Aktualności

Kompendium diabetyka: Jak przyjmować leki? Czym je popijać?

21 lutego 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
5 min read
Pacjenci z cukrzycą typu 2 codziennie przyjmują leki obniżające poziom cukru we krwi (często z 2-3 grup terapeutycznych), do tego dochodzą leki na schorzenia często cukrzycy towarzyszące – nadciśnienie, cholesterol, otyłość, problemy z wątrobą. Dodatkowo wielu diabetyków uzupełnia niektóre witaminy i mikroelementy, chociażby te o działaniu regenerującym układ nerwowy, które zmniejszają ryzyko rozwoju późnych powikłań cukrzycy. Kiedy przyjmować te wszystkie preparaty i czym je popijać?
  • Im więcej leków przyjmujemy, tym większe ryzyko wystąpienia niepożądanych interakcji między nimi.
    Leki mogą wchodzić ze sobą w interakcje, które są celowe i korzystne dla pacjenta – kiedy jeden preparat wzmacnia działanie drugiego, a dzięki temu przyjmowane dawki mogą być mniejsze; jak i w interakcje niepożądane – kiedy jeden lek tak wpływa na działanie drugiego, że terapia staje się albo niebezpieczna, albo nieskuteczna.

W przypadku pacjentów z cukrzycą, przyjmujących na co dzień od kilku do kilkunastu tabletek, trzeba bardzo uważnie podchodzić do leczenia. Samo przepisanie przez lekarza preparatów obniżających cukier, działających protekcyjnie na serce i nerki, obniżających ciśnienie tętnicze oraz poziom złego cholesterolu to dopiero połowa sukcesu. Bardzo ważne jest bowiem to, by przyjmować je w ściśle określonych porach oraz w odpowiedniej sekwencji. Są leki, które muszą być przyjmowane na czczo, i takie, które należy brać w trakcie, albo po posiłku. Jeszcze inne (starsze generacje statyn) są skuteczne, tylko wtedy, gdy są stosowane wieczorem.

Dlatego diabetycy powinni każdego specjalistę, u którego się leczą (lekarz pierwszego kontaktu, diabetolog, kardiolog, nefrolog, reumatolog, gastrolog) informować o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach diety. A kiedy dostaną receptę na kolejny preparat, powinni dostać także szczegółowe informacje, czy nie wchodzą on w niepożądane reakcje z którymkolwiek z dotychczas przyjmowanych leków. Teoretycznie  należałoby zachowywać około 30 minutowy odstęp pomiędzy przyjmowanymi lekami. Jest to możliwe, jeśli rano mamy do połknięcia 2 tabletki, ale nierealne, kiedy jest ich kilka czy kilkanaście. Stąd konieczność rozpisania harmonogramu przyjmowanych leków z lekarzem lub farmaceuta.

  • Ciekawostka:
  • Częstym błędem pacjentów jest dzielenie lub rozgryzanie tabletek powlekanych. Otoczka (kapsułka), w której znajduje się lek, pozwala substancji czynnej dotrzeć do właściwego miejsca wchłaniania. Bez niej lek zadziała słabiej lub wcale. Dzielić można jedynie tabletki mające wyraźne oznaczenie miejsca cięcia.

Leki a pożywienie

Z interakcji lekowych pacjenci lepiej zdają sobie sprawę niż z interakcji między lekami a pożywieniem. A takowe też mogą wystąpić. Niektóre pokarmy zwiększają ryzyko działań ubocznych, a także nasilają lub osłabiają działanie leku. Przykładowo posiłki bogate w  tłuszcze przyspieszają wchłanianie i nasilają objawy niepożądane leków obniżających ciśnienie oraz przeciwdepresyjnych. Sól kuchenna w nadmiarze nigdy nie jest korzystna, ale tym bardziej należy zmniejszyć jej spożycie jeśli leczymy się z powodu nadciśnienia. Sól w połączeniu z niektórymi lekami może doprowadzić do uszkodzenia nerek.

Przy leczonym nadciśnieniu należy uważać na napary z mięty, które nasilają działanie leków hipotensyjnych i mogą doprowadzić do nadmiernego spadku ciśnienia. Produkty mleczne osłabiają działanie leków na nadciśnienie, z kolei cytrusy blokują ich przyswajanie.

Błonnik, często suplementowany przez pacjentów z cukrzycą, nie powinien być łączony z glikozydami nasercowymi, ponieważ znacznie osłabiają jej efekt leczniczy. Tyramina (składnik wielu pokarmów, np. salami, serów, ryb, wątróbki, czekolady, bananów, win czy, likierów) w połączeniu z lekami na chorobę Parkinsona i niektórymi preparatami przeciwdepresyjnymi może powodować gwałtowny wzrost ciśnienia oraz przyspieszenie akcji serca.

Jeśli leczymy się na osteoporozę, to musimy uważać na mleko i jego przetwory. Przyjmowane do ok. 2 godzin od podania leków, zaburzają ich wchłanianie. Kawa osłabia działanie preparatów na osteoporozę, a z kolei preparaty witaminowe z żelazem i magnezem zakłócają ich wchłanianie.

  • Ciekawostka:
  • Skuteczność witamin wzrasta w połączeniach. Najkorzystniejsze to:
  • witamina A + witamina D i E,
  • witaminy z grupy B + witamina C,
  • witamina D + wapń,
  • witamina E + żelazo.

Czym popijać leki?

Wszystkie leki należy popijać odpowiednią ilością płynów – łyk wody, żeby tylko przełknąć tabletkę to często za mało, żeby odpowiednio zaczęła ona działać. Diabetycy powinni przyzwyczaić się do popijania leków wodą o temperaturze pokojowej. Nie tylko jest to optymalne z punktu widzenia różnych medykamentów, ale też dla ich poziomów cukru we krwi.

Do popijania leków unikać należy:

  • Soku grejpfrutowego, który hamuje działania enzymów, które są odpowiedzialne za metabolizm niektórych leków. Kiedy lek nie jest metabolizowane to wzrasta jego stężenie we krwi, działanie  jest silniejsze a efekt toksyczny na organizm większy. Sok grejpfrutowy nie powinien być spożywany z lekami przeciwhistaminowymi, ponieważ może przyczyniać się do powstawania zaburzeń rytmu serca. Przy lekach hipotensyjnych może powodować nadmierne obniżenie ciśnienia krwi oraz w konsekwencji bóle i zawroty głowy.
  • Kawy, herbaty, a także wszystkich napojów bardzo ciepłych i gorących. Wysoka temperatura płynu może spowodować uwalnianie się substancji czynnej leku na niewłaściwym odcinku przewodu pokarmowego, osłabiając jego działanie. Herbata znacząco zmniejsza wchłanianie żelaza. Kofeina może zwiększać działanie leków przeciwbólowych, m. in. kwasu acetylosalicylowego.
  • Mleka, które obniża kwasowość żołądka, co może znacząco zaburzyć działanie niektórych leków. Dodatkowo, wiele substancji czynnych leku łącząc się z wapniem zawartym w mleku, nie wchłania się.
  • Ciekawostka:
  • Sok grejpfrutowy można pić po ok. 4 godzinach od przyjęcia leków.

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także