┼╗ycie z cukrzyc─ů

Hipoglikemia. Przyczyny, objawy i leczenie niedocukrzenia ­čŹČ

6 listopada 2018

Zdj─Öcie autora
Małgorzata Duda
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
7 min read

Hipoglikemia (inaczej niedocukrzenie) to zbyt niski poziom cukru we krwi. Niedocukrzenie jest sytuacj─ů, kt├│ra mo┼╝e si─Ö zdarzy─ç ka┼╝demu diabetykowi i jest uwa┼╝ana za powik┼éanie cukrzycy. Co mo┼╝emy zrobi─ç, ┼╝eby nie dopu┼Ťci─ç do wyst─ůpienia tego zjawiska? Jak szybko rozpozna─ç hipoglikemi─Ö oraz jak reagowa─ç, gdy ju┼╝ nam si─Ö przydarzy? Najwa┼╝niejsze informacje o przyczynach i objawach hipoglikemii oraz jej leczeniu znajdziecie w artykule.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiaj─ůc us┼éug─Ö masz dost─Öp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Czym jest hipoglikemia?

Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego z 2016 roku┬áhipoglikemi─ů nazywamy obni┼╝enie st─Ö┼╝enia glukozy we krwi┬áponi┼╝ej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), niezale┼╝nie od tego, czy towarzysz─ů temu charakterystyczne objawy, czy te┼╝ nie.

hipoglikemia na glukometrze

Wyst─Öpowanie stan├│w hipoglikemicznych oraz ich ci─Ö┼╝ko┼Ť─ç jest zwi─ůzana z typem cukrzycy, sposobem jej leczenia oraz ┼Ťwiadomo┼Ťci─ů i poziomem wyedukowania cukrzyka. Szczeg├│lnie istotna w nadchodz─ůcej hipoglikemii jest umiej─Ötno┼Ť─ç rozpoznawania objaw├│w┬ái wczesnego reagowania w takiej sytuacji.

Przeczytaj tak┼╝e czym jest hipoglikemia reaktywna.

Objawy hipoglikemii – po czym rozpozna─ç niedocukrzenie?

Objawy, kt├│re zapowiadaj─ů hipoglikemi─Ö s─ů bardzo r├│┼╝ne, cz─Östo pojawiaj─ů si─Ö nagle, ale mog─ů te┼╝ wyst─Öpowa─ç stopniowo. Ich kolejno┼Ť─ç uzale┼╝niona jest od tego, jakie mechanizmy obronne nasz organizm uruchamia. Najcz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuj─ůce symptomy to:

objawy hipoglikemii

Objawy niedocukrzenia zale┼╝─ů od st─Ö┼╝enia glukozy we krwi, a wdra┼╝ane post─Öpowanie uzale┼╝nione jest od ci─Ö┼╝ko┼Ťci hipoglikemii. Wi─Öcej informacji na ten temat znajdziecie w dalszej cz─Ö┼Ťci artyku┼éu.

Objawy hipoglikemii: co jeszcze warto wiedzie─ç?

Objawy hipoglikemii mog─ů pojawi─ç si─Ö dopiero przy znacznie ni┼╝szych warto┼Ťciach poziomu glukozy we krwi. Sytuacja taka jest cz─Östa zw┼éaszcza u os├│b choruj─ůcych od wielu lat na cukrzyc─Ö typu 1. Stan ten jest niebezpieczny, gdy┼╝ chory d┼éugo nie odczuwa ┼╝adnych niepokoj─ůcych objaw├│w, kt├│re mog┼éyby u┼Ťwiadomi─ç hipoglikemi─Ö i nie podejmuje ┼╝adnych dzia┼éa┼ä zapobiegawczych. Objawy hipoglikemii mog─ů te┼╝ wyst─ůpi─ç przy wy┼╝szych warto┼Ťciach glikemii (> 100 mg/dl). Dzieje si─Ö tak, gdy dochodzi do ich szybkiego obni┼╝enia (np. w wyniku wstrzykni─Öcia du┼╝ej dawki insuliny z powodu hiperglikemii).

