Aktualności

Insulinooporność i hiperinsulinemia

30 listopada 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
4 min read

 Dlaczego duże stężenie insuliny nie jest zdrowe? Insulinooporność jest pojęciem oznaczającym małą wrażliwość tkanek obwodowych na działanie insuliny. Skutkiem insulinooporności jest długotrwałe, nadmierne wydzielanie tego hormonu, czyli hiperinsulinemia.

Insulinooporność to nieprawidłowa odpowiedź organizmu na insulinę – mimo że jest jej we krwi dużo, nie może ona wniknąć do wnętrza komórek, aby dostarczyć im glukozę. Przyczyną insulinooporności jest defekt transporterów dla insuliny w komórkach mięśni, wątroby i tkanki tłuszczowej oraz w mózgu. Spadek wrażliwości tkanek obwodowych i wątroby na działanie insuliny powszechnie wiąże się z otyłością. W otyłości — nadmiernie rozwinięta tkanka tłuszczowa wydziela wolne kwasy tłuszczowe oraz czynniki prozapalne upośledzające wychwyt glukozy w tkankach. W powstawaniu insulinooporności biorą udział również inne czynniki hormonalne m.in. leptyna, adipokiny, a także niedobór witaminy D3.

Oporność na insulinę powoduje zmniejszenie zużycia glukozy w komórkach oraz wzmożoną produkcję glukozy w wątrobie i ostatecznie podwyższenie glukozy we krwi. Insulinooporność poprzedza na kilka lat rozpoznanie cukrzycy.

Od insulinooporności do hiperinsulinemii, cukrzycy i miażdżycy

W następstwie insulinooporności trzustka wydziela więcej insuliny, co powoduje wzrost stężenia tego hormonu we krwi, czyli hiperinsulinemię. Duże ilości insuliny nie powodują w tym przypadku niedocukrzeń (insulina nie do końca działa prawidłowo), ale sprzyjają przyrostowi masy ciała i pogłębiają otyłość. U osób z insulinoopornością i hiperinsulinemią tworzy się mechanizm błędnego koła – duże stężenie insuliny wzmaga apetyt (w szczególności na słodycze), spożywane posiłki węglowodanowe stymulują trzustkę do wydzielania insuliny, jej stężenie we krwi znowu się podnosi, co wzmaga apetyt. U pacjentów, u których występują te problemy- konieczne jest stosowanie diety niskowęglowodanowej, jeśli węglowodany nie są ograniczane istniejące zaburzenia, tylko się pogłębiają.

Wyczerpanie kompensacyjnych możliwości komórek produkujących insulinę w trzustce skutkuje rozwojem stanu przedcukrzycowego i cukrzycy. Dodatkowo insulinooporność odgrywa kluczową rolę w powstawaniu zaburzeń lipidowych prowadzących do miażdżycy. Miażdżycę pogarszają indukowane przez insulinę zaburzenia funkcji śródbłonka i większe stężenie czynników sprzyjających krzepnięciu krwi. Hiperinsulinizm leży też u podłoża rozwoju nadciśnienia tętniczego u chorych z cukrzycą.

Konsekwencje insulinooporności i hiperinsulinemii:

W jaki sposób można pośrednio ocenić wrażliwość na działanie insuliny?

Wykładnikami pośrednimi insulinooporności są:

  • siedzący tryb życia;
  • cechy zespołu metabolicznego u osób z nadwagą (BMI> 25 kg/mkw.) lub otyłością (BMI> 30 kg/mkw.);
  • obwód pasa u kobiet > 80 cm;
  • obwód pasa u mężczyzn >94 cm;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • podwyższone stężenie trójglicerydów w surowicy;
  • obniżone stężenie HDL-cholesterolu w surowicy;
  • podwyższony poziom cukru we krwi;

Osoby spełniający powyższe kryteria są predysponowane do insulinooporności nawet wtedy, kiedy nie stwierdza się u nich jawnej cukrzycy (mogą wykazywać nietolerancję glukozy).

Niekorzystny nadmiar insuliny

Diabetycy, którym często brakuje endogennej insuliny, rzadko kiedy myślą o tym, że nadmiar tego hormonu także nie jest korzystny dla zdrowia. Niedobór insuliny oznacza cukrzycę, ale hiperinsulinemia także z czasem może do cukrzycy doprowadzić. Co więcej, problem hiperinsulinemii może dotyczyć także pacjentów z już zdiagnozowaną cukrzycą, zarówno typu 1, jak i typu 2. W przypadku „dwójki” nadmiar insuliny to pochodna insulinooporności. W przypadku pacjentów z cukrzycą typu 1 też może dojść do przeinsulinowania np. z powodu nietrzymania odpowiedniej diety. Odkąd wprowadzono do leczenia cukrzycy pompy insulinowe, wielu diabetyków dość luźno podchodzi do kwestii diety. Insulinę pompą podaje się łatwo, nie ma potrzeby robienia kolejnych zastrzyków, co było swego rodzaju psychologiczną barierą przed spożywaniem kolejnych posiłków w krótkich odstępach czasu.

Zliberalizowane zasady diety grożą przeinsulinowaniem. Wiadomo, że na każdy kolejny posiłek zawierający węglowodany należy podać insulinę. Jeśli w ciągu 4 godzin podamy 3 bolusy proste, poziom tego hormonu we krwi będzie wysoki, ze wszystkimi tego konsekwencjami.

Jak sprawdzić, czy nie jesteśmy przeinsulinowani? Należy podzielić ilość przyjmowanej insuliny na dobę (baza + bolusy) przez ilość kilogramów. Optymalnie jest, jeśli wynik będzie się mieścił w przedziale 0,5-0,8. Przyjmowanie 1 jednostki insuliny na kilogram masy ciała to ciągle jeszcze ilość, którą można uznać za normę dla diabetyków. Jeśli jednak ten iloraz jest wyższy niż 1 można u diabetyka podejrzewać przeinsulinowanie, a na pewno warto monitorować ten wskaźnik i w miarę możliwości próbować go obniżyć (np. spożywać mniej węglowodanów, częściej obniżać cukier aktywnością fizyczną).

Więcej informacji znajdziesz na stronie: benfogamma.pl

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także