呕ycie z cukrzyc膮

6 Typ贸w Cukrzycy. Przyczyny, objawy, klasyfikacja

15 maja 2017

Zdj臋cie autora
Ma艂gorzata Duda
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
8 min read

Jak ju偶 wspominali艣my we wcze艣niejszych artyku艂ach, cukrzyca 聽jest jednym z g艂贸wnych i narastaj膮cych problem贸w zdrowotnych 艣wiata. Mo偶na powiedzie膰, 偶e wzrost zachorowa艅 na cukrzyc臋 w ca艂ej populacji ma wr臋cz charakter epidemii. Choroba ta dotyczy ludzi w ka偶dym wieku, zatem bardzo wa偶ne jest, aby wiedzie膰 i rozr贸偶ni膰 typy cukrzycy. Poni偶szy artyku艂 pomo偶e zrozumie膰 i przybli偶y膰 temat rodzaj贸w cukrzycy, z jakimi mo偶emy si臋 spotka膰.

Teraz program Diabdis ju偶 za 49,99 z艂 miesi臋cznie

Zamawiaj膮c us艂ug臋 masz dost臋p do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Czym jest cukrzyca?

Wed艂ug 聽艢wiatowej Organizacji Zdrowia (WHO) cukrzyca, jest to grupa chor贸b metabolicznych charakteryzuj膮ca si臋 podwy偶szonym poziomem glukozy we krwi wynikaj膮cym z nieprawid艂owego wydzielania i/lub dzia艂ania insuliny. Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustk臋, kt贸ry stabilizuje prawid艂owy poziom glukozy we krwi, umo偶liwiaj膮c jej wnikanie do kom贸rek. Hipoglikemia to stan obni偶onego poziomu glukozy we krwi. Przewlek艂a hiperglikemia (podwy偶szony poziom glukozy we krwi) wi膮偶e si臋 z uszkodzeniem, zaburzeniem czynno艣ci i niewydolno艣ci膮 r贸偶nych narz膮d贸w, szczeg贸lnie:

  • oczu,
  • nerek,
  • nerw贸w,
  • serca,
  • naczy艅 krwiono艣nych [1].

Nazwa cukrzycadiabetes mellitus 鈥 pochodzi od 艂aci艅skich s艂贸w oznaczaj膮cych „cedzenie wody przez cia艂o” oraz „s艂odki jak mi贸d” [3]. Oba okre艣lenia dotycz膮 istotnych objaw贸w cukrzycy:

  • wzmo偶onego pragnienia,
  • cz臋stego oddawania moczu,
  • wysokiego st臋偶enia cukru we krwi.

Przyczyny hiperglikemii mog膮 by膰 r贸偶ne. W zale偶no艣ci od nich wyodr臋bnia si臋 okre艣lone typy cukrzycy. Chcesz dowiedzie膰 si臋 wi臋cej o hiperglikemii? Przeczytaj artyku艂: Hiperglikemia u cukrzyka: objawy, przyczyny, powik艂ania i leczenie

Cukrzyc – rodzaje i przyczyny

Najpro艣ciej cukrzyc臋 mo偶na podzieli膰 na typ I, nazywany kiedy艣 鈥cukrzyc膮 insulinozale偶n膮鈥, ujawniaj膮cy si臋 w dzieci艅stwie oraz u m艂odych doros艂ych i typ II, zwany 鈥cukrzyc膮 insulinoniezale偶n膮鈥, dotykaj膮cy ludzi starszych. Istniej膮 te偶 inne, specyficzne typy cukrzycy:

  • cukrzyca ci臋偶arnych,
  • cukrzyca typu MODY,
  • cukrzyca typu LADA,
  • cukrzyca wt贸rna.

Typy cukrzycy

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 – osobny artyku艂

Dotyka g艂贸wnie (cho膰 nie jest to zasad膮) dzieci i m艂odych doros艂ych przed 35 rokiem 偶ycia. Nazywamy j膮 cz臋sto 鈥cukrzyc膮 m艂odego wieku鈥 [3]. Stanowi ok. 9% og贸lnej liczby pacjent贸w z cukrzyc膮 [2].

