Hipoglikemia (inaczej niedocukrzenie) to zbyt niski poziom cukru we krwi. Niedocukrzenie jest sytuacj─ů, kt├│ra mo┼╝e si─Ö zdarzy─ç ka┼╝demu diabetykowi i jest uwa┼╝ana za powik┼éanie cukrzycy. Co mo┼╝emy zrobi─ç, ┼╝eby nie dopu┼Ťci─ç do wyst─ůpienia tego zjawiska? Jak szybko rozpozna─ç hipoglikemi─Ö oraz jak reagowa─ç, gdy ju┼╝ nam si─Ö przydarzy? Najwa┼╝niejsze informacje o przyczynach i objawach hipoglikemii oraz jej leczeniu znajdziecie w artykule.

Czym jest hipoglikemia?

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego z 2016 roku┬áhipoglikemi─ů nazywamy obni┼╝enie st─Ö┼╝enia glukozy we krwi┬áponi┼╝ej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), niezale┼╝nie od tego, czy towarzysz─ů temu charakterystyczne objawy, czy te┼╝ nie.

hipoglikemia na glukometrze

Wyst─Öpowanie stan├│w hipoglikemicznych oraz ich ci─Ö┼╝ko┼Ť─ç jest zwi─ůzana z typem cukrzycy, sposobem jej leczenia oraz ┼Ťwiadomo┼Ťci─ů i poziomem wyedukowania cukrzyka. Szczeg├│lnie istotna w nadchodz─ůcej hipoglikemii jest umiej─Ötno┼Ť─ç rozpoznawania objaw├│w┬ái wczesnego reagowania w takiej sytuacji.

Objawy hipoglikemii: po czym rozpozna─ç niedocukrzenie?

Objawy, kt├│re zapowiadaj─ů hipoglikemi─Ö s─ů bardzo r├│┼╝ne, cz─Östo pojawiaj─ů si─Ö nagle, ale mog─ů te┼╝ wyst─Öpowa─ç stopniowo. Ich kolejno┼Ť─ç uzale┼╝niona jest od tego, jakie mechanizmy obronne nasz organizm uruchamia. Najcz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuj─ůce symptomy to:

objawy hipoglikemii

Objawy niedocukrzenia zale┼╝─ů od st─Ö┼╝enia glukozy we krwi, a wdra┼╝ane post─Öpowanie uzale┼╝nione jest od ci─Ö┼╝ko┼Ťci hipoglikemii. Wi─Öcej informacji na ten temat znajdziecie w dalszej cz─Ö┼Ťci artyku┼éu.

Objawy hipoglikemii: co jeszcze warto wiedzie─ç?

Objawy hipoglikemii mog─ů pojawi─ç si─Ö dopiero przy znacznie ni┼╝szych warto┼Ťciach poziomu glukozy we krwi. Sytuacja taka jest cz─Östa zw┼éaszcza u os├│b choruj─ůcych od wielu lat na cukrzyc─Ö typu 1. Stan ten jest niebezpieczny, gdy┼╝ chory d┼éugo nie odczuwa ┼╝adnych niepokoj─ůcych objaw├│w, kt├│re mog┼éyby u┼Ťwiadomi─ç hipoglikemi─Ö i nie podejmuje ┼╝adnych dzia┼éa┼ä zapobiegawczych. Objawy hipoglikemii mog─ů te┼╝ wyst─ůpi─ç przy wy┼╝szych warto┼Ťciach glikemii (> 100 mg/dl). Dzieje si─Ö tak, gdy dochodzi do ich szybkiego obni┼╝enia (np. w wyniku wstrzykni─Öcia du┼╝ej dawki insuliny z powodu hiperglikemii).

Przyczyny hipoglikemii: jak unikn─ů─ç niedocukrzenia?

