Życie z cukrzycą

Hemoglobina glikowana – czym jest wskaźnik HbA1c?

6 lipca 2017

Zdjęcie autora
Lilla Welzel
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
4 min read

Hemoglobina glikowana (HbA1c) jest podstawowym wskaźnikiem długofalowego wyrównania cukrzycy. Poziom stężenia HbA1c informuje o średnim stężeniu glukozy we krwi w ciągu 120 dni poprzedzających badanie, czyli w okresie cyklu życia krwinki czerwonej. Jest to badanie, do którego pobierana jest krew z żyły lub z palca. Nie jest wymagane pobranie krwi na czczo.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Badanie wskaźnika HbA1c wykorzystuje się głównie do kontroli wyrównania glikemii u chorych na cukrzycę, u których najważniejszym celem jest utrzymywanie stężenia glukozy we krwi jak najbliżej prawidłowego poziomu. Pomaga to w zapobieganiu powikłaniom wywoływanym przez przewlekle podwyższone stężenie glukozy, takim jak postępujące uszkodzenie nerek, oczu, układów sercowo-naczyniowego i nerwowego.

Badanie to pomaga pacjentowi i jego lekarzowi zorientować się, czy metody stosowane do wyrównywania cukrzycy są skuteczne, czy też wymagają zmiany. Zależnie od typu cukrzycy, jej wyrównania i od decyzji lekarza wskaźnik HbA1c może być oznaczany 1-4 razy w roku.

Poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c) nie zmienia się szybko, ale ulega przesunięciu przy zmianach stężenia glukozy w miarę jak stare erytrocyty, czyli krwinki czerwone, obumierają, a nowe zajmują ich miejsce.

Należy jednak pamiętać, że oznaczając hemoglobinę glikowaną (HbA1c), określamy jedynie średnie wyrównanie metaboliczne, ale nie uzyskujemy pełnego obrazu wyrównania cukrzycy, gdyż badanie to nie odzwierciedla przejściowych, krótkotrwałych wzrostów i spadków stężenia glukozy. Może się zatem zdarzyć tak, że podobną wartość hemoglobiny glikowanej uzyska zarówno osoba ze stabilnymi wartościami, jak i ta z dużymi wahaniami glikemii.

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca dbać o to, aby wynik HbA1c był równy lub niższy 7% – jest to ogólne kryterium wyrównania cukrzycy.

Według szczegółowych kryteriów PTD zaleca:

Cele indywidualne:

a) HbA1c ≤ 6,5% (≤ 48 mmol/mol):

  • w odniesieniu do cukrzycy typu 1, gdy dążenie do celu nie jest związane ze zwiększonym ryzykiem hipoglikemii i pogorszeniem jakości życia (glikemia na czczo i przed posiłkami, także w samokontroli),
  • 80–110 mg/dl (4,4–6,1 mmol/l), a 2 godziny po posiłku w samokontroli < 140 mg/dl (7,8 mmol/l),
  • w przypadku krótkotrwałej cukrzycy typu 2,
  • u dzieci i młodzieży, niezależnie od typu choroby.

b) Hemoglobina glikowana (HbA1c) ≤ 8,0% (≤ 64 mmol/mol):

  • w przypadku chorych w zaawansowanym wieku i/lub z cukrzycą z powikłaniami o charakterze makroangiopatii (przebyty zawał serca i/lub udar mózgu) i/lub licznymi chorobami towarzyszącymi.).

c) HbA1c < 6,5% (48 mmol/mol):

  • u kobiet z cukrzycą przedciążową planujących ciążę,
  • < 6,0% (42 mmol/mol) w II i III trymestrze ciąży, jeżeli nie wiąże się z większą częstotliwością występowania hipoglikemii,
  • jeżeli u chorego na cukrzycę poniżej 65. roku życia przewiduje się przeżycie dłuższe niż 10 lat przy realizacji ogólnych celów leczenia, należy dążyć do stopniowego wyrównania cukrzycy, przyjmując jako docelową wartość HbA1c do 7%.

Kalkulator hemoglobiny glikowanej

28,7 x % HbA1c – 46,7 = średnia glikemia

Przykładowy wynik naszej HbA1c wynosi 6,7% – obrazuje to średnie wyrównanie na poziomie 146 mg/dl.

HbA1c w %  HbA1c w mmol/mol  Śr. stężenie glukozy  Śr. stężenie glukozy
5 31  97 (76-120)  5.4 (4.2-6.7)
6  42  126 (100-152)  7.0 (5.5-8.0)
7  53  154 (123-185)  8.6 (6.8-10.3)
8  64  183 (147-217)  10.2 (8.1-12.1)
9  75  214 (170-249)  11.8 (9.4-13.9)
10  86  240 (193-282)  13.4 (10.7-15.7)
11  97  269 (217-314)  14.9 (12.0-17.5)
12  108  289 (240-347)  16.5 (13.3-19.3)

Na wynik oznaczenia hemoglobiny glikowanej mogą wpływać takie stany, jak:

  • niedokrwistość,
  • hemoglobinopatia,
  • stan po przetoczeniu koncentratu krwinek czerwonych,
  • hiperbilirubinemia,
  • hipertriglicerydemia,
  • niewydolność nerek,
  • stosowanie salicylanów w dużych dawkach.

Powyższe kwestie należy mieć na uwadze w momencie analizy wyniku. Skierowanie na badanie HbA1c może wystawić lekarz POZ lub lekarz specjalista.

Podsumowując, osoby chorujące na cukrzycę powinny dążyć do uzyskania wartości jak najbardziej zbliżonych do prawidłowych, czyli poniżej 6,5%. Należy jednak zaznaczyć, że dla każdego chorego, lekarz powinien indywidualnie ustalić wartość odsetka HbA1c (czyli hemoglobiny glikowanej), do którego utrzymania powinien dążyć.

Innym wartym przeczytania tekstem jest artykuł Cukrzyca a serce, do którego lektury zapraszamy.


O Diabdis

Diabdis to program opieki i wsparcia dla cukrzyków. W Diabdis czeka na Ciebie osobisty opiekun cukrzycowy, który będzie Ci towarzyszył i wspierał Twoje wysiłki w przejęciu kontroli nad cukrzycą. Do Twojej dyspozycji pozostaje także cały zespół specjalistów, nie tylko edukator, który odpowie na wszelkie pytania związane z cukrzycą, które przyjdą Ci do głowy, ale także grono ekspertów, którzy będą Cię wspierać: dietetyk, psycholog, trener personalny oraz lekarz diabetolog.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Zdjęcie autora
Lilla Welzel |

Edukator diabetologiczny, Diabdis. Jestem pielęgniarką, pedagogiem w obszarze zdrowia, specjalistą w dziedzinie pielęgniarstwa diabetologicznego, ekspertem w zakresie podologii klinicznej. W Diabdis zajmuję się koordynacją działań edukacyjnych.

zobacz także