kryzysowej

tel. 22 837 55 59 (czynny ca┼é─ů dob─Ö)

———————————————————————————-

Telefony zaufania to dobry spos├│b na szybk─ů konsultacj─Ö. Alternatyw─ů jest szukanie pomocy w swoim mie┼Ťcie zamieszkania. Mapa takich punkt├│w znajduje si─Ö tutaj. Je┼Ťli w swoim miejscu zamieszania nie znajdziesz punktu, w kt├│rym zostanie udzielona Ci pomoc, skontaktuj si─Ö z darmowym programem Diabdis telefonicznie lub poprzez stron─Ö internetow─ů, klikaj─ůc w LINK.

Cukrzyca a depresja: pomoc psychologa w programie Diabdis

Jeste┼Ť pacjentem programu Diabdis? Pami─Ötaj, ┼╝e w naszym zespole jest r├│wnie┼╝ psycholog, z kt├│rym mo┼╝esz porozmawia─ç lub wymieni─ç wiadomo┼Ťci dotycz─ůce Twoich problem├│w czy w─ůtpliwo┼Ťci. Depresja przy cukrzycy to z┼éo┼╝ony problem, kt├│rego lepiej nie ignorowa─ç. Nie lekcewa┼╝ te┼╝ zmian nastroju przy cukrzycy. Nie wahaj si─Ö poprosi─ç o pomoc, je┼Ťli jej potrzebujesz!

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiaj─ůc us┼éug─Ö masz dost─Öp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

[1] K. Chabros, A. Milczarczyk, E. Franek, Cukrzyca a zaburzenia psychiczne, ÔÇťLekarzÔÇŁ 2010, nr 10-11, s. 46-53

[2] A. Augustynek, Psychopatologia człowieka doroslego, Warszawa 2015

[3] http://online.synapsis.pl/Slowniczek/Depresje-psychogenne.html

[4] J. Szymczak, Zaburzenia psychiczne chorego somatycznie, [w] Psychologia w medycynie [red.] Borys B., Majkowicz M., Gdansk 2006, s. 370

[5] E.Freedland, Depression is a risk factor the development of type 2 diabetes, „Diabetes Spectrum „, 2004, nr 17, s. 150-152

[6] J. Anderson, K.E. Freedland, R.E. Clouse i inni, The prevelance of comorbid depression in adults with diabetes: a meta analysis, „Diabetes Care”, 2001, nr. 24, s. 1069-1078

[7] J. Lustman, R. E. Clouse, P. S. Ciechanowski i inni, Depression-related hyperglycemia in type 1 diabetes: a medational approach, „Psychosom Med”, 2005, nr. 67, s.195-199

[8] Okamura,A. Tashiro, A. Utumi i inni, Insulin resistance In patients with depression and its changes during the clinical course of depression: minima model analysis, „Metab Clin Exp”, 2000, nr 49, s.1255-1260

[9] Pietrzykowska, D. Zozuli┼äska, B. Wierusz-Wysocka, Jako┼Ť─ç ┼╝ycia chorych na cukrzyc─Ö, ÔÇťPolski Merkuriusz LekarskiÔÇŁ, 2007, nr 136,, s. 311-314

[10] Chabros, A. Milczarczyk, E. Franek, Cukrzyca a zaburzenia psychiczne, ÔÇťLekarzÔÇŁ, 2010, nr 10-11, s. 46-53

[11] J. Lustman, K. E. Freedland, L. S. Griffit L.S i inni, Fluoxetine for depression in diabetes: a randomized, double blind, placebo-controlled trial, „Diabetes Care”, 2000, nr 23, s. 618-623

Zdj─Öcie autora
Olga Sterczewska |

Psycholog i edukator, Diabdis Jestem psychologiem, socjoterapeut─ů, psychoterapeut─ů w trakcie szkolenia w Krakowskim Centrum Psychodynamicznym. Obecnie pracuj─Ö jako edukator programu Diabdis i specjalizuj─Ö si─Ö w pracy psychologicznej z diabetykami.

zobacz tak┼╝e