Je┼Ťli jeste┼Ťmy w stanie rozpozna─ç, co wywo┼éuje hipoglikemi─Ö, mo┼╝emy podj─ů─ç odpowiednie kroki, aby nie doprowadzi─ç do takiej sytuacji. Z pewno┼Ťci─ů warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na takie potencjalne przyczyny jak:

  • niedostosowana dawka insuliny lub leku hipoglikemizuj─ůcego do aktualnego poziomu cukru we krwi (zbyt du┼╝a lub ┼║le roz┼éo┼╝ona dawka insuliny, nieprawid┼éowe miejsce wstrzykni─Öcia, przedawkowanie lek├│w doustnych, b┼é─ůd pomiaru glukometru, zbyt du┼╝a przerwa mi─Ödzy wstrzykni─Öciem a spo┼╝ytym posi┼ékiem),
  • b┼é─Ödy w od┼╝ywianiu (pomini─Öty lub zbyt ma┼éy posi┼éek),
  • zbyt du┼╝y, nag┼éy wysi┼éek fizyczny, bez wcze┼Ťniejszego przygotowania ÔÇô bez zapewnienia dodatkowej porcji w─Öglowodan├│w,
  • spo┼╝ycie alkoholu, narkotyk├│w (etanol mo┼╝e wywo┼éa─ç hipoglikemi─Ö nawet po 36 godzinach od wypicia),
  • d─ů┼╝enie do szybkiej normalizacji warto┼Ťci hemoglobiny glikowanej (HbA1c),
  • nag┼éa redukcja masy cia┼éa.

Poni┼╝sza infografika odpowiada na pytanie jakie s─ů przyczyny hipoglikemii.
przyczyny hipoglikemii
Czy wiesz, ┼╝e Twoje nastawienie psychiczne i reagowanie na ma du┼╝y wp┼éyw na to, jak radzisz sobie z cukrzyc─ů? Przeczytaj artyku┼é psychologa i dowiedz si─Ö, jak reagowa─ç na hipoglikemi─Ö i hiperglikemi─Ö.

Czy mo┼╝na nie zauwa┼╝y─ç niedocukrzenia? Nie┼Ťwiadoma hipoglikemia.

Tak zwana nie┼Ťwiadomo┼Ť─ç hipoglikemii, okre┼Ťlana jako nieodczuwanie patologicznie niskich (< 70 mg/dl, tj. < 3,9 mmol/l) warto┼Ťci glikemii, jest traktowana jako powik┼éanie nadmiernie cz─Östo wyst─Öpuj─ůcych epizod├│w spadk├│w cukru. U os├│b, kt├│re jej do┼Ťwiadczaj─ů, pierwszym symptomem niedocukrzenia mo┼╝e by─ç ju┼╝ utrata ┼Ťwiadomo┼Ťci. Nie┼Ťwiadomo┼Ť─ç hipoglikemii jest powa┼╝nym przeciwwskazaniem do prowadzenia samochodu, obs┼éugi maszyn, uprawiania sportu. Najcz─Ö┼Ťciej dotyczy os├│b z wieloletni─ů cukrzyc─ů powik┼éan─ů neuropati─ů uk┼éadu autonomicznego.

Lekka, umiarkowa i ci─Ö┼╝ka hipoglikemia: jak sobie radzi─ç?

Niedocukrzenie jest stanem, w kt├│rym konieczna jest w┼éa┼Ťciwa reakcja. Ignorowanie go┬ámo┼╝e prowadzi─ç do niebezpiecznych sytuacji. Jak si─Ö zachowa─ç podczas epizodu hipoglikemii? Wiele zale┼╝y od tego, jaki jest stopie┼ä nasilenia niedocukrzenia. W skrajnym przypadku potrzebne jest wsparcie ze strony innych os├│b.

RODZAJ HIPOGLIKEMII CHARAKTERYSTYKA,┬áOBJAWY POST─śPOWANIE
Lekka/┼üagodna Przy warto┼Ťciach rz─Ödu 50-70 mg/dl wyst─Öpuje uczucie g┼éodu, os┼éabienie, b├│l g┼éowy, niepok├│j, dr┼╝enie r─ůk.

Osoba chora najcz─Ö┼Ťciej czuje objawy spadku glikemii i mo┼╝e samodzielnie opanowa─ç sytuacj─Ö.

Po skontrolowaniu poziomu glikemii na glukometrze chory powinien natychmiast spo┼╝y─ç szybko wch┼éanialne w─Öglowodany

10-20 g glukozy (np. w p┼éynie lub tabletkach) lub sacharoz─Ö ÔÇô dwie/trzy kostki cukru, s┼éodka herbata (ok. 150 ml). Zaprzesta─ç na czas ust─ůpienia objaw├│w dotychczasowej aktywno┼Ťci fizycznej/pracy.

