Aktualności

Czy cukrzyca prowadzi do niedoborów witamin i mikroelementów?

21 lutego 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
6 min read

Patrząc na szeroką ofertę suplementów diety, wyrobów medycznych i leków dla diabetyków można odnieść wrażenie, że cukrzyca u każdego pacjenta prowadzi do znacznych niedoborów witamin i mikroelementów. Czy faktycznie tak jest? Na które pierwiastki i witaminy powinniśmy zwracać szczególną uwagę?

Nawet w przypadku ludzi zdrowych zdania dietetyków na temat suplementacji diety są podzielone. A w przypadku osób chorujących na cukrzycę, której często towarzyszy wiele innych schorzeń oraz konieczność stosowania mniej lub bardziej restrykcyjnej diety, kwestia ta jest tym bardziej problematyczna.

  • Dieta cukrzycowa jest pełnowartościowa, ale…

Prawidłowe żywienie diabetyków powinno pokrywać zapotrzebowanie organizmu na niezbędne składniki mineralne. Mają one szczególne znaczenie w gospodarce węglowodanowej organizmu, mogą być mediatorami działania insuliny. Obecnie osobom z cukrzycą rekomenduje się zbilansowany sposób odżywiania, niewiele różniący się od diety osoby zdrowej. Dlatego sama „dieta cukrzycowa” nie grozi nam jakimiś niedoborami pierwiastków. W końcu cukier i węglowodany proste, których diabetycy powinni unikać, nie mają większej wartości odżywczej (a jedynie energetyczną).

Jednak nie da się też zaprzeczyć, że chorzy na cukrzycę cierpią często z powodu dodatkowych chorób takich jak otyłość, nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, przyjmując tym samym wiele leków powodujących zachwianie (często utratę) makroelementów jak magnez, potas, sód oraz witamin (np. B1).

Dlatego w przypadku diabetyków przyjmowanie witamin i mikroelementów jest niekiedy uzasadnione. Nie powinno się to jednak odbywać na własną rękę, ale na podstawie przeprowadzonych badań oraz opisu odczuwanych przez chorego dolegliwości (skurcze mięśni, kołatania serca, zaburzenia koncentracji, stałe uczucie zdenerwowania i niepokoju, mrowienia i drętwienia w kończynach).

Bez odpowiednich badań, czy wywiadu z lekarzem lub farmaceutą ciężko stwierdzić, których składników w danym momencie potrzebuje nasz organizm, oraz w jakiej ilości. Piecza lekarza nad diabetykiem jest tym bardziej uzasadniona, że osoby chore na cukrzycę przyjmują znaczne ilości medykamentów, które mogą wchodzić ze sobą w rozmaite, niepożądane reakcje.

  • Pierwiastki ważne dla diabetyka

Ogólne zasady dotyczące zapotrzebowania cukrzyków na składniki mineralne z reguły nie są dla chorych tajemnicą. Pierwiastki, które mają istotne znaczenie w cukrzycy, to przede wszystkim: magnez, cynk, chrom, mangan i selen jako mikroelement o działaniu antyoksydacyjnym.

  • Magnez wspomaga pracę wielu układów i narządów w organizmie, w tym układu sercowo‑naczyniowego, mięśniowego i nerwowego, usprawnia metabolizm węglowodanów i cholesterolu. Jego niedobór może przyspieszać rozwój powikłań ze strony narządu wzroku i nerek, a także prowadzić do nerwicy, zaburzeń snu, senność, osłabienia, depresji, skurczów mięśni oraz kołatania serca.
  • Cynk poprawia funkcjonowanie insuliny oraz ochrania komórki przed szkodliwym działaniem rodników tlenowych.
  • Diabetykom często rekomendowany jest chrom. Pierwiastek ten  ułatwia walkę z nadmiernym apetytem na słodycze u osób, które mają jego niedobór. Niedoboru chromu w organizmie można się spodziewać u osób w podeszłym wieku i u kobiet, które wielokrotnie rodziły, inni raczej nie powinni narzekać na jego brak Samo badanie oznaczenia chromu jest drogie i trudno dostępne. Dla tych, którzy na własną rękę postanowili zażywać suplementy, w których on występuje, mamy dobrą wiadomość – na szczęście nie można go przedawkować – ponieważ jego nadmiar jest wydalany z moczem.
  • Niedobór manganu może przyczyniać się do nietolerancji glukozy przez ograniczoną syntezę i wydzielanie insuliny. Najbogatszym źródłem manganu są pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy, brązowy ryż, nasiona dyni, herbata i warzywa liściaste. Dobrym źródłem tego pierwiastka są też warzywa, owoce i ich przetwory.
  • Mikroelementem koniecznym do prawidłowego funkcjonowania organizmu ze względu na jego znaczenie antyoksydacyjne i neutralizację wolnych rodników, które powstają w większej ilości w trakcie stanów chorobowych – jest selen. Najbogatszym jego źródłem są skorupiaki morskie (krewetki, małże, homary i ostrygi), ryby (tuńczyk, śledź), podroby (wątroba i nerka), produkty zbożowe (zarodki pszenicy), jaja (żółtko) i drożdże. Owoce i warzywa zawierają generalnie małą ilość tego pierwiastka, chociaż wyjątek stanowią tu rośliny strączkowe, cebula, czosnek, brukselka, brokuły i gruszki, a także orzechy.
  • Witaminy konieczne przy cukrzycy

