Aktualno┼Ťci

Pompa insulinowa dla cukrzyka: co warto o niej wiedzie─ç?

8 maja 2017

Zdj─Öcie autora
Ewa Borowiak-Zielińska
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek (No Ratings Yet)
9 min read

Pompa insulinowa to urz─ůdzenie mechaniczno-elektroniczne do bardzo dok┼éadnego podawania insuliny. Najbardziej precyzyjny pen potrafi dozowa─ç insulin─Ö z dok┼éadno┼Ťci─ů do 0,5 jednostki, natomiast pompy (w zale┼╝no┼Ťci od modelu) ÔÇô z dok┼éadno┼Ťci─ů od 0,1 do nawet 0,025 jednostki.

Jak działa pompa insulinowa? Baza i bolus

U┼╝ycie osobistej pompy umo┼╝liwia dawkowanie insuliny w spos├│b najbardziej zbli┼╝ony do fizjologicznego, czyli poprzez podawanie bazy i bolusa. Podstawowe zapotrzebowanie na insulin─Ö, niezwi─ůzane z przyjmowaniem posi┼ék├│w, jest zaspokajane przez ci─ůg┼ée dostarczanie indywidualnie dopasowanej bazy. Natomiast bolus to dawka insuliny, kt├│rej wysoko┼Ť─ç jest zwi─ůzana z rodzajem spo┼╝ywanego posi┼éku i/lub hiperglikemi─ů. O wysoko┼Ťci bolusa pacjent ka┼╝dorazowo decyduje sam. Samodzielnie podejmuje r├│wnie┼╝ decyzj─Ö o rodzaju bolusa w zale┼╝no┼Ťci od sk┼éadu posi┼éku.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiaj─ůc us┼éug─Ö masz dost─Öp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Wyr├│┼╝niamy trzy typy bolus├│w:

  • bolusa prostego (zwyk┼éego) nale┼╝y poda─ç do posi┼éku sk┼éadaj─ůcego si─Ö z samych w─Öglowodan├│w lub w─Öglowodan├│w i niewielkiej ilo┼Ťci bia┼éka i t┼éuszczu w celu skorygowania wysokiego poziomu cukru;
  • bolusa przed┼éu┼╝onego zastosujemy do posi┼ék├│w zawieraj─ůcych tylko bia┼éko i t┼éuszcz, np.: par├│wek, ┼╝├│┼étego sera, sztuki mi─Ösa;
  • bolusa z┼éo┼╝onego (wielofalowego) podamy do posi┼éku sk┼éadaj─ůcego si─Ö z w─Öglowodan├│w, bia┼éka i t┼éuszczu, np.: pizzy, frytek, nale┼Ťnik├│w.

Jak dobra─ç wielko┼Ť─ç bolusa?

U┼╝ywaj─ůc osobistej pompy insulinowej, mamy do dyspozycji kalkulator bolusa. Pomaga on pacjentowi w obliczaniu, ile poda─ç insuliny do posi┼éku oraz do korekty wysokiego poziomu cukru.

W ustawieniach kalkulatora bolusa programujemy na stałe:

  • ile insuliny potrzebujemy na WW (wska┼║nik na posi┼éek);
  • jak bardzo jedna jednostka insuliny obni┼╝a poziom cukru (wska┼║nik korekty);
  • docelowe warto┼Ťci glikemii (czyli takie, jakie s─ů przed posi┼ékiem korzystne dla danego pacjenta),
  • czas dzia┼éania insuliny.

W momencie gdy chcemy u┼╝y─ç kalkulatora bolusa, wpisujemy lub przesy┼éamy do niego za pomoc─ů kompatybilnego glukometru informacj─Ö o aktualnym poziomie cukru oraz podajemy ilo┼Ť─ç wyliczonych WW i WBT. Kalkulator bolusa wylicza wtedy dawk─Ö insuliny do posi┼éku, a przy wy┼╝szej glikemii ÔÇô r├│wnie┼╝ do korekty.

