Aktualności

Nocne hipoglikemie – największe niebezpieczeństwo dla diabetyka

5 marca 2019

Zdjęcie autora
Agnieszka Szuwała
6 min read

Hipoglikemia w nocy jest najniebezpieczniejszą sytuacją dla diabetyka na insulinie. W nocy często objawy niedocukrzenia są zupełnie inne niż przy spadkach glikemii w dzień. Może się zdarzyć, że hipoglikemię w nocy prześpimy lub niska glikemia będzie utrzymywać się kilka godzin, co może skończyć się nawet utratą przytomności.

Kiedy mogą zdarzyć się niedocukrzenia w nocy?

Na niedocukrzenie w nocy może mieć wpływ wiele czynników. Najczęstszą przyczyną spadków glikemii w nocy są:

  • Zbyt duża dawka insuliny do kolacji/ostatniego posiłku – z powodu mniejszych kromek pieczywa (mniej  węglowodanów), niedokładnie policzonych wymienników węglowodanowych, niezważonego posiłku.
  • Zbyt mały lub niewłaściwy posiłek na kolację – jeśli kolacje stanowi tylko sałatka warzywna z dodatkiem mięsa, sera lub wędliny bez pieczywa (bez węglowodanów) lub jeśli kolację stanowią tylko węglowodany proste (np. owoce, ciastka), które szybko się wchłaniają, wówczas organizm nie biedzie miał wystarczającej ilości energii w nocy.

Kolacja powinna składać się węglowodanów złożonych o niższym indeksie glikemicznym, wolno podnoszących glikemię (np. kromka ciemnego pieczywa), a także białek i tłuszczu (np. chuda wędlina, twarożek, jajko), które trawione są dłużej, podnosząc glikemię po kilku godzinach po posiłku. Warto również na kolacje zjeść dużą porcję warzyw np. w postaci sałatki. Warzywa są cennym źródłem błonnika pokarmowego, który również spowalnia wchłaniane węglowodanów z posiłku. Tak skomponowany posiłek powoduje wolniejszy, dłużej utrzymujący się wzrost glikemii, co zmniejsza ryzyko niedocukrzenia w nocy.

Hipoglikemie po zbyt dużej dawce insuliny do kolacji lub niewłaściwym posiłku występują często jeszcze przed położeniem się spać, 2-3 godziny po kolacji lub we wczesnych godzinach nocnych.

  • Zbyt duża dawka bazalnej insuliny lub niewłaściwe jej podanie.

Podanie zbyt dużej dawki insuliny bazalnej (długodziałającej) może spowodować niedocukrzenia o 3-4 w nocy. Warto pamiętać, aby dawkę tej insuliny podawać stałą, ustalona przez lekarza i najlepiej o stałej godzinie wieczorem. Bieżących wyników glikemii nie powinno się również korygować przez zwiększanie dawki długodziałającej insuliny.

Zbyt duża dawka insuliny ludzkiej długodziałającej może spowodować niedocukrzenie po 5-6 godzinach od podania, kiedy ma swój szczyt działania. Analogowe długodziałające insuliny o bezszczytowym działaniu mogą przyczynić się do spadków glikemii nawet przez 24 godziny od podania. Należy więc rozważnie podejmować decyzją o zwiększaniu dawek tych insulin.

Należy również pamiętać aby insulinę podawać w tkankę podskórną, a nie mięsień. Mięsień jest mocno ukrwiony. Podanie insuliny w mięsień więc, może spowodować szybsze jego wchłonięcie i działanie.

  • dłuższy, intensywny wysiłek fizyczny mający miejsce popołudniu lub wieczorem w szczególności – większa wrażliwość komórek na insulinę utrzymuje się nawet do kilku godzin już po zakończonym wysiłku fizycznym.

Podczas wysiłku fizycznego organizm czerpie energię z zapasów glukozy zgromadzonych głównie w wątrobie i mięśniach w postaci glikogenu. Zapasy energii wykorzystywane są również w nocy, kiedy nie jemy posiłków. W czasie niedocukrzenia organizm czerpie energię z tych samych zapasów glukozy. Jeśli po wysiłku fizycznym zapasy nie zostaną odbudowane (nie zjemy posiłku), wówczas zdecydowanie większe jest ryzyko niedocukrzenia w porze snu.

