Życie z cukrzycą

Polineuropatia obwodowa – przyczyny, objawy, leczenie

18 grudnia 2018

Zdjęcie autora
Magda Stolarczyk
4 min read

Terminem polineuropatia obwodowa określa się szereg uciążliwych dolegliwości tj. bóle dłoni i stóp, mrowienie i drętwienie kończyn, nadwrażliwość na dotyk, problemy ze snem z powodu nasilonego bólu w nocy, zaburzenia erekcji, problemy z nietrzymaniem moczu, występujące jednocześnie i wynikających z uszkodzeń wielu różnych nerwów obwodowych.

Nerwy obwodowe to sieć nerwowa, która oplata cały organizm i która jest połączona z mózgiem i rdzeniem kręgowym. Poprzez nerwy obwodowe zachodzi komunikacja pomiędzy ośrodkowym układem nerwowym a poszczególnymi narządami i częściami ciała (serce, nerki, kończyny).

Polineuropatia obwodowa

Polineuropatia może dotyczyć nerwów odpowiedzialnych za czucie (neuropatia czuciowa), ruch (neuropatia ruchowa) lub obydwu tych układów (neuropatia czuciowo-ruchowa). Uszkodzenia mogą objąć także nerwy autonomiczne, odpowiedzialne za kontrolowanie takich funkcji, jak trawienie, praca pęcherza, ciśnienie krwi i częstość akcji serca.

Najczęstsza postać polineuropatii to symetryczne uszkodzenie różnych nerwów, w efekcie, czego objawy bólowe pojawiają się np. na dłoniach i stopach, dodatkowo pacjent ma zaburzenia erekcji albo problemy z nietrzymaniem moczu lub zaburzenie siły mięśniowej w kończynach. Nazwa polineuropatia, w odróżnieniu od neuropatii, wskazuje właśnie na wieloogniskowy charakter uszkodzeń. Termin neuropatia odnosi się praktycznie do tego samego problemu – uszkodzenia nerwów – jednak wówczas problem jest ograniczony np. jedynie do bólu w kończynach dolnych.

Przyczyny i czynniki ryzyka polineuropatii

Cukrzyca

Znaczącym czynnikiem ryzyka polineuropatii obwodowej jest wieloletnia cukrzyca. Na uszkodzenia nerwów narażenie są przede wszystkim ci diabetycy, którzy nie osiągają zadowalających rezultatów kontroli choroby. Dane na temat częstości występowania tego powikłania są bardzo różne (a wynika to także z faktu, że polineuropatię diagnozuje się trudno, w wielu przypadkach nie jest ona rozpoznawana), niemniej szacuje się, że problem uszkodzeń nerwów (w różnym nasileniu) może dotyczyć nawet 80 proc. populacji osób z cukrzycą.

Nadużywanie alkoholu

Alkohol może uszkadzać tkankę nerwową, a nadużywanie alkoholu jest często związane z niedoborami żywieniowymi, które same w sobie także są czynnikiem ryzyka neuropatii.

Niektóre choroby autoimmunologiczne

Do schorzeń z autoagresji, które mogą mieć negatywny wpływ na układ nerwowy zalicza się m.in.: reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń i celiakię.

Infekcje bakteryjne lub wirusowe

Infekcje, których powikłaniem może być neuropatia to: borelioza, półpasiec, żółtaczka typu B, wirusowe zapalenie wątroby typu C i HIV.

Niektóre leki

Do uszkodzeń nerwów może też prowadzić chemioterapia oraz niektóre leki stosowane w leczeniu HIV / AIDS.

Nieprawidłowa dieta

Przyczyną polineuropatii może być nieprawidłowo zbilansowane dieta, która prowadzi do niedoborów witamin B 1, B 6, B 12 i E. Witaminy te są kluczowe dla dobrego funkcjonowania układu nerwowego.

Objawy polineuropatii

Polineuropatia może dawać bardzo różne objawy, w zależności od tego, które nerwy są nią dotknięte. Często pacjentowi nawet trudno skojarzyć, że np. problemy z nietrzymaniem moczu oraz przeszywający ból w kończynach, który nasila się w nocy, to objawy tego samego problemu – uszkodzenia nerwów.

Objawy polineuropatii związane z uszkodzeniem nerwów czuciowych lub motorycznych mogą obejmować:

  • Mrowienie i drętwienie w kończynach (szczególnie dłonie i stopy)
  • Trudności z używaniem rąk, nóg, dłoni lub stóp (problemy z chodzeniem, trudności z wykiwaniem czynność typu obcięcie paznokci)
  • Zwiększony ból (np. pieczenie, przeszywający ból, zamarzanie lub bóle mięśniowe)
  • Problemy ze snem z powodu nocnego bólu
  • Niezdolność do odczuwania bólu
  • Ekstremalna wrażliwość na dotyk
  • Niemożność wyczuwania zmian temperatury
  • Brak koordynacji ruchu
  • Częste potknięcia, upadki
  • Słabe mięśnie
  • Skurcze mięśni

Objawy związane z uszkodzeniem nerwu autonomicznego obejmują:

  • Nietolerancja ciepła
  • Wzmożone pocenie się
  • Problemy z pęcherzem lub nietrzymanie moczu
  • Zaburzenia erekcji
  • Problemy trawienne
  • Zawroty głowy
  • Nieprawidłowości ciśnienia krwi lub tętna
  • Trudności w jedzeniu lub połykaniu
  • Rudności w oddychaniu
  • Niemożność wyczuwania zmian temperatury
  • Brak koordynacji

Leczenie polineuropatii

Leczenie polineuropatii zależne jest od czynnika prowadzącego do uszkodzeń włókien nerwowych. W przypadku polineuropatii polekowej, konieczna jest zmiana stosowanych leków; w przypadku polineuropatii poalkoholowej należy skupić się na leczeniu nałogu oraz dożywieniu pacjenta. Polineuropatie wynikające z cukrzycy to efekt niedostatecznego kontrolowania glikemii. Dlatego podstawą metodą leczenia jest lepsze wyrównanie metaboliczne choroby podstawowej.

Do terapii polineuropatii, tak jak i do leczenia cukrzycy trzeba podchodzić kompleksowa, utrzymując zalecane stężenia cholesterolu we krwi, dbając o prawidłową kontrolę ciśnienia tętniczego oraz całkowicie rezygnując z papierosów i alkoholu. Przy leczeniu polineuropatii cukrzycowej, zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, stosuje się dwa preparaty: kwas α-lipo nowy i benfotiaminę. W przypadku zaawansowanej neuropatii można początkowo zastosować kwas α-liponowy we wlewie dożylnym, a następnie kontynuować leczenie tabletkami. W przypadku mniej nasilonych dolegliwości od razu można rozpocząć leczenie doustne.

Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
Zdjęcie autora
Magda Stolarczyk |

zobacz także