Baza: punkt wyj┼Ťcia do utrzymania prawid┼éowego poziomu cukru

Rol─ů bazy (dawki podstawowej) jest utrzymanie glikemii w normie mi─Ödzy posi┼ékami oraz w nocy. Prawid┼éowe zaprogramowanie bazy pozwala na wi─Öksz─ů swobod─Ö ┼╝ycia oraz na elastyczne pory posi┼ék├│w bez ryzyka hipo- czy hiperglikemii. Baz─Ö ustala lekarz, ale pacjent ma mo┼╝liwo┼Ť─ç wyboru trzech (w niekt├│rych pompach pi─Öciu, a nawet o┼Ťmiu) rodzaj├│w baz z pami─Öci pompy i ustawienia ich w razie potrzeby:

  • pierwsza baza to baza standardowa, codzienna;
  • druga to baza stosowana przy zmniejszonym zapotrzebowaniu na insulin─Ö, ok., 20-30 proc. ni┼╝szym ni┼╝ standardowe. Podawana jest np. podczas d┼éugotrwa┼éego wysi┼éku fizycznego czy wymiot├│w;
  • trzecia baza stosowana jest przy zwi─Ökszonym zapotrzebowaniu na insulin─Ö, np. podczas infekcji czy d┼éugotrwa┼éego stresu (egzaminy). Jest ona 20-30 proc. wi─Öksza od bazy standardowej.

Pacjent ma r├│wnie┼╝ mo┼╝liwo┼Ť─ç zastosowania tymczasowej dawki podstawowej (czasowej zmiany bazy) na ograniczon─ů liczb─Ö godzin (maksymalnie do 24 godzin). Baza podstawowa mo┼╝e zosta─ç zmniejszona lub zwi─Ökszona. Czasowa dawka podstawowa ko┼äczy si─Ö automatycznie po up┼éyni─Öciu okre┼Ťlonego czasu. U┼╝ytkownik mo┼╝e tak┼╝e sam zdecydowa─ç o wcze┼Ťniejszym zako┼äczeniu jej podawania. Chwilowe zmniejszenie bazy mo┼╝e by─ç konieczne np. podczas kr├│tkotrwa┼éego wysi┼éku czy po spo┼╝yciu alkoholu, natomiast tymczasowe zwi─Ökszenie stosujemy np. podczas za┼╝ywania lek├│w podnosz─ůcych glikemi─Ö czy w czasie gor─ůczki.

Jaka insulina w pompie?

W pompie insulinowej stosowany jest jeden rodzaj insuliny. Najcz─Ö┼Ťciej jest to analog insuliny kr├│tkodzia┼éaj─ůcej (preparaty Humalog, Novorapid, Apidra), rzadziej stosuje si─Ö insuliny kr├│tkodzia┼éaj─ůce. Pomp─ů nie podaje si─Ö insuliny d┼éugodzia┼éaj─ůcej, w zwi─ůzku z czym w organizmie osoby stosuj─ůcej osobist─ů pomp─Ö insulinow─ů jest niskie depo (zapas) insuliny. Dlatego pomp─Ö mo┼╝na bezpiecznie od┼é─ůczy─ç na nie d┼éu┼╝ej ni┼╝ 1-2 godziny.

Co zrobi─ç z pomp─ů insulinow─ů podczas k─ůpieli lub pobytu na pla┼╝y?


Podczas k─ůpieli pomp─Ö nale┼╝y od┼é─ůczy─ç, a na wk┼éucie za┼éo┼╝y─ç zatyczk─Ö i wodoszczelny plaster. Je┼╝eli od┼é─ůczenie od pompy trwa d┼éu┼╝ej ni┼╝ 1-2 godziny, wymagane jest wstrzykiwanie analogu insuliny kr├│tkodzia┼éaj─ůcej (w zale┼╝no┼Ťci od glikemii). Na czas pobytu nad wod─ů mo┼╝na odpi─ů─ç pomp─Ö. Nale┼╝y wtedy zadba─ç o prawid┼éowy poziom insuliny w organizmie i zastosowa─ç insulin─Ö d┼éugodzia┼éaj─ůc─ů. W takim wypadku pomp─Ö mo┼╝na podpina─ç tylko na posi┼éki lub przej┼Ť─ç na funkcjonaln─ů intensywn─ů insulinoterapi─Ö (peny).

