Życie z cukrzycą

Cukrzyca a relacje społeczne. Gdzie i jak szukać wsparcia?

19 stycznia 2017

Zdjęcie autora
Olga Sterczewska
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek (No Ratings Yet)
7 min read

Cukrzyca jest chorobą, która wymaga dostosowania życia do wielu wytycznych związanych przede wszystkim z dietą, aktywnością fizyczną i monitorowaniem stanu zdrowia. Takie obciążenia mają duży wpływ na samopoczucie, przez co powodują, że poszukiwanie odpowiednich sposobów radzenia sobie z tą sytuacją jest szczególnie ważne [1]. Warto więc zastanowić się, co można zrobić, by pomóc sobie i zwiększyć jakość codziennego życia.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

1. Spróbuj zrozumieć, co się z Tobą dzieje

Wiadomość o zachorowaniu na cukrzycę jest niezmiernie trudnym momentem, gdyż zmusza do wprowadzenia wielu istotnych zmian w dotychczasowym trybie życia. Choroba narzuca liczne ograniczenia, z którymi świeżo zdiagnozowany diabetyk dopiero uczy się sobie radzić. Specjaliści dzielą proces adaptowania się do nowej sytuacji na cztery stadia:

  • szoku,
  • spotkania z chorobą,
  • odwrotu,
  • przystosowania.

Początkowo diabetyk często jest zdezorientowany i zagubiony, po pewnym czasie mogą pojawić się u niego poczucie żalu, rozpaczy i beznadziejności. W późniejszym okresie prawdopodobne jest, że zacznie zaprzeczać chorobie, aby w końcu wytworzyć w sobie nastawienie, które pozwoli na zaakceptowanie życia z cukrzycą lub inną chorobą przewlekłą [2]. To jak długo pacjent zatrzyma się na konkretnym stadium jest kwestią indywidualną.

Dominujące na danym etapie emocje wpływają na sposób widzenia świata i siebie oraz obraz własnej choroby, co z kolei ma znaczenie dla oceny sytuacji, jaką jest otrzymanie diagnozy cukrzycy [3].

2. Zastanów się, jak widzisz swoją chorobę

Z psychologicznego punktu widzenia każda sytuacja trudna może być oceniana jako krzywda, zagrożenie czy wyzwanie. Jeśli pod wpływem wiadomości o zachorowaniu na chorobę przewlekłą ocenisz ją jako krzywdę, będzie Ci towarzyszyć uczucie żalu, smutku i złości oraz pytania o to, dlaczego Cię to spotkało.

Traktując chorobę jako zagrożenie, możesz poczuć strach i niepokój. Kiedy spojrzysz na fakt zachorowania jak na wyzwanie, doświadczysz reakcji mieszanej, a w jej efekcie jednocześnie strachu, jak i nadziei czy zapału, które pozwolą Ci skoncentrować się na możliwościach leczenia [4].

3. Doceń znaczenie wsparcia ze strony bliskich osób

Przeprowadzono wiele badań naukowych, które pokazują, że wsparcie, jakie otrzymujemy ze strony innych ludzi ma ogromne znaczenie dla przystosowania się do choroby przewlekłej i radzenia sobie z nią. Im więcej go otrzymujesz, tym słabiej stres oddziałuje na Twoje zdrowie, a Ty czujesz się bezpieczniej i lepiej z samym sobą.

Badania pokazują, że wsparcie od przyjaciół i rodziny ułatwia aktywne i zaplanowane stosowanie się do wymogów leczenia oraz zdobywanie wiedzy na temat choroby. Dodatkowo: hamuje skłonności do skupiania się na negatywnych emocjach. Uważa się też, że osoby, które wierzą, że mogą liczyć na wsparcie bliskich, inaczej oceniają sytuację stresową, jaką jest choroba przewlekła. Przede wszystkim odczuwają ją jako mniej zagrażającą niż te, które nie mają takiego zaplecza[5].

4. Zdefiniuj, jakiego wsparcia potrzebujesz

Od czego zależy skuteczność wsparcia ze strony innych osób? Według badań decydujące znaczenie ma jego dostępność, czyli to, od ilu osób oraz jak szybko i łatwo możesz uzyskać pomoc.