Przyczyny hipoglikemii: jak unikn─ů─ç niedocukrzenia?

Je┼Ťli jeste┼Ťmy w stanie rozpozna─ç, co wywo┼éuje hipoglikemi─Ö, mo┼╝emy podj─ů─ç odpowiednie kroki, aby nie doprowadzi─ç do takiej sytuacji. Z pewno┼Ťci─ů warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na takie potencjalne przyczyny jak:

  • niedostosowana dawka insuliny lub leku hipoglikemizuj─ůcego do aktualnego poziomu cukru we krwi (zbyt du┼╝a lub ┼║le roz┼éo┼╝ona dawka insuliny, nieprawid┼éowe miejsce wstrzykni─Öcia, przedawkowanie lek├│w doustnych, b┼é─ůd pomiaru glukometru, zbyt du┼╝a przerwa mi─Ödzy wstrzykni─Öciem a spo┼╝ytym posi┼ékiem),
  • b┼é─Ödy w od┼╝ywianiu (pomini─Öty lub zbyt ma┼éy posi┼éek),
  • zbyt du┼╝y, nag┼éy wysi┼éek fizyczny, bez wcze┼Ťniejszego przygotowania ÔÇô bez zapewnienia dodatkowej porcji w─Öglowodan├│w,
  • spo┼╝ycie alkoholu, narkotyk├│w (etanol mo┼╝e wywo┼éa─ç hipoglikemi─Ö nawet po 36 godzinach od wypicia),
  • d─ů┼╝enie do szybkiej normalizacji warto┼Ťci hemoglobiny glikowanej (HbA1c),
  • nag┼éa redukcja masy cia┼éa.

Poni┼╝sza infografika odpowiada na pytanie jakie s─ů przyczyny hipoglikemii.
przyczyny hipoglikemii
Czy wiesz, ┼╝e Twoje nastawienie psychiczne i reagowanie na ma du┼╝y wp┼éyw na to, jak radzisz sobie z cukrzyc─ů? Przeczytaj artyku┼é psychologa i dowiedz si─Ö, jak reagowa─ç na hipoglikemi─Ö i hiperglikemi─Ö.

Nie┼Ťwiadoma hipoglikemia.┬áCzy mo┼╝na nie zauwa┼╝y─ç niedocukrzenia?

Tak zwana nie┼Ťwiadomo┼Ť─ç hipoglikemii, okre┼Ťlana jako nieodczuwanie patologicznie niskich (< 70 mg/dl, tj. < 3,9 mmol/l) warto┼Ťci glikemii, jest traktowana jako powik┼éanie nadmiernie cz─Östo wyst─Öpuj─ůcych epizod├│w spadk├│w cukru. U os├│b, kt├│re jej do┼Ťwiadczaj─ů, pierwszym symptomem niedocukrzenia mo┼╝e by─ç ju┼╝ utrata ┼Ťwiadomo┼Ťci. Nie┼Ťwiadomo┼Ť─ç hipoglikemii jest powa┼╝nym przeciwwskazaniem do prowadzenia samochodu, obs┼éugi maszyn, uprawiania sportu. Najcz─Ö┼Ťciej dotyczy os├│b z wieloletni─ů cukrzyc─ů powik┼éan─ů neuropati─ů uk┼éadu autonomicznego.

Lekka, umiarkowana i ci─Ö┼╝ka hipoglikemia: jak sobie radzi─ç?

Niedocukrzenie jest stanem, w kt├│rym konieczna jest w┼éa┼Ťciwa reakcja. Ignorowanie go┬ámo┼╝e prowadzi─ç do niebezpiecznych sytuacji. Jak si─Ö zachowa─ç podczas epizodu hipoglikemii? Wiele zale┼╝y od tego, jaki jest stopie┼ä nasilenia niedocukrzenia. W skrajnym przypadku potrzebne jest wsparcie ze strony innych os├│b.