Korzystanie z pompy insulinowej posiada swoje plusy i minusy.

  PLUSY  MINUSY
Podstawowa dawka zapewnia wystarczaj─ůc─ů ilo┼Ť─ç insuliny wcze┼Ťnie rano i w ten spos├│b zapobiega si─Ö wysokiemu st─Ö┼╝eniu glukozy we krwi wcze┼Ťnie rano po obudzeniu ( zjawisko brzasku ) ┬áMa┼éy zapas insuliny w organizmie to przyczyna du┼╝ej wra┼╝liwo┼Ťci na przerwy w dostarczaniu insuliny co stwarza ryzyko rozwoju kwasicy ketonowej.
Dzi─Öki zastosowaniu pompy mo┼╝na sprosta─ç wymaganiom niekt├│rych os├│b na wi─Öksze zapotrzebowanie na insulin─Ö pomi─Ödzy posi┼ékami ┬ákonieczno┼Ť─ç wykonania wi─Ökszej ilo┼Ťci oznacze┼ä glikemii.
Gdy w ┬áspos├│b ci─ůg┼éy podajemy podstawow─ů dawk─Ö insuliny to nie wymagane jest ┬ábezwzgl─Ödne przestrzeganie przerw mi─Ödzy posi┼ékami jak to ma miejsce przy stosowaniu wielokrotnych wstrzykni─Ö─ç kiedy nie powinna ona przekracza─ç 5 godzin ┬áPod┼é─ůczenie pacjenta do pompy przez 24 godziny na dob─Ö wywo┼éuje odczucie pewnego dyskomfortu w rodzaju osaczenia przez chorob─Ö.
Dysponowanie insulin─ů przez ca┼éy czas powoduje ┼╝e ┼éatwiej poda─ç dodatkowa dawk─Ö za pomoc─ů pompy ni┼╝ za pomoc─ů strzykawki czy wstrzykiwacza szczeg├│lnie gdy jest si─Ö w towarzystwie lub poza domem Brak mo┼╝liwo┼Ťci ukrycia pompy gdy jest si─Ö np. na basenie powoduje ┼╝e choroba ta staje si─Ö widoczna i wywo┼éuje r├│┼╝ne dziwne pytania zadawane przez osoby towarzysz─ůce.
Gdy pompa jest zaprogramowana na r├│┼╝ne dawki bazowe w├│wczas zalet─ů jest mo┼╝liwo┼Ť─ç ┬ánastawienia pompy w zale┼╝no┼Ťci od zapotrzebowania organizmu na insulin─Ö zar├│wno w dzie┼ä jak i w nocy Konieczno┼Ť─ç wymiany ig┼éy lub drenu ┬áw momencie gdy w┼é─ůcza si─Ö sygna┼é pompy co nie zawsze ma miejsce w czasie odpowiednim dla pacjenta i ┬áwymaga przerwania prowadzonych przez niego czynno┼Ťci
Przy pomocy pomp insulinowych podaje si─Ö tylko insulin─Ö o kr├│tkim lub szybkim czasie dzia┼éania kt├│ra zapewnia bardziej przewidywalne skutki w por├│wnaniu z insulin─ů o po┼Ťrednim lub d┼éugim czasie dzia┼éania
Mo┼╝liwo┼Ť─ç zmiany dawek insuliny przed posi┼ékiem ┬ánawet o 0'05 jednostki
Zmniejszone ryzyko powstania ci─Ö┼╝kiej hipoglikemii
Ma┼éa ilo┼Ť─ç zdeponowanej insuliny to obni┼╝one ryzyko nieprzewidywalnego uwolnienia si─Ö insuliny podczas wysi┼éku fizycznego
Mo┼╝liwo┼Ť─ç podania ÔÇ× tymczasowejÔÇŁ podstawowej dawki insuliny podczas wysi┼éku fizycznego

