Życie z cukrzycą

Podstawowe różnice pomiędzy lekiem a suplementem – jak je rozpoznać?

20 listopada 2018

Zdjęcie autora
Magda Stolarczyk
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek (No Ratings Yet)
7 min read

Polacy masowo kupują różnego rodzaju suplementy diety, często nie zdając sobie sprawy, że tak naprawdę sięgają po żywność, nie mającą właściwości leczniczych. Bo skoro po suplementy udajemy się do apteki i mają one podobną postać i wygląd jak leki, to ulegamy sugestii, że mają też podobne działanie. Nic bardziej mylnego.

Jak wynika z raportu badawczego „Polacy a suplementy diety”, przygotowanego przez agencję badań rynku i opinii SW Research, wartość rynku suplementów diety przekroczyła 4 mld złotych, a tempo wzrostu rok do roku wynosi 8 proc. Szacunki na rok 2020 mówią o tym, że Polacy wydadzą na suplementy ponad 5 mld złotych.

Już teraz kupuje je ponad 70 proc. społeczeństwa. Najczęściej wybieranymi suplementami są: magnez, suplementy pobudzające układ odpornościowy, probiotyki, produkty wzmacniające organizm oraz witaminy i minerały.

Suplement diety, nawet najdroższy i najbardziej renomowanej firmy nie ma właściwości leczniczych. Służy uzupełnianiu niedoborów, które powstają w wyniku niezbilansowanej diety, np. osoby nie jedzące mięsa powinny uzupełniać poziom witaminy B12 To, że suplementy nie leczą, nie oznacza, że są zbędne. Trzeba jednak być świadomym, czego można się po nich spodziewać oraz kiedy należy sięgnąć po lek, a kiedy po suplement diety.

Lek a suplement – podstawowe różnice

Na dobrą sprawę nie ma sensu porównywanie leków i suplementów diety. Są to dwie, zupełnie różne kategorie – z jednej strony mamy produkt o udowodnionym działaniu leczniczym lub zapobiegającym chorobom, z drugiej żywność. Mimo wszystko warto uświadomić sobie wszystkie różnice między nimi. Dzięki temu wiemy, czego można się spodziewać po przyjmowaniu suplementów oraz leczeniu lekami, ale także żeby rozumieć np. dlaczego jedne produkty sprzedawana w aptece są szeroko reklamowane, a inne nie.

Najważniejsze różnice pomiędzy lekiem a suplementem diety przedstawia poniższa tabela:

Lek Suplement diety
Przeznaczenie/działanie  Lek zapobiega chorobie lub ją leczy. Zawiera substancje czynną lub mieszaninę substancji czynnych; w takiej ilości; by możliwa była modyfikacja funkcji fizjologicznych lub metabolicznych organizmu. Leki dzielą się na: Rx – dostępne na receptę OTC – dostępne bez recepty  Suplement diety uzupełnia dietę w mikroskładniki pokarmowe. Z założenia przeznaczony jest dla osób zdrowych.
Wprowadzenie do sprzedaży  Aby wprowadzić lek do obrotu konieczna jest zgoda Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych; który wydaje ją na podstawie wyników badań klinicznych; potwierdzających działanie leku  Suplementy diety nie są badane przed wprowadzeniem do sprzedaży a jedynie zgłaszane Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu (GIS). Producentów suplementów diety obowiązują w tym zakresie takie same zasady jak producentów żywności
Kontrola jakości  Jakość leku jest ściśle kontrolowana zarówno przed wprowadzeniem go do obrotu jak i w trakcie sprzedaży. Kontrolowana jest każda  partia leku a w przypadku jakichkolwiek uchybień (np. nieprawidłowości podczas transportu do hurtowni) – całe partie są wycofywane z apteki. Nad kontrola jakości leków czuwa Główny Inspektor Farmaceutyczny oraz producent  Suplementy diety tak jak żywność podlegają wyrywkowej kontroli Sanepidu. Ewentualne kontrole są też przeprowadzane w momencie zgłaszanie nieprawidłowości przez konsumentów. Producent nie ma obowiązku kontrolować np. warunków transportu i przechowywania suplementów. Nie ma także obowiązku kontroli każdej serii produktu (jak w przypadku leków).
Reklama  Reklama leków jest ściśle kontrolowana przez prawo; reklamować można jedynie leki dostępne bez recepty. Nie może zachęcać do kupowania leków można jedynie informować że dany lek istnieje i jakie ma wskazania w przypadku jakiej choroby może być zastosowany  Suplementy są żywnością więc w zasadzie można je reklamować w dowolny zgodny z prawem sposób. Reklama suplementów nie podlega pod Prawo Farmaceutyczna nie powinna jednak wprowadzać konsumenta w błąd sugerować działania leczniczego lub tego że są niezbędne dla zdrowia.
Ulotka  Do opakowania leków zawsze musi być dołączona ulotka które streszcza wiedzę z badań klinicznych na temat danego leku (wskazania; przeciwwskazania; możliwe skutki uboczne). Ulotka musi też zawierać informację na temat dawkowania leków  Suplementy diety nie wymagają ulotki.
Oznakowania na opakowaniu  W przypadku leków wydawanych bez recepty:- produkt leczniczy wydawany bez przepisu lekarza – OTC – lek wydawany bez recepty – numer pozwolenia na dopuszczenie leku do obrotu – nazwa produktu jego moc postać farmaceutyczna sposób stosowania i droga podania nazwa i adres podmiotu odpowiedzialnego oraz numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. Dodatkowo na opakowaniu zewnętrznym a jeżeli produkt leczniczy nie ma opakowania zewnętrznego na opakowaniu bezpośrednim umieszcza się trzy kategorie informacji w systemie Braille’a – nazwę produktu leczniczego jego moc (jeżeli produkt jest dostępny w kilku dawkach) oraz postać farmaceutyczną (jeżeli produkt jest dostępny w kilku postaciach) Suplementy diety wprowadzane do obrotu znakuje się umieszczając na opakowaniu następujące informacje: – określenie „suplement diety" – nazwy kategorii składników odżywczych lub substancji charakteryzujących produkt lub wskazanie ich właściwości – porcję produktu zalecaną do spożycia w ciągu dnia – ostrzeżenie dotyczące nieprzekraczania zalecanej porcji do spożycia w ciągu dnia – stwierdzenie że suplementy diety nie mogą być stosowane jako substytut (zamiennik) zróżnicowanej diety.