Przyczyn膮 zachorowania na cukrzyc臋 typu 1 jest nieprawid艂owa aktywno艣膰 uk艂adu immunologicznego organizmu (czyli odporno艣ciowego), kt贸ry w艂asne prawid艂owe kom贸rki beta trzustki wydzielaj膮ce insulin臋 uznaje za obce. Organizm wytwarza przeciwcia艂a skierowane przeciwko w艂asnym kom贸rkom produkuj膮cym insulin臋. M贸wi膮c najkr贸cej – niszczy je.

Cukrzyc臋 typu 1 charakteryzuje nag艂y pocz膮tek. W momencie rozpoznania choroby zwykle oko艂o 80% kom贸rek beta jest ju偶 nieaktywnych. Nie mo偶na zapobiec jej wyst膮pieniu, a jedynym sposobem leczenia tego rodzaju cukrzycy jest:

  • podawanie insuliny,
  • dieta,
  • aktywny tryb 偶ycia (wysi艂ek fizyczny).

Cukrzyca typu LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults)

To mieszcz膮ca si臋 w definicji cukrzycy typu 1, p贸藕no ujawniaj膮ca si臋 cukrzyca o pod艂o偶u autoimmunologicznym u os贸b doros艂ych. M贸wi膮c kr贸tko, to jedynka u os贸b starszych.

Cukrzyca typu LADA dotyczy 5 – 10% os贸b z cukrzyc膮 rozpoznan膮 po 35 roku 偶ycia. Nale偶y do cukrzycy typu 1 o wolno post臋puj膮cym autoimmunologicznym procesie destruk颅cji kom贸rek beta. Osoby choruj膮ce na ten typ cukrzycy s膮 wzgl臋dnie szczup艂e i bardzo wra偶liwe na dzia艂anie insuliny.

Objawy kliniczne w cukrzycy typu LADA nie zawsze pozwalaj膮 na ostateczne postawienie rozpozna颅nia, sprawiaj膮c trudno艣ci diagnostyczne w r贸偶nicowaniu z cukrzyc膮 typu 2. Prawdopodobnie nawet do 15% os贸b, u kt贸rych zdiagnozowano cukrzyc臋 typu 2, mo偶e mie膰 w rzeczywisto艣ci LADA [3]. Do jej rozpoznania konieczne jest stwierdzenie obecno艣ci autoprzeciwcia艂 typowych dla cukrzycy typu 1, przede wszystkim anty-GAD65, i/lub niskie st臋偶enie peptydu C [1].

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 – osobny artyku艂

Jest najcz臋艣ciej wyst臋puj膮c膮 postaci膮 cukrzycy. Stanowi oko艂o 90% przypadk贸w zaobserwowanych u chorych. Pocz膮tek jest 艂agodny a objawy mniej nasilone, poniewa偶 choroba rozwija si臋 d艂ugo. Dotyka najcz臋艣ciej osoby starsze. Jednak w dzisiejszych czasach obserwuje si臋 r贸wnie偶 alarmuj膮cy wzrost jej zachorowa艅 u znacznie m艂odszych os贸b (r贸wnie偶 u dzieci). Pewne sytuacje czy zdarzenia mog膮 sprzyja膰 rozwojowi cukrzycy typu 2 (s膮 to tak zwane czynniki ryzyka cukrzycy typu 2). Je偶eli ju偶 o tym mowa, czynnikami ryzyka s膮:

  • oty艂o艣膰,
  • siedz膮cy tryb 偶ycia i niska aktywno艣膰 fizyczna,
  • nieodpowiednia dieta,
  • nadci艣nienie t臋tnicze,
  • u偶ywki.

Ten typ cukrzycy jest r贸wnie偶 w pewnym stopniu dziedziczny.

