Różne wyniki pomiarów na glukometrach to problem dla wielu diabetyków. Duża różnorodność glukometrów oraz łatwy do nich dostęp spowodował, że najczęściej diabetycy posiadają kilka glukometrów. Budzi to pokusę porównywania wyników. Rozbieżności w pomiarach na różnych glukometrach powodują wiele wątpliwości. Pojawia się chęć ustalenia, który z nich pokazuje wynik najbardziej odpowiadający rzeczywistości. Należy jednak pamiętać, że dokładne oznaczenie stężenia glukozy we krwi można uzyskać jedynie w laboratorium. Natomiast glukometr jest urządzeniem medycznym, służącym do samokontroli cukrzycy w warunkach domowych i na każdym glukometrze mogą się pojawić pewne nieprawidłowości w pomiarach.

Wiele glukometrów, jeden standard ISO

Glukometry różnią się konstrukcją i mechanizmami działania, dlatego nie powinno się porównywać wyników uzyskanych za pomocą glukometrów różnych firm. Niektóre glukometry do pomiaru glukozy wykorzystują czujniki elektrochemiczne, a inne optyczną reflektometrię. Ponadto każdy z glukometrów może być obarczony niewielkim błędem pomiaru. Ten błąd będzie tym większy, im wyższe jest stężenie glukozy w organizmie w czasie oznaczania. Jedynym wynikiem referencyjnym, do którego można porównywać wynik uzyskany za pomocą glukometru, jest wynik otrzymany metodą laboratoryjną. Porównywany wynik na glukometrze do wyniku laboratoryjnego powinien spełniać normę ISO 15197:2013. Według tej normy błąd w 95% wyników uzyskanych na glukometrze nie może przekraczać  +/- 15% wartości referencyjnej dla stężeń równych bądź wyższych niż 100 mg/dl, a przy stężeniach glukozy poniżej 100 mg/dl, przedział ten wynosi +/- 15 mg/dl wartości referencyjnych. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca korzystanie z takich właśnie glukometrów. Należy jednak zwrócić uwagę na to, że nawet glukometry spełniające normę ISO mogą wykazywać zakres błędu powyżej +/- 15% lub +/- 15mg/dl w około 5 % wykonywanych pomiarów.

Różne wyniki pomiaru cukru? Sprawdź zakres Twojej glikemii

Wpisz wynik z glukometru:
Sprawdź, jaki może być zakres Twojej glikemii.

Różne wyniki pomiarów na glukometrach nie są więc czymś niepokojącym, o ile mieszczą się w normie ISO.  

Jak mierzyć poziom cukru we krwi? 10 czynników wpływających na dokładność pomiaru glukometrów

Międzynarodowe standardy wymuszają kontrolę każdego glukometru przed jego wypuszczeniem na rynek pod kątem dokładności i precyzji pomiaru. Należy zatem uznać, że glukometry funkcjonujące na rynku są wystarczająco dokładne i precyzyjne na potrzeby monitorowania cukrzycy w ramach samokontroli.  Na dokładność glukometru przede wszystkim ma wpływ metoda pomiaru, która im jest dokładniejsza, tym bardziej uzyskane wyniki pokrywają się ze stanem faktycznym. Natomiast o precyzji glukometru świadczy powtarzalność wyników wykonywanych w krótkim odstępie czasu.

Do czynników wpływających na dokładność pomiaru należą również błędy wynikające z użytkowania sprzętu do pomiaru glikemii. Niestety pomiary, jakich codziennie dokonują diabetycy, nieraz znacząco odbiegają od obowiązujących standardów. Jeśli chcemy uzyskać jak najdokładniejszy pomiar, warto zwrócić uwagę na kilka aspektów:

1. Przygotowanie do badania

Do pomiaru glikemii dłonie powinny być czyste i suche, dlatego przed każdym pomiarem należy je umyć ciepłą wodą z mydłem, a następnie dokładnie osuszyć. Pozostałości kremu do rąk, jedzenia, słodkich napojów, brud czy pot mogą zmienić wynik, najczęściej na dużo wyższy. Ważne jest również, aby sprzęt do pomiaru był utrzymany w czystości, dlatego niedopuszczalne jest przechowywanie zużytych pasków i lancetów razem z glukometrem.

Nie ma potrzeby dezynfekowania opuszki palca spirytusem lub innym środkiem dezynfekcyjnym. Jeżeli jednak zostanie on zastosowany, to nakłucie opuszki należy wykonać dopiero po jego pełnym odparowaniu. Nawet niewielka ilość środka dezynfekcyjnego może spowodować zafałszowanie wyniku.

2. Pobieranie krwi

Głębokość nakłucia należy dobrać tak, aby krew wypływała samoistnie. W obecnie używanych glukometrach do pomiaru glukozy jest potrzebna mała kropla krwi. Jeżeli uzyskana kropla jest zbyt mała, nie należy jej wyciskać z opuszki palca, ponieważ wyciskany jest również płyn tkankowy i może to zafałszować pomiar.

3. Jednorazowe nakłucia

Każdy pomiar, powinien być wykonany z nowego nakłucia. Gdy wykonujemy dwa pomiary z jednej kropli krwi, pobrane próbki mogą być niejednorodne, ponieważ w kropli krwi, która pojawia się na powierzchni skóry po jej nakłuciu zachodzą zmiany, mające na celu naprawę uszkodzonej tkanki. Zmiany te powodują, że ponowne wykonanie badania z tej samej kropli będzie skutkować innym wynikiem i jest to efekt procesu krzepnięcia krwi, a nie wady glukometru. Istnieją glukometry, które mają „pomiar drugiej szansy” polegający na tym, że można uzupełnić próbkę krwi w ściśle określonym czasie i nie ma to wpływu na dokładność oznaczeń glikemii. Najczęściej jednak ta druga szansa nie jest potrzebna, ponieważ na przestrzeni ostatnich lat w zakresie produkowanych glukometrów postawiono na komfort i zminimalizowano ilości krwi potrzebnej do badania.

