Dieta diabetyka

Czy można przedawkować witaminy? Jak objawia się hiperwitaminoza?

27 maja 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
5 min read

Zdecydowanie częściej mówi się o problemie niedoboru witamin w organizmie niż ich nadmiaru. Tymczasem i jedna, i druga sytuacja jest niekorzystna dla zdrowia. Diabetycy często stosują jednocześnie różnego rodzaju preparaty witaminowe oraz suplementy diety, dlatego ryzyko przedawkowywania witamin jest w tej grupie pacjentów całkiem realne. Które witaminy mają tendencję do nadmiernej kumulacji w organizmie i po czym poznać hiperwitaminozę?

Hiperwitaminoza nie grozi nam, kiedy źródłem witamin jest zdrowa, zbilansowana dieta. Może się natomiast pojawić, jeśli regularnie przyjmujemy różne suplementy diety, w szczególności preparaty wielowitaminowe. Ryzyko przedawkowania witamin dotyczy przede wszystkich tych, które rozpuszczają się w tłuszczach, czyli A, D, E i K. W odróżnianiu od witamin rozpuszczalnych w wodzie (np. wszystkie z grupy B); których nadmiar wydalany jest z moczem, te rozpuszczalne w tłuszczach kumulują się w tkance podskórnej, stąd ryzyko ich przedawkowania jest większe.

Jakie są objawy przedawkowania poszczególnych witamin?

Witamina A – retinol

Witaminę A najłatwiej przedawkować spożywając w nadmiarze tran. Jeśli dzienne zapotrzebowanie na retinol zostanie przekroczone około 10-krotnie, wówczas pojawiają się takie symptomy, jak bóle głowy, drażliwość, ociężałość, biegunka, odwapnienie kości, zaburzenia pracy nerek, reakcje skórne, wypadanie włosów i złe samopoczucie.

Na witaminę A w szczególności powinny uważać kobiety w ciąży, jej nadmiar może skutkować zaburzeniami rozwoju płodu. To z tego powodu przyszłym mamom nie zaleca się zbyt częstego jedzenia wątróbki, mimo że jest ona dobrym źródłem żelaza, na które zapotrzebowanie w ciąży wzrasta. Retinol znajduje się także w maściach na receptę o działaniu przeciwtrądzikowym, których także nie należy stosować w okresie ciąży.

Aby nie narażać się na przedawkowanie witaminy A, należy suplementować beta-karoten, który przekształca się w retinol tylko w takim zakresie, ile wynosi aktualne zapotrzebowanie organizmu.

Witamina D

W Polsce zaleca się przyjmowanie witaminy D od wczesnej jesieni do późnej wiosny, bez konieczności sprawdzania jej poziomu w organizmie. Zakłada się, że w naszej szerokości geograficznej, niedobór słonecznej witaminy jest powszechny. W przypadku pacjentów z cukrzycą często podkreśla się, że dawki witaminy D powinny być wyższe niż u osób zdrowych. Tymczasem o ile nie można przedawkować witaminy D przebywając na słońcu i jedząc dużo ryb, o tyle można doprowadzić do hiperwitaminozy nadmierną suplementacją. A wówczas efekt suplementacji witaminy D jest odwrotny od zamierzonego. Zamiast dobrego samopoczucia i wzrostu energii życiowej doświadczamy osłabienia, senności, bólów głowy i brzucha, braku apetytu, biegunek, zaparć a nawet depresji. Wymienione objawy wynikają z przede wszystkim hiperkalcemii (zwiększonego stężenie wapnia we krwi w wyniku nadmiaru witaminy D), która dodatkowo prowadzi do zwapnienia serca, nerek, płuc i naczyń krwionośnych.

Witamina K

Witaminy K reguluje proces krzepnięcia krwi. Jej nadmiar prowadzi do przyspieszonego rozpadu erytrocytów oraz do niedokrwistości. Przedawkowanie witaminy K rozpoznać można po nadmiernym poceniu się oraz stałym uczuciu gorąca.