Przyczyn膮 podwy偶szonego poziomu glukozy we krwi nie jest brak insuliny, ale jej nieprawid艂owe wydzielanie i/lub s艂absze dzia艂anie w organizmie. Nast臋pnie dochodzi do uszkodzenia kom贸rek beta produkuj膮cych insulin臋. W momencie rozpoznania choroby oko艂o 50% kom贸rek beta, kt贸re wydzielaj膮 insulin臋, jest jeszcze aktywnych. Oznacza to, 偶e organizm nadal jeszcze produkuje w艂asny hormon. Z tego w艂a艣nie powodu pacjenci pocz膮tkowo leczeni s膮 za pomoc膮 diety i zwi臋kszonego wysi艂ku fizycznego oraz lek贸w doustnych. Stosuje si臋 tabletki, kt贸re nie zawieraj膮 insuliny, a powoduj膮 tylko wzrost wra偶liwo艣ci kom贸rek na ni膮 lub zwi臋kszaj膮 ilo艣膰 insuliny uwalnian膮 z trzustki [3].

W kolejnych latach trwania choroby dochodzi do coraz wi臋kszego niszczenia kom贸rek beta聽i mo偶e by膰 konieczne uzupe艂nianie insuliny z zewn膮trz. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e kluczowa w leczeniu cukrzycy typu drugiego (zw艂aszcza w pocz膮tkowej fazie choroby) jest starannie dobrana dieta oraz aktywno艣膰 fizyczna.

Cukrzyca MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young).

Cukrzyca monogenowa – osobny artyku艂

Cukrzyca monogenowa (czyli wywo艂ana mutacj膮 tylko w jednym genie), stanowi 1鈥2% wszystkich przypadk贸w cukrzycy. Jest rzadkim typem cukrzycy, spowodowanym genetycznym (wrodzonym) uszkodzeniem kom贸rki beta, kt贸ra produkuje insulin臋. Powstaje w wyniku pojedynczej mutacji, dlatego jej ostateczne zdiagnozowanie uzale偶nione jest od badania genetycznego. W uproszczeniu nazywa si臋 j膮 cukrzyc膮 typu doros艂ego (typu II) wyst臋puj膮c膮 u ludzi m艂odych. Charakterystyczne s膮 dla niej zachorowania kilku cz艂onk贸w rodziny w trzech kolejnych pokoleniach. Zapotrzebowanie na insulin臋 nie jest du偶e, w pierwszym okresie choroby wystarczaj膮 wysokie dawki lek贸w doustnych [2,3].

W tym miejscu warto r贸wnie偶 wspomnie膰 o tzw. cukrzycy noworodkowej, kt贸r膮 definiuje si臋 jako zachoro颅wanie przed 9. miesi膮cem 偶ycia. W takim przypadku konieczne jest wykonanie badania genetycznego w celu potwierdzenia wyst臋powania choroby. Pacjent贸w cierpi膮cych na cukrzyc臋 wrodzon膮 leczy si臋 lekami doustnymi. Ten typ cukrzycy jest niezwykle rzadki[1, 2].

Cukrzyca w ci膮偶y

Cukrzyca ci膮偶owa – osobny artyku艂

  • Przedci膮偶owa – gdy kobieta choruj膮ca na cukrzyc臋 jest w ci膮偶y (niezale偶nie od typu choroby)
  • Ci膮偶owa – r贸偶nego stopnia zaburzenia tolerancji w臋glowodan贸w lub cukrzyca rozwijaj膮ca si臋 lub po raz pierwszy rozpoznana w ci膮偶y. Ust臋puje po urodzeniu dziecka. W grupie kobiet z cukrzyc膮 ci臋偶arnych istnieje wy偶sze ryzyko zachorowania w przysz艂o艣ci na cukrzyc臋. Leczenie tej postaci cukrzycy powinno by膰 prowadzone tylko w wyspecjalizowanych o艣rodkach ginekologiczno-diabetologicznych 聽[1, 2].