Dla prawidłowego funkcjonowania organizmu diabetyka niezbędne są witaminy z grupy B, które mają wpływ przede wszystkim na funkcjonowanie układu nerwowego.

Witamina B1 wpływa na metabolizm węglowodanów i białek, ułatwia wykorzystywanie energii z pożywianie przez komórki, a tym samym wpływa na obniżenie poziomu cukru we krwi.

Drugą ważną właściwością witaminy B1 jest jej działanie antyoksydacyjne. Neutralizuje ona rodniki, reaktywne formy tlenu, które powstają m.in. pod wpływem hiperglikemii i przyspieszają proces starzenia się organizmu. Rozpuszczalna w tłuszczach forma witaminy B1 jest rekomendowana pacjentom z cukrzycą narażonym na rozwój neuropatii cukrzycowej.

Cukrzyca większa ryzyko wystąpienia niedokrwistości, stąd dla diabetyków kluczowe znaczenie mają także witaminy B9 (kwas foliowy) oraz witamina B12. Z kolei uzupełnienie witaminy B2 powinni rozważyć pacjenci mający problemy z zajadami i pękaniem kącików ust (często występujące u diabetyków).

Począwszy od okresu jesiennego aż do wiosny pacjenci z cukrzycą powinni suplementować witaminę D, nawet bez wykonywania badań potwierdzających jej niedobór. W umiarkowanej szerokości geograficznej jest on bowiem faktem praktycznie u wszystkich. . Z lekarzem warto ustalić dawkę witaminy D, ponieważ rekomendacje dla diabetyków często są wyższe niż dla ludzi zdrowych.

  • Diabetyk na diecie odchudzającej

Jednym z poważniejszych problemów, z jakimi borykają się diabetycy, jest nadwaga lub nawet otyłość, a przecież właśnie przy cukrzycy utrzymanie prawidłowej wagi jest szczególnie ważne. W preparatach wspomagających odchudzanie są najczęściej multiwitaminy, składniki mineralne i błonnik. Suplementacja w wielu przypadkach jest uzasadniona. Jeśli chodzi o witaminy i składniki mineralne to przy odchudzaniu istnieje potrzeba ich uzupełnienia, zwłaszcza gdy stosujemy dietę 1000 kalorii lub mniej. Wtedy zwykle jest w niej niedobór wapnia, żelaza, cynku, witamin z grupy B, a także witaminy E.

W suplementach diety są też inne składniki wspomagające odchudzanie, np. karnityna, która faktycznie ułatwia spalanie tłuszczu, ale tylko u osób, które intensywnie ćwiczą. W diecie odchudzającego się cukrzyka z reguły jest również zbyt mało błonnika. Powinno się go spożywać 25-35 g dziennie. Błonnik występuje w dwóch postaciach – rozpuszczalnej i nierozpuszczalnej.

W diecie pacjentów z cukrzycą brakuje szczególnie błonnika rozpuszczalnego, gdyż znajduje się on w owocach, których spożycie diabetycy ograniczają. Uzupełnienie jego niedoborów suplementami diety jest w związku z tym jak najbardziej uzasadnione. Błonnik rozpuszczalny bowiem utrudnia wchłanianie glukozy i cholesterolu z przewodu pokarmowego, a także hamuje nieco apetyt.

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także