RODZAJ HIPOGLIKEMII CHARAKTERYSTYKA,┬áOBJAWY POST─śPOWANIE

Lekka/Łagodna

Przy warto┼Ťciach rz─Ödu 50-70 mg/dl wyst─Öpuje uczucie g┼éodu, os┼éabienie, b├│l g┼éowy, niepok├│j, dr┼╝enie r─ůk.

Osoba chora najcz─Ö┼Ťciej czuje objawy spadku glikemii i mo┼╝e samodzielnie opanowa─ç sytuacj─Ö.

Po skontrolowaniu poziomu glikemii na glukometrze chory powinien natychmiast spożyć szybko wchłanialne węglowodany

10-20 g glukozy (np. w p┼éynie lub tabletkach) lub sacharoz─Ö ÔÇô dwie/trzy kostki cukru, s┼éodka herbata (ok. 150 ml). Zaprzesta─ç na czas ust─ůpienia objaw├│w dotychczasowej aktywno┼Ťci fizycznej/pracy.

Cukrzyk stosuj─ůcy CPWI powinen natychmiast przerwa─ç podawanie insuliny w pompie (wy┼é─ůczy─ç j─ů). Zawsze nale┼╝y oznaczy─ç glikemi─Ö po 10-15 minutach, aby upewni─ç si─Ö, ┼╝e dzia┼éania by┼éy skuteczne, a poziom glikemii wzrasta, (regu┼éa 15/15). Je┼Ťli warto┼Ť─ç glikemii si─Ö podnosi nale┼╝y spo┼╝y─ç w─Öglowodany z┼éo┼╝one, w┼é─ůczy─ç pomp─Ö.

UWAGA !!!

Nie należy spożywać batoników, czekolady, ponieważ obecny w nich tłuszcz spowoduje, że cukier zawarty w pokarmie będzie się wchłaniał znacznie dłużej.

Umiarkowana/Średnia

Warto┼Ťci ok. 30-50 mg/dl daj─ů objawy takie jak: wzmo┼╝ona potliwo┼Ť─ç, ko┼éatanie serca, l─Ök, b├│l brzucha, zaburzenia zachowania. Post─Öpowanie jak w hipoglikemii lekkiej.

Dodatkowo osobie chorej nale┼╝y pom├│c w spo┼╝yciu doustnie s┼éodkiego produktu. Wynika to z tego, ┼╝e wyst─Öpuj─ůce objawy mog─ů utrudni─ç racjonalne dzia┼éanie oraz uniemo┼╝liwi─ç szybk─ů reakcj─Ö.

Ci─Ö┼╝ka

W przypadku braku reakcji chorego, czy otoczenia na hipoglikemi─Ö ┼Ťredni─ů ÔÇô stan si─Ö pog┼é─Öbia. Poziom glukozy we krwi jest bardzo niski i zaczyna go brakowa─ç w m├│zgu.

Obni┼╝enie glikemii do warto┼Ťci 20-30 mg/dl z regu┼éy prowadzi do dezorientacji, utraty przytomno┼Ťci, ataku drgawek, rozwoju ┼Ťpi─ůczki hipoglikemicznej, doprowadzaj─ůc do stanu bezpo┼Ťredniego zagro┼╝enia ┼╝ycia a nawet do ┼Ťmierci chorego.

W sytuacji takiej m├│wimy o zjawisku neuroglikopenii.

Chory jest cz─Östo nieprzytomny. Nie nale┼╝y podawa─ç na si┼é─Ö nic s┼éodkiego do ust, poniewa┼╝ grozi to zach┼éy┼Ťni─Öciem.

Nale┼╝y poda─ç w formie zastrzyku preparat glukagonu. Mo┼╝e by─ç on aplikowany podsk├│rnie lub domi─Ö┼Ťniowo. Skuteczna dawka glukagonu u osoby doros┼éej w stanie niedocukrzenia to 1 mg, u dzieci < 6. r.┼╝. 0,5 mg. ┬áNale┼╝y monitorowa─ç poziom glikemii na glukometrze oraz wezwa─ç pogotowie ratunkowe. Konieczne jest w┼é─ůczenie leczenia szpitalnego.

