Życie z cukrzycą

Etapy rozwoju cukrzycy typu 2

27 listopada 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
5 min read

Dlaczego niektórzy pacjenci z cukrzycą typu 2 mogą kontrolować glikemię, stosując jedynie dietę? Dlaczego inni wymagają do tego leków doustnych, a jeszcze inni insuliny? Różnice w leczeniu w głównej mierze zależą od stopnia zaawansowania choroby. W odróżnieniu od cukrzycy typu 1, która od początku do końca wymaga insulinoterapii, „dwójka” to choroba o postępującym charakterze. Na początkowym jej etapie pacjent ma zwykle sporo własnej insuliny, po wielu latach chorowania – jej zapasy wyczerpują się i konieczne staje się podawanie insuliny z zewnątrz.

Przyczyną rozwoju cukrzycy typu 2 jest insulinooporność, czyli mała wrażliwość komórek na działanie endogennej insuliny. Insulinooporność najczęściej wynika z nadmiaru tkanki tłuszczowej trzewnej, która wydziela hormony o działaniu przeciwstawnym do działania insuliny. Insulinooporność prowadzi do cukrzycy typu 2 i występuje na każdym etapie choroby. To, co się zmienia wraz z trwaniem cukrzycy, to poziom insuliny we krwi – na początkowym etapie choroby u pacjentów zwykle występuje wysoki poziom insuliny (hiperinsulinemia), z czasem możliwości wydzielnicze trzustki wyczerpują się i dochodzi do niedoboru insuliny.

Leczenie cukrzycy typu 2 dopasowuje się do poziomu insuliny w organizmie. Początkowo stosuje się leki, które uwrażliwiają komórki na działanie własnej insuliny, następnie takie, które stymulują trzustkę do produkcji większych ilości tego hormonu. Kiedy jednak dochodzi do sytuacji, że insuliny jest zdecydowanie za mało – podaje się ją z zewnątrz.

Etap 1 – dieta + aktywność fizyczna

Jeśli cukrzyca typu 2 jest wykryta wcześnie, przy glikemiach nieznacznie przekraczających normę, wówczas bardzo prawdopodobne jest, że do obniżenia poziomu cukru we krwi wystarczy sama dieta i aktywność fizyczna. Na tym etapie problemem jest umiarkowana insulinooporność – organizm nie radzi sobie z nadmiarem węglowodanów w diecie, przecukrzenia pojawiają się głównie po posiłkach. Wrażliwość na insulinę można poprawić poprzez zmianę diety i bardziej aktywny tryb życie (jest to tzw. terapia behawioralna, polegająca na zmianie zwyczajów żywieniowych i trybu życia pacjenta).

Najważniejsze zalecenia odnośnie odżywiania:

  • Wyeliminuj z diety węglowodany proste (owoce, soki owocowe, miód, białe pieczywo, słodycze).
  • Postaw na węglowodany złożone (pieczywo razowe, kasze, ryż niełuskany), ale nadal zwracaj uwagę, by w posiłku nie było zbyt dużo węglowodanów.
  • Wybieraj węglowodany o niskim indeksie glikemicznym.
  • Zjadaj posiłki złożone, zawierające węglowodany, białko i tłuszcz. Białko i tłuszcz spowalniają wchłanianie się węglowodanów, stąd poposiłkowy wzrost glukozy jest mniejszy i wolniejszy.
  • Jedz regularnie i zachowaj niewielkie porcje posiłków.

Na pierwszym etapie rozwoju cukrzycy typu 2, przecukrzenia pojawiają się zwykle po posiłkach, stąd dla unormowania glikemii kluczowa jest odpowiednia dieta.

Etap 2 – dieta + aktywność fizyczna + metformina

Metformina jest lekiem tzw. pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2. Jej działanie polega na uwrażliwieniu komórek na działanie endogennej insuliny. Metforminę należy włączyć do terapii wówczas, gdy samo stosowanie diety i podejmowania aktywności fizycznej jest niewystarczające do utrzymania prawidłowych glikemii. Na tym polega postępujący charakter cukrzycy – z czasem skuteczność stosowanego leczenia wyczerpuje się i należy je intensyfikować. Dzieje się tak nawet wówczas, gdy pacjent przestrzega diety, jest aktywny i stosuje się do wszystkich zaleceń terapii behawioralnej.

Na etapie leczenia metforminą pacjenci najczęściej mają wysoki poziom insuliny we krwi, a jednocześnie pojawiają się u nich przecukrzenia. Jest to konsekwencja insulinooporności, przy której trzustka musi produkować więcej insuliny, niż jest wydzielana przy prawidłowej wrażliwości tkanek na ten hormon. Inaczej mówiąc, trzustka pacjenta z cukrzycą typu 2 zmuszana jest do nadprogramowej pracy. Wprowadzenie metforminy ma za zadanie odciążyć trzustkę, dzięki czemu na dłużej zachowa ona swoje zdolności wydzielnicze.

Hiperinsulinemia ma swoje negatywne konsekwencje – sprzyja przyrostowi masy ciała, stymuluje apetyt, utrudnia odchudzanie.

Etap 3 – dieta + aktywność fizyczna + tabletki

Kiedy terapia behawioralna w połączeniu z metforminą przestaje być skuteczna, wówczas konieczne staje się włączenie kolejnych leków doustnych. Zwykle lekiem drugiego rzutu są pochodne sulfonylomocznika, które stymuluję trzustkę do wydzielania większej ilości insuliny. Na tym etapie leczenia pacjenci mają do dyspozycji także nowoczesne preparaty, takie jak flozyny czy leki inkretynowe. Te pierwsze sprawiają, że nadmiar glukozy wydalany jest z moczem, te drugie zwiększają ilość inkretyn – hormonów, które pobudzają produkcję insuliny. Ten etap rozwoju cukrzycy typu 2 świadczy o tym, że trzustka jest już „zmęczona” pracą ponad normę i zaczyna być niewydolna w dostarczaniu takich ilości insuliny, jakie potrzebuje organizm dotknięty insulinoopornością. Stąd do terapii wprowadza się leki, które mają wspomóc trzustkę w produkcji endogennego hormonu.

Etap 4 – dieta + aktywność + inulina

Po wielu latach leczenia cukrzycy zdolności wydzielnicze trzustki stają się mocno ograniczone – w organizmie zaczyna brakować insuliny, a próby zwiększenia wydzielania poprzez stosowanie leków doustnych są niewystarczające. Na tym etapie unormować glikemie można, jedynie wprowadzając do leczenia insulinę. Najczęściej insulinoterapię w cukrzycy typu 2 rozpoczyna się od insuliny długodziałającej podawanej raz na dobę. Z czasem u niektórych pacjentów konieczne jest dodanie insuliny także do posiłków.

To, że ilość wydzielanej przez trzustkę insuliny przestaje pokrywać zapotrzebowanie organizmu to konsekwencja utrzymującej się przez lata insulinooporności. Wieloletnia praca trzustki ponad normę skutkuje tym, że jej zdolności wydzielnicze wyczerpują się i konieczne staje się podawania insuliny z zewnątrz.

Więcej informacji znajdziesz na stronie: benfogamma.pl

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także