Z wielu problemów może w ogóle byśmy sobie nie zdawali sprawy, gdyby nie reklamy suplementów diety, które bombardują konsumenta w każdym bloku reklamowym.


Reklama leków i suplementów diety

W przypadku produktów leczniczych całkowity zakaz reklamy dotyczy leków wydawanych na receptę, zawierających substancje odurzające lub psychotropowe czy leki pochodzące z importu równoległego. W przypadku reklamy leków OTC występuje szereg obostrzeń:

  • nie można to wykorzystywania w  reklamach wizerunku i zaleceń lekarzy i farmaceutów oraz aktorów wcielających się w rolę lekarzy i farmaceutów;
  • nie może kierować przekazu do dzieci;
  • nie może sugerować że stosowanie leku zwalnia z konieczności wizyty u lekarza;
  • nie można sugerować, że warto dany lek stosować profilaktycznie, „na wszelki wypadek”, w momencie, kiedy nic nam nie dolega.

Reklama produktów leczniczych kierowana do konsumenta musi zawierać ostrzeżenie: Przed użyciem zapoznaj się z treścią ulotki dołączonej do opakowania bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.

Tego typu obostrzeń nie ma w przypadku reklam suplementów diety, w których wykorzystuje się wizerunek  lekarza i farmaceuty.

Lek a suplement – różnice na przykładzie Benfogammy

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w celu leczenia przyczyny neuropatii cukrzycowej zaleca przyjmowanie benfotiaminy. W polskich aptekach dostępny jest jeden produkt leczniczy zawierający  benfotiaminę, czyli witaminę B1 (tiaminę) rozpuszczalną w tłuszczach. Dzięki temu zwiększa jej przyswajanie przez organizm. Jest to lek Benfogamma, który ma zarejestrowane wskazania do stosowania, zalecone lecznicze dawkowanie oraz wskazane możliwe działania niepożądane. Benfogamma jako lek bez recepty zawiera 50 mg benfotiaminy. W aptekach można znaleźć również suplementy diety z ze zwykłą tiaminą (witaminą B1), jednak zawierają one chlorowodorek tiaminy, czyli słabiej przyswajalną rozpuszczalną w wodzie witaminę B1. Co więcej znacznie mniejszą dawkę zawartą w 1 tabletce (3 mg) i zalecone spożycie (1 raz dziennie 1 tabletkę) w tego typu  preparatach należy traktować jako uzupełnienie diety w witaminę B1. Nie będą one  jednak leczyć skutków niedoboru tej witaminy w odróżnieniu do Benfogammy. W sklepach internetowych (nie aptekach) również są dostępne suplementy diety zawierające benfotiaminę. W tym przypadku brak jednak informacji o zaleceniach do stosowania, czy możliwych działaniach niepożądanych, jakie mogą wystąpić po stosowaniu tych preparatów. Należy także pamiętać, że w żadnym sklepie internetowym nie kupimy leku, jest to możliwe tylko w aptece lub aptece internetowej.

  1. Ustawa z dnia 6 września 2001 r., Prawo farmaceutyczne
  2. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
Zdjęcie autora
Magda Stolarczyk |

zobacz także