Refundacja NFZ

W Polsce osobom chorym na cukrzyc─Ö typu 1 korzystaj─ůcym z terapii osobist─ů pomp─ů insulinow─ů przys┼éuguje refundacja na dowolne zestawy infuzyjne ( 10 na miesi─ůc) do pompy insulinowej:

  • 100% refundacji dla os├│b poni┼╝ej 26 roku ┼╝ycia
  • 70% refundacji ┬á(odp┼éatno┼Ť─ç 30%) dla os├│b powy┼╝ej 26 roku ┼╝ycia
  • 100% refundacji dla kobiet w ci─ů┼╝y

Pojemniki na insulin─Ö s─ů pe┼énop┼éatne przez osob─Ö stosuj─ůc─ů terapi─Ö.

Zlecenia na zestawy infuzyjne mog─ů wystawia─ç lekarze poni┼╝szych specjalizacji:

  • dla os├│b poni┼╝ej 26 roku ┼╝ycia – diabetolog, diabetolog dzieci─Öcy, endokrynolog, endokrynolog dzieci─Öcy, lekarz pediatra,
  • dla os├│b powy┼╝ej 26 roku ┼╝ycia – diabetolog, endokrynolog, internista spec. chor├│b wewn─Ötrznych
  • dla kobiet w ci─ů┼╝y – diabetolog, ginekolog-po┼éo┼╝nik, endokrynolog ginekologiczny i rozrodczo┼Ťci

R├│wnie┼╝ piel─Ögniarka lub po┼éo┼╝na ubezpieczenia zdrowotnego mo┼╝e kontynuowa─ç zlecenie od dnia okre┼Ťlonego w dokumentacji przez okres trzech miesi─Öcy.

Pompa a refundacja NFZ

Wskazania do refundacji NFZ zakupu osobistej pompy insulinowej dla chorych na cukrzycę dzieci, młodzieży i młodych dorosłych poniżej 26. roku życia

  1. ÔÇ×Efekt o brzaskuÔÇŁ u chorych na cukrzyc─Ö typu 1 po zako┼äczonym okresie remisji
  2. Częste hipoglikemie u chorych na cukrzycę typu 1 po zakończonym okresie remisji;
  3. Epizod ci─Ö┼╝kiej hipoglikemii cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ 1 raz na rok; epizody hipoglikemii < 70 mg/dl, nie wymagaj─ůce pomocy innej osoby cz─Ö┼Ťciej ni┼╝ 4 razy na tydzie┼ä;
  4. Brak mo┼╝liwo┼Ťci osi─ůgni─Öcia docelowej warto┼Ťci hemoglobiny glikowanej (HbA1c) bez cz─Östych epizod├│w hipoglikemii, tj. wi─Öcej ni┼╝ 4 na tydzie┼ä;
  5. Zaburzenie odczuwania typowych objaw├│w hipoglikemii.
  6. Utrzymuj─ůce si─Ö podwy┼╝szone warto┼Ťci HbA1c> 6,5%, ale < 9,0%, mimo intensyfikacji leczenia u pacjenta dobrze wyedukowanego w zakresie zasad intensywnej czynno┼Ťciowej insulinoterapii, wsp├│┼épracuj─ůcego z zespo┼éem diabetologicznym oraz przestrzegaj─ůcego zasad samokontroli (Ôëą6 pomiary glikemii/dob─Ö).
  7. Osoby pracuj─ůce w trybie zmianowym, kt├│rych aktywno┼Ť─ç szkolna lub zawodowa jest nieregularna, albo odbywaj─ůce cz─Öste podr├│┼╝e ze zmian─ů strefy czasowej, z warto┼Ťci─ů Hb1c< 9,0%.
  8. Osoby uprawiaj─ůce sport wyczynowo lub regularnie podejmuj─ůce wysi┼éek fizyczny o du┼╝ej intensywno┼Ťci, z warto┼Ťci─ů HbA1c< 9,0%.
  9. Dzieci do 10 roku ┼╝ycia chore na cukrzyc─Ö typu 1
  10. Kontynuacja wcze┼Ťniejszego leczenia z zastosowaniem osobistej pompy insulinowej pod warunkiem braku przeciwwskaza┼ä (np. awaria pompy insulinowej)

W szczeg├│lnych przypadkach decyzj─Ö o refundacji pompy insulinowej mo┼╝e podj─ů─ç konsultant wojew├│dzki w dziedzinie diabetologii po zapoznaniu si─Ö z dokumentacj─ů chorego i zasi─Ögni─Öciu opinii lecz─ůcego lekarza diabetologa (m.in. na temat chor├│b towarzysz─ůcych, czy terapii kortykosteroidami).