Co ważne, w przypadku choroby ważne jest nie tylko wsparcie udzielane przez krewnych i przyjaciół, ale też przez profesjonalistów. Specjaliści wyróżniają kilka rodzajów wsparcia. Zastanów się, na jakie Ty możesz liczyć. Odpowiadając na to pytanie, dowiesz się, czego jeszcze potrzebujesz do lepszego radzenia sobie z chorobą. Wyróżniamy kilka typów wsparcia:

  • emocjonalne – okazywanie troski i zrozumienia, które wpływa na Twoje samopoczucie i samoocenę;
  • informacyjne – przekazywanie wiedzy, która pomaga Ci lepiej zrozumieć swoją sytuację i podejmować skuteczne działania;
  • instrumentalne – rodzaj instruktażu, co powinieneś robić, by poprawić swoją sytuację;
  • materialne – pomoc rzeczowa czy finansowa;
  • duchowe – towarzyszenie Ci w odkrywaniu sensu i znaczenia choroby; jest bardzo ważne w momencie kryzysów [6]

5. Pomyśl, co zrobić, by zyskać wsparcie

Jeśli widzisz, że w którymś punkcie brakuje Ci wsparcia, zastanów się, gdzie je znaleźć. Pomoc materialną możesz uzyskać poprzez ubieganie się o różnego rodzaju ulgi przysługujące osobom chorym na cukrzycę.

Więcej o ulgach dowiesz się z artykułów:

Niepełnosprawność przy cukrzycy. Komu należy się orzeczenie?

Orzecznictwo o niepełnosprawności . Cz. II. Stopnie niepełnosprawności a ulga rehabilitacyjna.

Orzecznictwo o niepełnosprawności. Cz. III. Ulga na leki: ile można odliczyć od podatku?

Wiedzę oraz konkretne rady znajdziesz w różnych publikacjach, a jeśli skorzystasz z pomocy edukatorów programu Diabdis, możesz otrzymać oprócz nich także wsparcie emocjonalne czy duchowe. Pamiętaj też o tym, że czasem warto wybrać się na spotkanie z psychologiem, by po prostu porozmawiać i podzielić się trudnościami albo znaleźć w okolicy grupę wsparcia dla cukrzyków.

Pewnym rozwiązaniem są również społeczności internetowe zrzeszające diabetyków, którzy są w podobnej sytuacji do Ciebie i dzięki temu mogą być bardzo cennym źródłem zrozumienia.

6. Pomóż bliskim, by mogli być dla Ciebie dobrym wsparciem

Dla wielu osób to rodzina i przyjaciele są najlepszym źródłem wsparcia w trudnych chwilach, jednak nie zawsze tak jest. Zdarza się, że mimo szczerych chęci bliscy nie potrafią nas odpowiednio wesprzeć.

W takich sytuacjach pewnym rozwiązaniem jest poszukiwanie wsparcia na zewnątrz, np. u psychologa czy w grupie diabetyków. Nawet jeśli zdecydujesz się na takie rozwiązanie, dla dobra relacji rodzinnych i przyjacielskich, warto wspomóc znajome osoby w pomaganiu Tobie. Pamiętaj, że ludzie mogą czuć się zagubieni i nie rozumieć Twojej choroby. Daj im czas. Zadbaj o ich komfort poprzez edukację.

Gdy bliskie osoby będą rozumiały, co się z Tobą dzieje i jak Ci pomóc w trudniejszych chwilach, zmniejszy to ich lęk i zapobiegnie budowaniu dystansu do Ciebie. Mów wprost, czego potrzebujesz, a jaka forma pomocy nie jest skuteczna, doceniając przy tym każdą jej formę – staraj się pamiętać, że nawet nieporadnie wyrażana troska, pozostaje troską. Dbaj o siebie, ale nie zapominaj przy tym, że relacje są dwustronne i Twoi bliscy też nadal potrzebują Twojego wsparcia w ich problemach.

