Życie z cukrzycą

Cukrzyca a zdrowie wątroby

31 stycznia 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
4 min read

Badania epidemiologiczne wskazują, że niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby to problem około 70% pacjentów z cukrzycą typu 2., a ponad 12% diabetyków umiera z powodu marskości wątroby (czyli zdecydowanie więcej, niż w populacji ogólnej). Jaka jest zależność pomiędzy cukrzycą a schorzeniami wątroby i czy należy traktować je jako kolejne powikłanie diabetes mellitus?

 

Wątroba to jeden z największych i najważniejszych organów w ludzkim ciele, znajduje się pod przeponą, jest osłonięta prawym żebrem i u dorosłego człowieka waży średnio ok. 1,5 kg. Wątroba pełni funkcję magazynu (m.in. gromadzi glikogen), filtra (oczyszcza organizm z toksyn, np. alkoholu) oraz organu wydzielniczego (wydziela żółć i enzymy wątrobowe).

Wątroba bierze udział w metabolizmie węglowodanów – rozkłada je do glukozy, a jej nadmiar magazynuje w postaci glikogenu, aby w razie potrzeby (spadku poziomu cukru) uwolnić zmagazynowany zapas i utrzymać odpowiedni poziom cukru we krwi. Dzięki temu u zdrowego człowieka glikemie są utrzymywanie w normie nawet wtedy, gdy zjada niewiele,
a nawet się głodzi (nie doświadcza hipoglikemii). U diabetyków proces ten jest zachwiany przez przyjmowanie insuliny
z zewnątrz. W wątrobie białka i cukry zamieniane są w tłuszcze,
spalane są również kwasy tłuszczowe. Wątroba odpowiedzialna jest także za produkcję między innymi cholesterolu.

  • Wątroba to magazyn, nie tylko dla glikogenu, ale również dla witamin A, D i B12 oraz dla żelaza.

Choroby wątroby a cukrzyca

 

W krajach rozwiniętych najczęściej diagnozowanym schorzeniem wątroby jest obecnie niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby. Wraz z coraz większym problemem nadwagi i otyłości, wyprzedziła ona wcześniejszych „liderów” – alkoholową chorobę wątroby oraz zapalenia wirusowe. Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby ma bardzo duży związek z zespołem metabolicznym, choć w definicji tego zespołu o wątrobie się nie wspomina. Jednak tak jak konsekwencją zespołu metabolicznego dla trzustki może stać się cukrzyca typu 2, a dla stawów dna moczanowa,
tak jej skutkiem dla wątroby bardzo często jest choroba stłuszczeniowa. Innymi słowy, do rozwoju cukrzycy typu 2 i niealkoholowego stłuszczenia prowadzą bardzo podobne czynniki. Nic zatem dziwnego, ze problem ten dotyczy ponad połowy diabetyków z cukrzycą typu 2., jest coraz bardziej widoczny i zdaniem lekarzy będzie tylko narastał.

Istnieje też zależność między problemami z wątrobą a cukrzycą typu 1, choć w praktyce występuje ona bardzo rzadko. Czynnikami ryzyka rozwoju niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby u pacjentów z cukrzycą typu 1 są przewlekła hiperglikemia oraz stosowanie zbyt dużych dawek insuliny (przeinsulinowanie). Insulina jest hormonem anabolicznym, przyjmowanie jest przez dłuższy czas w dużych ilościach może skutkować insulinoopornością. Wysokie stężenie insuliny w organizmie sprzyja tyciu, w tym otłuszczaniu się organów wewnętrznych, z wątrobą na czele.

Jak chronić wątrobę przy cukrzycy?

 

Wątroba jest organem o ogromnych zdolnościach regeneracyjnych. Dopiero przy bardzo poważnym uszkodzeniu (marskość) zmiany mogą być nieodwracalne. Natomiast w przypadku niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby oraz jej cięższej postaci – stłuszczeniowego zapalenia, jest szansa na całkowitą jej regenerację. Warunkiem jest trwała zmiana nawyków żywieniowych i znaczne obniżenie masy ciała. Redukcja tkanki tłuszczowej poprawia zarówno biochemiczne parametrów wątrobowe jak i wpływa na regresję włóknienia. Aby doszło do poprawy kondycji wątroby, konieczny jest spadek masy ciała minimum o 5-10 %. Wśród ekspertów nie ma konsensusu, jaki sposób odżywiania będzie optymalny, żeby ten efekt osiągnąć. Nie ma też jednej definicji „diety wątrobowej”, a dodatkowo jest ona o tyle problematyczna, że w wielu punktach wyklucza się z tzw. „dietą cukrzycową”. W Polsce zalecenia odnośnie odżywania się przy różnych schorzeniach zawsze są mocno zachowawcze, natomiast na świecie za najzdrowsze i dla diabetyków i dla pacjentów z problemami z wątrobą uznaje się obecnie diety z ograniczeniem węglowodanów prostych oraz diety wysokobiałkowe oparte na białku roślinnym. Niewiele mówi się natomiast o tym, że dieta ma być uboga w tłuszcze. Osoby otyłe i diabetycy z problemem wątrobowym powinni eliminować przede wszystkim węglowodany proste. Na pewno bezpieczne są warzywa i ryby. Nie można też przesadzać z węglowodanami złożonymi, których diabetycy spożywają najczęściej za dużo (bo są uczeni, że są zdrowe), jednak zgodnie z obecną wiedzą, to węglowodany są tym składnikiem, który najbardziej przyczynia się do nadwagi.

  • Wątroba bardzo źle toleruje wszelkie toksyny, a takową jest dla niej alkohol. Stąd diabetycy, którzy z racji
    samej cukrzycy są narażeni na niealkoholową stłuszczeniową chorobę wątroby, powinni zupełnie wykluczyć alkohol.

 

Bardzo korzystna dla wątroby jest natomiast regularna aktywność fizyczna, najlepiej wysiłek aerobowy trwający min.
30 min. 3-4 razy w tygodniu. Wysiłek fizyczny w chorobach wątroby ma podobne znaczenie jak przy cukrzycy,  pozwala spalić nadmiar toksycznych dla wątroby węglowodanów i tłuszczów, uwrażliwia tkanki na działanie insuliny oraz zmniejsza insulinooporność.

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także