Sprawd┼║ co wiesz o pompach insulinowych:

Jakiego typu bolusa NIE wyr├│┼╝niamy?

Wyróżniamy trzy typy bolusów: bolusa prostego (zwykłego), bolusa przedłużonego, bolusa złożonego (wielofalowego).

Jakiej insuliny NIE podaje si─Ö za po┼Ťrednictwem pompy?

W pompie insulinowej stosowany jest jeden rodzaj insuliny. Najcz─Ö┼Ťciej jest to analog insuliny kr├│tkodzia┼éaj─ůcej, rzadziej stosuje si─Ö insuliny kr├│tkodzia┼éaj─ůce. Pomp─ů nie podaje si─Ö insuliny d┼éugodzia┼éaj─ůcej.

Jak─ů funkcj─Ö spe┼énia baza insulinowa?

Jaki typ bolusa nale┼╝y poda─ç do posi┼éku sk┼éadaj─ůcego si─Ö z w─Öglowodan├│w, bia┼éka i t┼éuszczu?

Czy mo┼╝esz wyk─ůpa─ç si─Ö bez odpinania pompy?

Przeczytaj też inne nasze artykuły o cukrzycy:

O Diabdis

Diabdis to program opieki i wsparcia dla cukrzyk├│w. W Diabdis czeka na Ciebie osobisty opiekun cukrzycowy, kt├│ry b─Ödzie Ci towarzyszy┼é i wspiera┼é Twoje wysi┼éki w przej─Öciu kontroli nad cukrzyc─ů. Do Twojej dyspozycji pozostaje tak┼╝e ca┼éy zesp├│┼é specjalist├│w, nie tylko edukator, kt├│ry odpowie na wszelkie pytania zwi─ůzane z cukrzyc─ů, kt├│re przyjd─ů Ci do g┼éowy, ale tak┼╝e grono ekspert├│w, kt├│rzy b─Öd─ů Ci─Ö wspiera─ç: dietetyk, psycholog, trener personalny oraz lekarz diabetolog.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiaj─ůc us┼éug─Ö masz dost─Öp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

  1. Zastosowanie osobistych pomp insulinowych w leczeniu chorych na cukrzyc─Ö, pod red. Jacka Sieradzkiego, PZWL Warszawa 2015
  2. Leczenie osobist─ů pomp─ů insulinow─ů. Podr─Öcznik dla piel─Ögniarek i po┼éo┼╝nych, pod red. Tomasza Klupy i Alicji Szewczyk, PZWL Warszawa 201
  3. Osobiste pompy insulinowe i ci─ůg┼ée monitorowanie glikemii, red. Wydania polskiego Bogna Wierusz- Wysocka i Andrzej Gawrecki, Termedia Wydawnictwa Medyczne Pozna┼ä 2014
  4. Osobiste pompy insulinowe: filozofia leczenia i edukacja, Teresa Benbenek- Klupa, Tomasz Klupa, Via Medica Gdańsk 2015<
  5. Zalecenia PTD 2017, Diabetologia Praktyczna 2017,tom 3, Suplement A
Zdj─Öcie autora
Ewa Borowiak-Zielińska |

Edukator diabetologiczny, Diabdis Jestem piel─Ögniark─ů i pedagogiem zdrowia, a tak┼╝e specjalistk─ů w dziedzinie diabetologii.┬á Specjalizuj─Ö si─Ö w pracy z osobami chorymi na cukrzyc─Ö typu 1, zw┼éaszcza z dzie─çmi. Jestem tak┼╝e trenerem pompowym.

zobacz tak┼╝e