7. Nabierz dystansu

Zdarzają się sytuacje, gdy otoczenie nie tylko nie daje nam wsparcia, ale wręcz szkodzi. Wielu diabetyków zmaga się z brakiem zrozumienia ze strony innych ludzi. Mówią o bagatelizowaniu ich choroby, krzywdzących stwierdzeniach, wynikających ze skrajnej niewiedzy pytaniach czy radach.

Warto pamiętać, że nie możemy zmienić innych, ale mamy możliwość zmiany swoich reakcji na ich zachowanie. To samo zdanie wypowiedziane do kilku różnych osób zrobi na nich odmienne wrażenie, bo każdy z nas ma inny pakiet doświadczeń, inny sposób postrzegania świata, inną emocjonalność.

Osoby, które traktują cukrzycę w kategoriach krzywdy, po usłyszeniu nierealnych rozwiązań w związku z chorobą, czy pytań wynikających z niewiedzy mogą poczuć się jeszcze bardziej skrzywdzone, a także poczują złość na otoczenie i być może odsuną się od ludzi, którzy wypowiedzieli niefortunne zdania lub zaczną bronić się poprzez atak.

Traktując cukrzycę jako zagrożenie, można doświadczyć poczucia jeszcze większej bezradności i samotności w chorobie, zrezygnować z prób poszukiwania wsparcia u bliskich. Jeśli sytuacja jest traktowana jako wyzwanie, istnieje duża szansa na zdobycie większego dystansu wobec zachowań innych ludzi. Oczywiście siła reakcji zależy od nasilenia odczuć związanych z chorobą, które dominują w danym momencie.

8. Zastanów się nad realną zmianą

Wśród wszystkich zasobów, które są cenne w radzeniu sobie z chorobą przewlekłą bardzo ważne miejsce zajmuje wsparcie ze strony innych osób. To, którego udzielają nam bliscy, pomaga radzić sobie z codziennymi ograniczeniami narzuconymi przez chorobę, a to dostarczane przez specjalistów ułatwia panowanie nad jej objawami i zapobieganie powikłaniom [7].

Pamiętaj o tym, że istotne jest nie tylko poszukiwanie źródeł wsparcia, ale też uczenie samego siebie przyjmowania go i przekuwania na pozytywną zmianę w podejściu do swojej sytuacji. Traktując cukrzycę jak wyzwanie, które jest trudne, lecz można mu sprostać, a przy tym rozwinąć się jako człowiek, poprawisz swoje zdrowie i samopoczucie. Jak to zrobić? Psychologowie mówią, że już sama świadomość sposobu, w jaki się funkcjonuje pozwala na jego zmianę, warto jednak pomyśleć także o metodach, które Cię w tym wspomogą. Jakich? O tym już wkrótce na blogu.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

[1] M. Ziarko, Zmaganie się ze stresem choroby przewlekłej, Poznań 2014.

[2] J. Szymczak, Zaburzenia psychiczne chorego somatycznie, [w] Psychologia w medycynie. [red.] B. Borys, M. Majkowicz, Gdańsk 2006, s. 370.

[3] G. A. Bonanno, Loss, trauma, and human resilience: Have we underestimated the human capacity to thrive after extremely aversive events?, “American Psychologist”, 2004, nr 59, s. 20–28.

[4] I. Heszen, H. Sęk, Psychologia zdrowia, Warszawa 2008.

[5] M. Ziarko, Zmaganie się ze stresem choroby przewlekłej, Poznań 2014.

[6] H. Wrona-Polańska, Twórcze zmaganie się ze stresem szansą na zdrowie. Funkcjonalny model zdrowia po transplantacji szpiku kostnego. Kraków 2011.

[7] B. Karlsen, T. Idsoe, B. R. Hanestad, T. Murberg, E. Bru, Perceptions ofsupport, diabetes-related coping and psychological well-being in adults with type 1 and type 2 diabetes, “Psychology, Health & Medicine”, 2004, nr 1, s. 53–70.

Zdjęcie autora
Olga Sterczewska |

Psycholog i edukator, Diabdis Jestem psychologiem, socjoterapeutą, psychoterapeutą w trakcie szkolenia w Krakowskim Centrum Psychodynamicznym. Obecnie pracuję jako edukator programu Diabdis i specjalizuję się w pracy psychologicznej z diabetykami.

zobacz także