Życie z cukrzycą

Rodzaje cukrzycy. 2 podstawowe i 4 specyficzne typy cukrzycy

15 maja 2017

Zdjęcie autora
Małgorzata Duda
8 min read

Jak już wspominaliśmy we wcześniejszych artykułach, cukrzyca  jest jednym z głównych i narastających problemów zdrowotnych świata. Można powiedzieć, że wzrost zachorowań na cukrzycę w całej populacji ma wręcz charakter epidemii. Choroba ta dotyczy ludzi w każdym wieku, zatem bardzo ważne jest, aby wiedzieć i rozróżnić typy cukrzycy. Poniższy artykuł pomoże zrozumieć i przybliżyć temat rodzajów cukrzycy, z jakimi możemy się spotkać.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Czym jest cukrzyca?

Według  Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) cukrzyca, jest to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się podwyższonym poziomem glukozy we krwi wynikającym z nieprawidłowego wydzielania i/lub działania insuliny. Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustkę, który stabilizuje prawidłowy poziom glukozy we krwi, umożliwiając jej wnikanie do komórek. Hipoglikemia to stan obniżonego poziomu glukozy we krwi. Przewlekła hiperglikemia (podwyższony poziom glukozy we krwi) wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie:

  • oczu,
  • nerek,
  • nerwów,
  • serca,
  • naczyń krwionośnych [1].

Nazwa cukrzycadiabetes mellitus – pochodzi od łacińskich słów oznaczających „cedzenie wody przez ciało” oraz „słodki jak miód” [3]. Oba określenia dotyczą istotnych objawów cukrzycy:

  • wzmożonego pragnienia,
  • częstego oddawania moczu,
  • wysokiego stężenia cukru we krwi.

Przyczyny hiperglikemii mogą być różne. W zależności od nich wyodrębnia się określone typy cukrzycy. Chcesz dowiedzieć się więcej o hiperglikemii? Przeczytaj artykuł: Hiperglikemia u cukrzyka: objawy, przyczyny, powikłania i leczenie

Rodzaje cukrzycy

Najprościej cukrzycę można podzielić na typ I, nazywany kiedyś „cukrzycą insulinozależną”, ujawniający się w dzieciństwie oraz u młodych dorosłych i typ II, zwany „cukrzycą insulinoniezależną”, dotykający ludzi starszych. Istnieją też inne, specyficzne typy cukrzycy:

  • cukrzyca ciężarnych,
  • cukrzyca typu MODY,
  • cukrzyca typu LADA,
  • cukrzyca wtórna.

Typy cukrzycy

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 – osobny artykuł

Dotyka głównie (choć nie jest to zasadą) dzieci i młodych dorosłych przed 35 rokiem życia. Nazywamy ją często „cukrzycą młodego wieku” [3]. Stanowi ok. 9% ogólnej liczby pacjentów z cukrzycą [2].

Przyczyną zachorowania na cukrzycę typu 1 jest nieprawidłowa aktywność układu immunologicznego organizmu (czyli odpornościowego), który własne prawidłowe komórki beta trzustki wydzielające insulinę uznaje za obce. Organizm wytwarza przeciwciała skierowane przeciwko własnym komórkom produkującym insulinę. Mówiąc najkrócej – niszczy je.

Cukrzycę typu 1 charakteryzuje nagły początek. W momencie rozpoznania choroby zwykle około 80% komórek beta jest już nieaktywnych. Nie można zapobiec jej wystąpieniu, a jedynym sposobem leczenia tego rodzaju cukrzycy jest:

  • podawanie insuliny,
  • dieta,
  • aktywny tryb życia (wysiłek fizyczny).

Cukrzyca typu LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults)

To mieszcząca się w definicji cukrzycy typu 1, późno ujawniająca się cukrzyca o podłożu autoimmunologicznym u osób dorosłych. Mówiąc krótko, to jedynka u osób starszych.

Cukrzyca typu LADA dotyczy 5 – 10% osób z cukrzycą rozpoznaną po 35 roku życia. Należy do cukrzycy typu 1 o wolno postępującym autoimmunologicznym procesie destruk­cji komórek beta. Osoby chorujące na ten typ cukrzycy są względnie szczupłe i bardzo wrażliwe na działanie insuliny.