4. Przechowywanie pasków

Należy również pamiętać o tym, żeby po wyjęciu paska testowego z fiolki zaraz ją zamknąć, ponieważ paski testowe są bardzo wrażliwe na wpływ środowiska zewnętrznego. Szczególnie niekorzystny wpływ ma zawarta w powietrzu para wodna i tlen. Niektórzy producenci umieszczają we wnętrzu fiolki substancję pochłaniającą wilgoć, co stanowi dodatkowe zabezpieczenie pasków.

Ponadto, wszystkie paski testowe są wrażliwe na temperaturę, dlatego w czasie przechowywania i użytkowania nie należy ich narażać na skrajne temperatury. Temperatura przechowywania pasków jest określona na opakowaniu i należy dbać o to, aby nie zostawiać pasków w miejscach, w których temperatura przekracza zakres dopuszczalny, takich jak: lodówka, nasłoneczniony parapet czy zamknięty samochód.

5. Termin ważności pasków

Pasków testowych można używać tylko zgodnie z terminem ważności i przez określony czas od pierwszego otwarcia opakowania. Ten czas jest różny dla różnych pasków, ale z reguły wynosi 3 miesiące. Korzystanie z pasków po terminie ważności lub przez okres dłuższy niż 3 miesiące po pierwszym otwarciu może spowodować, że uzyskane wyniki będą się różniły od rzeczywistości.

6. Kalibrowanie glukometru

Obecnie coraz mniej jest na rynku glukometrów starej generacji, wymagających kalibrowania. Jeśli jednak ktoś jeszcze korzysta z takiego glukometru, to powinien pamiętać, aby z każdym nowym opakowaniem pasków wprowadzić nowy kod kalibrujący. W przypadku, kiedy zapomni się o wprowadzeniu nowego kodu lub zmianie klucza kodującego, wynik może być niezgodny z rzeczywistością.

7. Czynniki zewnętrzne towarzyszące pomiarom

Temperatura otoczenia, w jakiej jest wykonywany pomiar, również ma wpływ na uzyskany wynik, ponieważ glukometr wymaga odpowiedniej temperatury do pracy. Glukometry są najdokładniejsze w temperaturze pokojowej i nie lubią wilgotności. Gorący, zimny lub wilgotny klimat może zmienić wynik. W przypadku temperatury otoczenia wyższej lub niższej od podanej przez producenta glukometru wyniki pomiarów mogą być obarczone błędem. Na ogół na ekranie glukometru pojawi się w takiej sytuacji komunikat, ale nie na każdym. Glukometry są mało odporne, szczególnie na niskie temperatury, dlatego na czas zimy najlepiej zadbać o dodatkowe opakowanie termoizolacyjne.  

8. Pole elektromagnetyczne

Możliwym źródłem zakłóceń pracy glukometru może być również silne pole elektromagnetyczne wytwarzane przez domowe sprzęty, takie jak: komputer, telefon komórkowy czy kuchnia mikrofalowa. Na podstawie prowadzonych badań stwierdzono, że pole elektromagnetyczne nie uniemożliwia wykonania pomiaru, ale może nieco zawyżyć otrzymany wynik.

9. Przechowywanie glukometru

Glukometr, tak jak wszystkie urządzenia elektroniczne, nie powinien być przechowywany w warunkach podwyższonej wilgotności powietrza. Chodzi tu nie tylko o bezpośredni kontakt z wodą czy pomieszczeniem o podwyższonej wilgotności jak łazienka, ale również unikanie nagłej zmiany temperatur, która spowoduje skraplanie się wody wewnątrz aparatu.

10. Przyjmowanie leków przez pacjenta

Rozbieżność w pomiarach może być także wynikiem przyjmowanych leków lub preparatów, które mogą mieć wpływ na pomiar stężenia glukozy we krwi. Lista substancji, które mogą wpływać na wynik pomiaru oraz których wpływ jest niwelowany przez dany glukometr, jest zwykle dostępna na ulotce dołączonej do pasków testowych.

Glukometr a dokładny pomiar? Przeczytaj instrukcję

Aby glukometr działał prawidłowo i niezawodnie, należy zrozumieć jego zasadę działania oraz oznaczenia pojawiające się na wyświetlaczu. Dlatego przed rozpoczęciem użytkowania glukometru należy dokładnie zapoznać się z instrukcją obsługi. Dobry glukometr to taki, z którego diabetyk korzysta regularnie, bo ważne jest, aby używać stale tego samego glukometru. Jednoczesne korzystanie z kilku glukometrów może wprowadzić dezorientację oraz niepotrzebne zmiany w leczeniu.

Edukator diabetologiczny, Diabdis.

Jestem pielęgniarką, pedagogiem w obszarze zdrowia, specjalistą w dziedzinie pielęgniarstwa diabetologicznego, ekspertem w zakresie podologii klinicznej. W Diabdis zajmuję się koordynacją działań edukacyjnych.

Interesują Cię inne zagadnienia związane z cukrzycą? Napisz, jakich tematów szukasz na naszym blogu.