  • spożywany mocny alkohol popołudniu lub wieczorem

Alkohol jest toksyną dla naszych organizmów. Wątroba natychmiast podejmuje działanie, aby usunąć go z organizmu. Metabolizowanie alkoholu jednak w wątrobie blokuje uwalnianie zapasów glikogenu (glukozy). Po mocnym alkoholu wiec narażeni jesteśmy na ciężkie niedocukrzenie. Pamiętać również należy, że w takiej sytuacji bezwzględnie potrzebna jest dożylnie podana glukoza. Glukagon podany do mięśniowo w zastrzyku, również może nie zadziałać. Wątroba nie uwolni zapasów glikogenu, gdy trawi alkohol.

Objawy nocnych hipoglikemii

Objawy nocnych spadków glikemii mogą się znacznie różnić od tych, które zazwyczaj mają miejsce w dzień. Często są charakterystyczne, indywidualne. Kiedy przebudzimy się w nocy zawsze warto skontrolować glikemię.

Najczęściej w nocy, kiedy obniża się glikemia występują:

  • zimny, oblewający pot,
  • kołatanie serca,
  • zmęczenie, ból głowy,
  • bezsenność, pobudzenie,
  • koszmary senne,
  • często również wysoka glikemia rano.

Istnieje również niebezpieczeństwo, że niedocukrzenie w nocy będzie przespane. Niestety zdarza się to dość często. Wówczas działanie podejmuje wątroba uruchamiając swoje zapasy glukozy zgormadzone w postaci glikogenu, ratując nam życie. Efektem takiego zdarzenia jest często wysoki cukier rano, po przebudzeniu się. W takiej sytuacji warto częściej skontrolować glikemie w nocy. Zbyt duża dawka insuliny długodziałającej może powodować niedocukrzenia w porze snu. Jeśli zwiększymy dawkę długodziałającej insuliny – z powodu wysokich glikemii rano, możemy spowodować ciężkie niedocukrzenia w nocy!

Jak wystrzegać się przed niedocukrzeniem w nocy?

Niestety nie ma na to reguły, ani zasad postepowania. Zawsze warto pamiętać aby:

  • jadać dobrze skomponowane posiłki na kolację,
  • podawać insulinę w tkankę tłuszczową, a nie mięsień
  • zawsze kontrolować glikemię przed położeniem się spać
  • częściej kontrolować glikemie po wysiłku fizycznym
  • unikać mocnego alkoholu w godzinach wieczornych

Przeczytaj więcej: Cukrzyca a alkohol. Jak alkohol działa na cukrzyka?

Zawsze również warto kontrolować glikemie w nocy, gdy był to dla nas nietypowy dzień – więcej wysiłku fizycznego, nietypowe posiłki, więcej stresu i emocji, ciężkie niedocukrzenie w ciągu dnia. Warto również sprawdzić glikemię, gdy wieczorny pomiar wymagał dawki korekcyjnej – wrażliwość komórek na insulinę jest znacznie większa w pierwszych godzinach nocy niż w dzień, stąd ryzyko hipoglikemii.

Glikemie warto w nocy skontrolować między godziną drugą a czwartą rano. Osoby na pompach insulinowy powinny również rozważnie dawkować insulinę w bolusach przedłużonych na kolację.

Ciężka hipoglikemia w nocy – traumatyczne doświadczenia.

Wielu pacjentów bagatelizuje hipoglikemie w nocy. Często nie kontroluje glikemii przed snem. Może się zdarzyć, że zapasy glikogenu w wątrobie są zbyt małe (niewielki posiłek na kolację). Hipoglikemia w nocy wówczas może być ciężka. Potrzebna może być pomoc osób najbliższych, pomoc medyczna w ratowaniu życia. Takie doświadczenia często ograniczają możliwość dobrego wyrównania glikemii u pacjenta. Obawa przed niedocukrzeniem jest na tyle silna, że pacjenci celowo utrzymują wysokie glikemie w nocy. Niestety to niesie za sobą ryzyko rozwoju powikłań cukrzycy. Warto więc rozważnie kontrolować cukrzycę w wieczorami i w nocy.

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
Zdjęcie autora
Agnieszka Szuwała |

Edukator diabetologiczny, Diabdis Od ponad 10 lat pracuję z osobami z cukrzycą jako dietetyk i edukator diabetologiczny. Mam doświadczenie w pracy z dziećmi i osobami dorosłymi. Doradzam i pomagam osobom z cukrzycą typu 1 i typu 2 w zakresie dobrego odżywiania, wysiłku fizycznego, nowoczesnych metod leczenia cukrzycy, jak np. pompy insulinowe.

zobacz także