Cukrzyk stosuj─ůcy CPWI powinen natychmiast przerwa─ç podawanie insuliny w pompie (wy┼é─ůczy─ç j─ů). Zawsze nale┼╝y oznaczy─ç glikemi─Ö po 10-15 minutach, aby upewni─ç si─Ö, ┼╝e dzia┼éania by┼éy skuteczne, a poziom glikemii wzrasta, (regu┼éa 15/15). Je┼Ťli warto┼Ť─ç glikemii si─Ö podnosi nale┼╝y spo┼╝y─ç w─Öglowodany z┼éo┼╝one, w┼é─ůczy─ç pomp─Ö.

UWAGA !!!

Nie nale┼╝y spo┼╝ywa─ç batonik├│w, czekolady, poniewa┼╝ obecny w nich t┼éuszcz spowoduje, ┼╝e cukier zawarty w pokarmie b─Ödzie si─Ö wch┼éania┼é znacznie d┼éu┼╝ej.

Umiarkowana/┼Ürednia Warto┼Ťci ok. 30-50 mg/dl daj─ů objawy takie jak: wzmo┼╝ona potliwo┼Ť─ç, ko┼éatanie serca, l─Ök, b├│l brzucha, zaburzenia zachowania. Post─Öpowanie jak w hipoglikemii lekkiej.

Dodatkowo osobie chorej nale┼╝y pom├│c w spo┼╝yciu doustnie s┼éodkiego produktu. Wynika to z tego, ┼╝e wyst─Öpuj─ůce objawy mog─ů utrudni─ç racjonalne dzia┼éanie oraz uniemo┼╝liwi─ç szybk─ů reakcj─Ö.

Ci─Ö┼╝ka W przypadku braku reakcji chorego, czy otoczenia na hipoglikemi─Ö ┼Ťredni─ů ÔÇô stan si─Ö pog┼é─Öbia. Poziom glukozy we krwi jest bardzo niski i zaczyna go brakowa─ç w m├│zgu.

Obni┼╝enie glikemii do warto┼Ťci 20-30 mg/dl z regu┼éy prowadzi do dezorientacji, utraty przytomno┼Ťci, ataku drgawek, rozwoju ┼Ťpi─ůczki hipoglikemicznej, doprowadzaj─ůc do stanu bezpo┼Ťredniego zagro┼╝enia ┼╝ycia a nawet do ┼Ťmierci chorego.

W sytuacji takiej m├│wimy o zjawisku neuroglikopenii.

Chory jest cz─Östo nieprzytomny. Nie nale┼╝y podawa─ç na si┼é─Ö nic s┼éodkiego do ust, poniewa┼╝ grozi to zach┼éy┼Ťni─Öciem.

Nale┼╝y poda─ç w formie zastrzyku preparat glukagonu. Mo┼╝e by─ç on aplikowany podsk├│rnie lub domi─Ö┼Ťniowo. Skuteczna dawka glukagonu u osoby doros┼éej w stanie niedocukrzenia to 1 mg, u dzieci < 6. r.┼╝. 0,5 mg. ┬áNale┼╝y monitorowa─ç poziom glikemii na glukometrze oraz wezwa─ç pogotowie ratunkowe. Konieczne jest w┼é─ůczenie leczenia szpitalnego.

Po przebytym g┼é─Öbokim niedocukrzeniu nale┼╝y zmodyfikowa─ç dotychczasowe post─Öpowanie farmakologiczne i niefarmakologiczne oraz zwielokrotni─ç kontrol─Ö glikemii na glukometrze.

 

Hipoglikemia leczenie: szybka pomoc w awaryjnej sytuacji

Na rynku istnieje kilka produkt├│w, kt├│re szybko pomog─ů przy ci─Ö┼╝kiej hipoglikemii.

GlucaGen 1mg HypoKit ÔÇô to gotowy zestaw do jednorazowego podania w przypadku silnej hipoglikemii (najcz─Ö┼Ťciej z utrat─ů przytomno┼Ťci). Glukagon powoduje uwolnienie glukozy magazynowanej w w─ůtrobie i w kr├│tkim czasie podwy┼╝sza jej poziom we krwi. Dzia┼éa skutecznie zar├│wno po podaniu domi─Ö┼Ťniowym jak i ┬ápodsk├│rnym, zwi─Ökszaj─ůc glikemi─Ö w ci─ůgu 8-10 minut. Glukagon mo┼╝na wstrzykn─ů─ç w po┼Ťladek, rami─Ö lub udo. Lek ten zawsze powinien by─ç przy osobie choruj─ůcej na cukrzyc─Ö.

