Aktualności

Leczenie powikłań cukrzycowych

20 grudnia 2019

Zdjęcie autora
Diabdis
4 min read

Zapobieganie rozwojowi przewlekłych powikłań to największe wyzwanie w terapii cukrzycy. Mimo ogromnego postępu w zakresie możliwości leczenia, cukrzyca pozostaje schorzeniem, które skraca życie, bądź obniża jego jakość. Wszystko z powodu późnych powikłań, do których zaliczamy retinopatię, neuropatię i nefropatię cukrzycową oraz choroby układu sercowo-naczyniowego.

Diabetycy, choć bardzo obawiają się powikłań, nie do końca wiedzą, jak się przed nimi chronić, a przede wszystkim, co robić, kiedy powikłania się pojawią. Każde z powikłań mikronaczyniowych (retinopatia, neuropatia, nefropatia) rozwija się w czasie i ma pewne stadia zaawansowania. Każde z powikłań w początkowym etapie rozwoju jest odwracalne. Jeśli wyniki badań lub objawy wskazują na uszkodzenia naczyń krwionośnych w oczach, zakończeniach nerwowych czy w nerkach, których nie można już zupełnie wyleczyć, to nadal jest to sytuacja, w której wiele zależy od pacjenta. Diabetyk musi zawalczyć o to, by uszkodzenia nie postępowały, czyli o zahamowanie progresji niekorzystnych zmian w naczyniach krwionośnych.

Przewlekłe powikłania w cukrzycy nie są sytuacją zero-jedynkową – mam powikłania albo ich nie mam. Retinopatię prostą ma zdecydowana większość pacjentów z wieloletnią cukrzycą; ale retinopatia prosta nie musi się rozwinąć do retinopatii proliferacyjnej. Diagnoza powikłań to nie wyrok, ale informacja, że należy skuteczniej kontrolować glikemie.

Profilaktyka powikłań – poziom cukru to nie wszystko

Na rozwój przewlekłych powikłań cukrzycy największy wpływ ma niedostatecznie wyrównana glikemia. Najbardziej niebezpieczne są przewlekłe przecukrzenia, ale niekorzystne dla naczyń krwionośnych są też znaczne wahania glikemii. Dlatego, kiedy zdarzy nam się hiperglikemia – należy obniżać ją powoli, a nie bardzo agresywnie, aby z przecukrzeń nie wpadać w niedocukrzenia. Jednak podwyższony poziom cukru we krwi to nie jedyny czynnik prowadzący do uszkodzenia naczyń krwionośnych. Podobnie jak hiperglikemia na naczynia krwionośna działa palenie papierosów czy niezdrowa dieta, sprzyjające tworzeniu się wolnych rodników w organizmie. Trzeba też dawać sobie sprawę z tego, że fakt rozwinięcia jednego powikłania jest prognostykiem pojawienia się kolejnych. Przykładowo czynnikiem rozwoju nefropatii cukrzycowej jest nadciśnienie tętnicze i hipercholesterolemia. Także każde z powikłań mikronaczyniowych sprzyja rozwojowi kolejnego powikłania w obrębie małych naczyń krwionośnych.

Profilaktyka przewlekłych powikłań cukrzycy to nie tylko dbanie o aktualny poziom cukru we krwi, ale patrzenie globalnie na organizm. To dlatego tak ważne są regularne wizyty kontrolne u okulisty, kardiologa, neurologa czy nefrologa. Im wcześniej zostaną zdiagnozowanie powikłania, tym większa szansa na wprowadzenie skutecznego leczenia.

Powikłania i co dalej?

W przypadku rozwoju każdego z powikłań, najważniejsze jest to, by poprawić samokontrolę glikemii. To podstawowy warunek, bez którego żadne inne działania nie mają większego sensu. Niemniej leczenie powikłań nie sprowadza się jedynie do walki o prawidłowe glikemie.

W leczeniu retinopatii cukrzycowej wykorzystuje się:

  • laseroterapię ogniskową;
  • fotokoagulację laserową siatkówki;
  • iniekcje do oka leków anty-VEGF;
  • leczenie neuropatii cukrzycowej;
  • leczenie nefropatii cukrzycowej;
  • zabiegi witrektomii;
  • leki uszczelniające naczynia krwionośne w oku;

W leczeniu nefropatii cukrzycowej stosuje się:

  • leki o działaniu ochronnym na nerki;
  • leki obniżające ciśnienie tętnicze (zwykle jest podwyższone);
  • dietę o ograniczonej podaży soli;
  • odpowiednie nawadnianie organizmu;

Jak leczyć neuropatię cukrzycową?

Neuropatia cukrzycowa jest specyficznym powikłaniem mikronaczyniowym – z jednej strony jest bardzo rozpowszechniona (wg różnych szacunków dotyczy od 40 do nawet 90 proc. diabetyków), z drugiej strony – pacjenci niewiele wiedzą na jej temat, nie potrafią rozpoznać objawów neuropatii – które, co trzeba przyznać, mogą być bardzo różne, od zaburzeń czucia w stopach, aż po trudną do wytłumaczenia skłonność do omdleń.

Neuropatia, czyli uszkodzenie nerwów przez nadmiar glukozy może powodować bardzo różne dolegliwości i problemy – ból w dłoniach i stopach, zniesienie czucia, przeczulicę, nieprawidłowe odczuwanie temperatury, problemy z nietrzymaniem moczu, problemy z erekcją, arytmię, może prowadzić do omdleń oraz rozwoju zespołu stopy cukrzycowej.

Leczenie neuropatii polega na działaniu przyczynowym, mającym wyeliminować czynnik chorobotwórczy (w tym przypadku uszkodzenie nerwów) oraz na działaniu objawowym.

Leczenie przyczynowe neuropatii cukrzycowej, zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego obejmuje:

  • poprawę wyrównania metabolicznego cukrzycy;
  • kontrolę ciśnienia tętniczego oraz profilu lipidowego;
  • unikanie papierosów i alkoholu;
  • leczenie kwasem alfa-liponowym, benfotiaminą oraz inhibitory ACE;

Poziom tiaminy, rozpuszczalnej w tłuszczach formy witaminy B1, u diabetyków często jest za niski, co wynika m.in. z wieloletniego leczenia metforminą. Nisko poziom witaminy B1 sprzyja rozwojowi powikłań mikronaczyniowych, w szczególności w obrębie nerwów obwodowych. To dlatego PTD w ramach profilaktyki neuropatii cukrzycowej rekomenduje przyjmowanie benfotiaminy, czyli formy witaminy B1, która najskuteczniej uzupełnia jej niedobory i chroni nerwy przed uszkodzeniem. Bardziej zaawansowane postaci neuropatii leczy się stosując wlewy dożylne kwasu alfa-liponowego.

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek

zobacz także

historie naszych pacjentów

cukropedia