Cukrzyca wt贸rna

Spowodowana jest wsp贸艂istniej膮cymi z cukrzyc膮 innymi zaburzeniami lub zespo艂ami chorobowymi. Najcz臋stsze przyczyny cukrzycy wt贸rnej to:

  • niekt贸re leki stosowane w chorobach uk艂adu kr膮偶enia (tiazydy lub inne leki moczop臋dne, szczeg贸lnie w zestawieniu z beta blokerami, leki sterydowe i inne)
  • niekt贸re choroby gruczo艂贸w dokrewnych (endokrynopatie) – choroba Cushinga i zesp贸艂 Cushinga, akromegalia, nadczynno艣膰 tarczycy, guz chromoch艂onny nadnerczy, guz wydzielaj膮cy glucagon
  • genetycznie uwarunkowane choroby przemiany materii – hemochromatoza
  • choroby trzustki – przewlek艂e zapalenie trzustki, rak trzustki, zw艂贸knienie torbielowate (mukowiscydoza), stan po pankreatektomii (operacyjnym usuni臋ciu trzustki)
  • inne (np. zaka偶enia 鈥 cytomegalia, r贸偶yczka) 聽[1, 3, 5].

Chcesz dowiedzie膰 si臋 wi臋cej na temat typ贸w cukrzycy? Nie jeste艣 pewny jaki masz typ cukrzycy? Skonsultuj si臋 koniecznie z lekarzem specjalist膮, mo偶esz tak偶e skorzysta膰 z programu takiego jak Diabdis. Kliknij i skontaktuj si臋 z ekspertem z Diabdis.

Etiologiczna klasyfikacja cukrzycy wed艂ug WHO

Cukrzyca typu 1 Cukrzyca typu 2 Inne specyficzne聽typy cukrzycy Cukrzyca ci膮偶owa
autoimmunologiczna genetyczne defekty czynno艣ci kom贸rki beta
idiopatyczna (nieustalona) genetyczne defekty dzia艂ania insuliny
choroby zewn膮trzwydzielniczej cz臋艣ci trzustki
edokrynopatie
cukrzyca polekowa
spowodowane zaka偶eniami wirusowymi
rzadkie postacie cukrzycy wywo艂ane procesem immunologicznym
inne uwarunkowne genetycznie zespo艂y zwi膮zane z cukrzyc膮

Przeczytaj artyku艂y o glikemii:


O Diabdis

Diabdis to program opieki i wsparcia dla cukrzyk贸w. W Diabdis czeka na Ciebie osobisty opiekun cukrzycowy, kt贸ry b臋dzie Ci towarzyszy艂 i wspiera艂 Twoje wysi艂ki w przej臋ciu kontroli nad cukrzyc膮. Do Twojej dyspozycji pozostaje tak偶e ca艂y zesp贸艂 specjalist贸w, nie tylko edukator, kt贸ry odpowie na wszelkie pytania zwi膮zane z cukrzyc膮, kt贸re przyjd膮 Ci do g艂owy, ale tak偶e grono ekspert贸w, kt贸rzy b臋d膮 Ci臋 wspiera膰: dietetyk, psycholog, trener personalny oraz lekarz diabetolog.

Teraz program Diabdis ju偶 za 49,99 z艂 miesi臋cznie

Zamawiaj膮c us艂ug臋 masz dost臋p do edukatora, dietetyka i trenera personalnego
Zdj臋cie autora
Ma艂gorzata Duda |

Edukator diabetologiczny, Diabdis Przez 7 lat pracowa艂am w Szpitalu Klinicznym z dzie膰mi choruj膮cymi na cukrzyc臋. Wtedy zdoby艂am najwi臋ksze do艣wiadczenie z zakresu diabetologii. Specjalizuje si臋 w temacie pomp insulinowych, sensor贸w, a tak偶e rozwi膮zaniach technologicznych dla diabetyk贸w.

zobacz tak偶e