Witamina E

Objawami przedawkowania witaminy E są: zmęczenie, senność, bóle głowy, podwójne widzenie, zaburzenia jelitowe. Nadmiar witaminy E obniża krzepliwość krwi, grozi on osobom przyjmującym leki przeciwkrzepliwe oraz z niewydolnością wątroby. Bardzo duże dawki mogą zaburzać odporność organizmu, metabolizm hormonów przysadki, tarczycy i nadnerczy.

Witaminy z grupy B

Witaminy z grupy B rozpuszczają się w wodzie, stąd ich nadmiar usuwany jest z organizmu wraz z moczem. Skutki uboczne nadmiaru tiaminy (witaminy B1) mogą pojawić się, kiedy jest ona podawana w zastrzykach (jednak forma iniekcji stosowana jest bardzo rzadko). Przedawkowanie tiaminy objawia się osłabieniem, obrzękami, nudnościami i wymiotami, drżeniem mięśni, zaburzeniami rytmu serca, wystąpieniem reakcji alergicznej.

Przedawkowanie niacyny (B3, PP) powoduje wystąpienie objawów dermatologicznych (wysypka, swędzenie skóry i jej zaczerwienienie), wzrost poziomu glukozy we krwi, arytmię serca, utratę łaknienia; przyjmowanie bardzo wysokich dawek witaminy B3 może doprowadzić do powstania zmian w obrębie plamki żółtej i siatkówki oka. Dlatego diabetycy powinni uważać z przyjmowaniem tej witaminy, a jest ona częstym składnikiem np. suplementów mających wzmocnić włosy.

Witamina B9, czyli kwas foliowy, w nadmiernych ilościach powoduje bezsenność, rozdrażnienie, zaburzenia żołądkowo-jelitowe lub alergiczne reakcje skórne.

Witamina B12 odpowiedzialna za regulację procesów tworzenia czerwonych krwinek przyjmowana w zbyt dużych dawkach może powodować objawy uczuleniowe, zaś przy znacznie przekroczonych dawkach – krwotoki z nosa.

Ważna dla diabetyka!

  1. Nie przyjmuj preparatów witaminowych na własną rękę, w szczególności nie zażywaj w jednym czasie różnych preparatów wielowitaminowych.
  2. Staraj się, aby Twoja dieta była jak najbardziej urozmaicona i dobrze zbilansowana. Dzięki temu większość potrzebnych Ci witamin i mikroelementów dostarczysz sobie wraz z pożywieniem.
  3. Pamiętaj, że żaden preparat witaminowy czy suplement diety nie zagwarantuje Ci prawidłowych cukrów, natomiast przyjmowane witaminy o właściwościach antyoksydacyjnych mogą być pomocne w profilaktyce późnych powikłań cukrzycy.
  4. Pamiętaj, że skuteczność witamin wzrasta w połączeniach. Najlepiej działają takie pary: witamina A + witamina D i E, witaminy z grupy B + witamina C, witamina D + wapń, witamina E + żelazo. Pamiętaj o tym przyjmując witaminy aby w pełni skorzystać z ich właściwości.
  5. Dopytaj swojego lekarza, czy stosowane przez Ciebie leki obniżające poziom cukru we krwi, nie powodują niedoborów witamin. Przykładowo bardzo często stosowana metformina skutkuje nadmiernym wydzielaniem tiaminy z moczem. Wspólnie rozważcie, czy powinieneś dodatkowo przyjmować witaminę B1.
  6. Diabetycy z rozpoznaną nefropatią cukrzycową są narażeni na niedobory tiaminy (witaminy B1). W tej grupie pacjentów należy badać poziom witaminy B1 i jeśli zajdzie taka potrzeba, uzupełniać jej niedobory, pamiętając że poziom tiaminy u osób chorych na cukrzycę jest nawet 75% niższy niż u osób zdrowych.

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także