Po przebytym głębokim niedocukrzeniu należy zmodyfikować dotychczasowe postępowanie farmakologiczne i niefarmakologiczne oraz zwielokrotnić kontrolę glikemii na glukometrze.

 

Leczenie hipoglikemii: szybka pomoc w awaryjnej sytuacji

Na rynku istnieje kilka produkt├│w, kt├│re szybko pomog─ů przy ci─Ö┼╝kiej hipoglikemii.

GlucaGen 1mg HypoKit ÔÇô to gotowy zestaw do jednorazowego podania w przypadku silnej hipoglikemii (najcz─Ö┼Ťciej z utrat─ů przytomno┼Ťci). Glukagon powoduje uwolnienie glukozy magazynowanej w w─ůtrobie i w kr├│tkim czasie podwy┼╝sza jej poziom we krwi. Dzia┼éa skutecznie zar├│wno po podaniu domi─Ö┼Ťniowym jak i ┬ápodsk├│rnym, zwi─Ökszaj─ůc glikemi─Ö w ci─ůgu 8-10 minut. Glukagon mo┼╝na wstrzykn─ů─ç w po┼Ťladek, rami─Ö lub udo. Lek ten zawsze powinien by─ç przy osobie choruj─ůcej na cukrzyc─Ö.

 


O Diabdis

Diabdis to program opieki i wsparcia dla cukrzyk├│w. W Diabdis czeka na Ciebie osobisty opiekun cukrzycowy, kt├│ry b─Ödzie Ci towarzyszy┼é i wspiera┼é Twoje wysi┼éki w przej─Öciu kontroli nad cukrzyc─ů. Do Twojej dyspozycji pozostaje tak┼╝e ca┼éy zesp├│┼é specjalist├│w, nie tylko edukator, kt├│ry odpowie na wszelkie pytania zwi─ůzane z cukrzyc─ů, kt├│re przyjd─ů Ci do g┼éowy, ale tak┼╝e grono ekspert├│w, kt├│rzy b─Öd─ů Ci─Ö wspiera─ç: dietetyk, psycholog, trener personalny oraz lekarz diabetolog.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiaj─ůc us┼éug─Ö masz dost─Öp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Zapisz

Zapisz

  1. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne.: Zalecenia kliniczne dotycz─ůce post─Öpowania u chorych na cukrzyc─Ö 2016, Diabetologia Kliniczna, tom 5, suplement A.
  2. Polska Federacja Edukacji w Diabetologii.: Zalecenia w opiece diabetologicznej, Warszawa 2016, 14-16.
  3. Szewczyk A.: Piel─Ögniarstwo diabetologiczne, PZWL, Warszawa 2014, 115-126.
  4. Szypowska A., Lipka M. i inni: Mam cukrzyc─Ö typu 1. Poradnik dla pacjenta i jego rodziny, Warszawa 2015, Edycja 3.
  5. Dilis P.: Hipoglikemia i jej aspekty, Analiza przypadków w pielęgniarstwie i położnictwie, PZWL, Warszawa 2015, 45-47.
  6. Kuczerowski R.: Hiperglikemia i hipoglikemia w cukrzycy typu 2 w pytaniach i odpowiedziach , Piel─Ögniarka diabetologiczna 2014, 12, 41-44.
  7. Klupa T.: Hipoglikemia w cukrzycy typu 1 co się zmieniło, co warto wiedzieć? , Pielęgniarka diabetologiczna 2014, 12, 53-55.
  8. www.mojacukrzyca.org
Zdj─Öcie autora
Małgorzata Duda |

Edukator diabetologiczny, Diabdis Przez 7 lat pracowa┼éam w Szpitalu Klinicznym z dzie─çmi choruj─ůcymi na cukrzyc─Ö. Wtedy zdoby┼éam najwi─Öksze do┼Ťwiadczenie z zakresu diabetologii. Specjalizuje si─Ö w temacie pomp insulinowych, sensor├│w, a tak┼╝e rozwi─ůzaniach technologicznych dla diabetyk├│w.

zobacz tak┼╝e