Życie z cukrzycą

Jak bezpiecznie obniżać cukier?

22 sierpnia 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
7 min read

Jak bezpiecznie obniżać cukier?

Hiperglikemia to zbyt wysoki poziom cukru we krwi – stan, którego chcemy uniknąć, bo negatywnie wpływa na naczynia krwionośne, prowadząc do przewlekłych powikłań cukrzycy. W sytuacji przecukrzenia zadaniem diabetyka jest obniżenie glikemii. Wydawałoby się, że to nic trudnego. W tym celu wystarczy podać odpowiednią dawkę insuliny. Jednak, ile insuliny podać, by z przecukrzenia nie wpaść w niedocukrzenie? Co z diabetykami, którzy nie stosują insulinoterapii? Jakie oni mają możliwości obniżenia cukru?

Hiperglikemia, w szczególności utrzymująca się przez dłuższy czas, jest niekorzystna dla naczyń krwionośnych. Dlatego na każde przecukrzenie należy szybko reagować. Szybko, nie oznacza jednak chaotycznie. Dawka insuliny, jaką podajemy przy hiperglikemii, powinna być precyzyjnie obliczona, by z przecukrzenia nie wejść w niedocukrzenia. A to niestety zdarza się diabetykom dość często. Przy czym mało kto zdaje sobie sprawę, że nie tylko wysoki cukier, ale także gwałtowne zmiany glikemii (czyli szybkie wzrosty i szybkie spadki) są szkodliwe dla naczyń krwionośnych i mogą sprzyjać powikłaniom.

Ile insuliny podać przy hiperglikemii?

Aby precyzyjnie dobrać dawkę insuliny na korektę, trzeba wiedzieć, o ile obniża nam cukier 1 jednostka insuliny. W tym celu należy obliczyć współczynnik insulinowrażliwości, korzystając ze wzoru: 1800: całkowita dobowa dawka insuliny = o ile obniża glikemię 1 jednostka insuliny

Przykładowo, jeśli na dobę średnio przyjmujemy 55 jednostek insuliny, to wychodzi nam, że jedna jednostka obniża nam glikemię średnio o 30 mg/dl. Zatem, na przecukrzenie rzędu 200 mg/dl powinniśmy podać 3 jednostki insuliny. Każdy diabetyk ma indywidualny współczynnik insulinowrażliwości, który należy poznać. Średnio 1 jednostka insuliny obniża glikemię o 30-40 mg/dl, ale oczywiście zdarzają się pacjenci i ze znacznie większą, i ze znacznie mniejszą insulinowrażliwością. Oczywiście im większa insulinowrażliwość, czyli im mniej insuliny potrzebujemy, tym lepiej.

Warto też pamiętać, że wrażliwość na insulinę zależy od wielu czynników, nie jest dana raz na zawsze, dlatego co jakiś czas należy sobie podliczyć, ile insuliny na dobę tak naprawdę przyjmujemy i na tej podstawie sprawdzić swój współczynnik insulinowrażliwości. Zależy on m.in. od masy ciała, a mówiąc precyzyjniej od masy mięśniowej i masy tłuszczowej. Im więcej mięśni, tym insulina działa lepiej. Im więcej tłuszczu – szczególnie w okolicy talii – tym gorzej. Zatem, jeśli zauważymy, że zwyczajowe dawki insuliny na korektę nie działają, warto poeksperymentować i być może zweryfikować swój przelicznik.

Podawanie insuliny na korektę zgodnie ze swoim przelicznikiem jest skuteczne, pod warunkiem, że nie jesteśmy zakwaszeni. Przy wyższych hiperglikemiach, kiedy we krwi obok nadmiaru glukozy pojawiają się ciała ketonowe, insulina działa znacznie gorzej. W takiej sytuacji dawkę insuliny wynikającą z naszego przelicznika należy zwiększyć o 30–50%.

Błędy, których należy unikać.

Diabetycy zwykle dobrze sobie radzą z umiarkowanym przecukrzeniem, kiedy jednak zdarzy im się niecodzienny wynik na glukometrze – tracą głowę i zaczynają popełniać błędy. Wynikają one najczęściej ze strachu – boimy się przewlekłych powikłań cukrzycy i jak najszybciej chcemy powrotu do normoglikemii. Niestety, kiedy przy dużym przecukrzeniu chcemy szybko obniżyć cukier, najczęściej popełniamy sporo błędów i wpadamy w niedocukrzenie.