Nocna hipoglikemia: jak j─ů rozpozna─ç i jak zapobiega─ç?

Do hipoglikemii mo┼╝e doj┼Ť─ç tak┼╝e w nocy. Najcz─Ö┼Ťciej w wyniku intensywnego wysi┼éku w ci─ůgu dnia lub spo┼╝ycia kolacji ubogiej w odpowiedni─ů porcj─Ö w─Öglowodan├│w. Diabetycy cz─Östo przesypiaj─ů hipoglikemi─Ö i nie zdaj─ů sobie sprawy z jej wyst─ůpienia. Jedynymi objawami mog─ů by─ç silne pocenie si─Ö w trakcie snu, poranne b├│le g┼éowy, zm─Öczenie i z┼ée samopoczucie.

Jak mo┼╝emy sobie pom├│c w takiej sytuacji? Przede wszystkim warto zaplanowa─ç wtedy pomiar poziomu cukru w nocy mi─Ödzy godzin─ů 3.00 a 4.00. Je┼╝eli b─Ödzie on ni┼╝szy ni┼╝ 70 mg/dl pomo┼╝e nam spo┼╝ycie dodatkowej porcji w─Öglowodan├│w. ┬áDalsze dawkowanie insuliny warto skonsultowa─ç w trakcie zaplanowanej wizyty u lekarza w celu wprowadzenia modyfikacji w terapii.

hipoglikemia_nocna

Czy nocna hipoglikemia mo┼╝e wywo┼éa─ç porann─ů hiperglikemi─Ö? Zjawisko Somogyi.

Mo┼╝e zdarzy─ç si─Ö te┼╝ sytuacja, gdy po nocnym niedocukrzeniu rano budzimy si─Ö z wysokim poziomem cukru. Taki rodzaj nocnego efektu odbicia nosi nazw─Ö ÔÇ×zjawiska SomogyiÔÇÖaÔÇŁ. Wynika ono z wydzielania przez organizm hormon├│w kontrregulacyjnych ÔÇô hiperglikemizuj─ůcych, kt├│re pobudzaj─ů w─ůtrob─Ö do uwalniania zapas├│w glukozy zgromadzonych w postaci glikogenu. Wspomniane hormony daj─ů sygna┼é, ┼╝eby ÔÇ×uruchomi─ç rezerwyÔÇŁ. Poziom glukozy ro┼Ťnie, co mo┼╝emy zaobserwowa─ç mierz─ůc cukier glukometrem bezpo┼Ťrednio po przebudzeniu.

Ciekawostk─ů jest fakt, ┼╝e przez lata kwestionowano istnienie tego zjawiska. Dzisiaj wiadomo ju┼╝, ┼╝e przynajmniej u os├│b doros┼éych, rzeczywi┼Ťcie nic takiego si─Ö nie dzieje. Z najnowszych bada┼ä wynika, ┼╝e nie mamy takiego potencja┼éu wydzielania hormon├│w kontrreguluj─ůcych, kt├│re mog┼éyby w odpowiedzi na hipoglikemi─Ö doprowadzi─ç do hiperglikemii. Dr hab. n. med. Tomasz Klupa pisze w swoim artykule, ┼╝e ┬áco najwy┼╝ej dzi─Öki nim mo┼╝emy przej┼Ť─ç z hipoglikemii ci─Ö┼╝kiej do hipoglikemii umiarkowanej, b─ůd┼║ z hipoglikemii umiarkowanej do normoglikemii [7].

A przyczyn porannej hiperglikemii nale┼╝y doszukiwa─ç si─Ö w:

  • zbyt obfitym, p├│┼║no spo┼╝ytym posi┼éku,
  • dojadaniu w nocy,
  • zmianie zapotrzebowania na insulin─Ö zwi─ůzanej z drug─ů faz─ů cyklu miesi─Öcznego,
  • nasilaj─ůcym si─Ö efektem brzasku, g┼é├│wnie w okresie dojrzewania,
  • nieprawid┼éowej dawce insuliny d┼éugodzia┼éaj─ůcej lub nieprawid┼éowo ustawionej bazie w pompie,
  • nieprawid┼éowo dzia┼éaj─ůcym wk┼éuciu zestawu infuzyjnego pompy,
  • zatrzymaniu pompy na wiele godzin w nocy [7].

 

Przeczytaj tak┼╝e inny artyku┼é o cukrzycy:

Zapisz

Zapisz

Edukator diabetologiczny, Diabdis.