Oto lista najczęstszych błędów, których należy unikać:

  • Nieprzemyślana, zbyt duża korekta, która zamiast obniżyć cukier do bezpiecznego poziomu, przyniesie skutek w postaci niedocukrzenia.
  • Niecierpliwość. Po wstrzyknięciu korekty sprawdzamy cukier za 30 minut, po czym decydujemy się na zrobienie kolejnej korekty, ponieważ glikemia się nie obniża. Tymczasem szczyt działania analogów szybko działających przypada między 30. a 90. minutą od podania, insuliny krótko działającej – między pierwszą a trzecią godziną od iniekcji. Jeśli zatem chcemy sprawdzić faktyczne działanie korekty z analogu, powinniśmy odczekać co najmniej 1,5 godziny, z insuliny NPH – 2–2,5 godziny. Zbyt często podawane korekty prowadzą do nakładania się poszczególnych dawek insuliny na siebie, co może skutkować ciężkim niedocukrzeniem.
  • Nieuwzględnianie wielkości korekty. Pamiętajmy, że siła insuliny uzależniona jest też od dawki. Innymi słowy – duży bolus działa szybciej niż mały. Jeśli musimy podać dużą dawkę insuliny korekcyjnej, zwracajmy uwagę na swoje samopoczucie, by nie zaskoczyło nas niedocukrzenie.
  • Spożywanie posiłków, zanim cukier wróci do normy. Zdarza się, że nieprawidłowy wynik na glukometrze pojawia się przed posiłkiem. Jeśli jest to niewielka hiperglikemia, można podać korektę wraz z insuliną zaplanowaną na posiłek. Trudniejsza sprawa, kiedy cukier przekracza 250 mg/dl. Wówczas należałoby najpierw obniżyć glikemię i dopiero wtedy rozpocząć posiłek. Branie insuliny „na raty” jest łatwiejsze dla osób korzystających z pompy insulinowej, natomiast nieco gorzej sprawdza się u pacjentów korzystających z penów z powodu konieczności kolejnych zastrzyków. Jeśli chcemy tego uniknąć, możemy podać zarówno dawkę na korektę, jak i do posiłku w jednym wstrzyknięciu. Jednak nie zaczynać posiłku natychmiast, bo może to doprowadzić do dalszego wzrostu stężenia cukru we krwi.
  • Brak pomiaru ciał ketonowych. Przy wartościach powyżej 250 mg/dl trzeba zachować jeszcze większą ostrożność, ponieważ hiperglikemii może towarzyszyć kwasica ketonowa. Przy kwasicy należy zrezygnować z pokarmów, a jedynie nawadniać się wodą z cytryną. Posiłek można spożyć dopiero wtedy, gdy glikemia wróci do normy.
  • Kilka korekt podanych pompą insulinową. Jeśli wysoki cukier dotyczy osoby korzystającej z pompy insulinowej, przyczyna może tkwić w samym urządzeniu. Być może mamy zbyt długo noszone wkłucie, nieszczelny dren lub wadę zbiorniczka, które powodują, że insulina wycieka do wnętrza pompy. Dlatego zawsze warto mieć na uwadze nie tylko swoje ewentualne zaniedbania, ale także sprzęt. Jeśli po pierwszej korekcie pompą cukier nie obniża się, należy podać kolejną korektę penem oraz wymienić wkłucie.
  • Bezrefleksyjne podejście do nieprawidłowych cukrów we krwi. Każda hiperglikemia to dla nas rodzaj nauki – trzeba zadać sobie pytanie, dlaczego się pojawiła, i zastanowić się, jak jej uniknąć w przyszłości. I choć nie zawsze potrafimy znaleźć przyczynę zbyt wysokich cukrów, ich analiza może nas zwykle wiele nauczyć w zakresie obsługi własnej cukrzycy. Bo choć jest to choroba w pewnym stopniu nieprzewidywalna, a my w swoich staraniach jesteśmy niedoskonali – można i warto wyciągać wnioski na temat własnych decyzji i uczyć się na błędach.

Hiperglikemia w cukrzycy typu 2

O ile pacjenci leczeni insuliną mogą zareagować na przecukrzenie-podając odpowiednią dawkę leku, o tyle diabetycy przyjmujący leki doustne na obniżenie poziomu cukru we krwi takich możliwości nie mają. Dawki leków hipoglikemizujących są ustalane przez lekarza na stałe i pacjent na własną rękę ich nie zmienia. Zatem w tym przypadku pozostaje nam jedynie unikać przecukrzeń. Wiedząc, że w tej grupie chorych są one głównie wynikiem błędów dietetycznych, warto przyjrzeć się stosowanej diecie, wyeliminować z niej produkty, które prowadzą do przecukrzeń oraz zmienić niekorzystne nawyki (np. zbyt duże porcje jedzenia) na właściwe (jedzenie częściej, ale w niewielkich ilościach). W zapobieganiu hiperglikemii u diabetyków z cukrzycą typu 2 pomaga regularna aktywność fizyczna.

Wiedząc, w jakich porach dnia mamy największe trudności z utrzymaniem prawidłowych poziomów cukru we krwi, można w tym czasie zaplanować spacer, jazdę rowerem, basen, czy jakąkolwiek inną aktywność, dostosowaną do naszych możliwości i upodobań. Należy też pamiętać, że u pacjentów leczonych lekami doustnymi, utrzymująca się hiperglikemia zwykle jest sygnałem, że trzeba zintensyfikować leczenie (np. wprowadzić do terapii kolejny lek, bądź insulinę). Pamiętając przy tym, że im lepiej uregulowana gospodarka glukozy, tym mniej powikłań w cukrzycy – a to przecież jest naszym głównym celem w „walce o wyrównany cukier”.

Więcej informacji znajdziesz na stronie: benfogamma.pl

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także