Objawy kliniczne w cukrzycy typu LADA nie zawsze pozwalają na ostateczne postawienie rozpozna­nia, sprawiając trudności diagnostyczne w różnicowaniu z cukrzycą typu 2. Prawdopodobnie nawet do 15% osób, u których zdiagnozowano cukrzycę typu 2, może mieć w rzeczywistości LADA [3]. Do jej rozpoznania konieczne jest stwierdzenie obecności autoprzeciwciał typowych dla cukrzycy typu 1, przede wszystkim anty-GAD65, i/lub niskie stężenie peptydu C [1].

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 – osobny artykuł

Jest najczęściej występującą postacią cukrzycy. Stanowi około 90% przypadków zaobserwowanych u chorych. Początek jest łagodny a objawy mniej nasilone, ponieważ choroba rozwija się długo. Dotyka najczęściej osoby starsze. Jednak w dzisiejszych czasach obserwuje się również alarmujący wzrost jej zachorowań u znacznie młodszych osób (również u dzieci). Pewne sytuacje czy zdarzenia mogą sprzyjać rozwojowi cukrzycy typu 2 (są to tak zwane czynniki ryzyka cukrzycy typu 2). Jeżeli już o tym mowa, czynnikami ryzyka są:

  • otyłość,
  • siedzący tryb życia i niska aktywność fizyczna,
  • nieodpowiednia dieta,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • używki.

Ten typ cukrzycy jest również w pewnym stopniu dziedziczny.

Przyczyną podwyższonego poziomu glukozy we krwi nie jest brak insuliny, ale jej nieprawidłowe wydzielanie i/lub słabsze działanie w organizmie. Następnie dochodzi do uszkodzenia komórek beta produkujących insulinę. W momencie rozpoznania choroby około 50% komórek beta, które wydzielają insulinę, jest jeszcze aktywnych. Oznacza to, że organizm nadal jeszcze produkuje własny hormon. Z tego właśnie powodu pacjenci początkowo leczeni są za pomocą diety i zwiększonego wysiłku fizycznego oraz leków doustnych. Stosuje się tabletki, które nie zawierają insuliny, a powodują tylko wzrost wrażliwości komórek na nią lub zwiększają ilość insuliny uwalnianą z trzustki [3].

W kolejnych latach trwania choroby dochodzi do coraz większego niszczenia komórek beta i może być konieczne uzupełnianie insuliny z zewnątrz. Należy jednak pamiętać, że kluczowa w leczeniu cukrzycy typu drugiego (zwłaszcza w początkowej fazie choroby) jest starannie dobrana dieta oraz aktywność fizyczna.

Cukrzyca MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young).

Cukrzyca monogenowa – osobny artykuł

Cukrzyca monogenowa (czyli wywołana mutacją tylko w jednym genie), stanowi 1–2% wszystkich przypadków cukrzycy. Jest rzadkim typem cukrzycy, spowodowanym genetycznym (wrodzonym) uszkodzeniem komórki beta, która produkuje insulinę. Powstaje w wyniku pojedynczej mutacji, dlatego jej ostateczne zdiagnozowanie uzależnione jest od badania genetycznego. W uproszczeniu nazywa się ją cukrzycą typu dorosłego (typu II) występującą u ludzi młodych. Charakterystyczne są dla niej zachorowania kilku członków rodziny w trzech kolejnych pokoleniach. Zapotrzebowanie na insulinę nie jest duże, w pierwszym okresie choroby wystarczają wysokie dawki leków doustnych [2,3].

W tym miejscu warto również wspomnieć o tzw. cukrzycy noworodkowej, którą definiuje się jako zachoro­wanie przed 9. miesiącem życia. W takim przypadku konieczne jest wykonanie badania genetycznego w celu potwierdzenia występowania choroby. Pacjentów cierpiących na cukrzycę wrodzoną leczy się lekami doustnymi. Ten typ cukrzycy jest niezwykle rzadki[1, 2].

Cukrzyca w ciąży

Cukrzyca a ciażą – osobny artykuł

  • Przedciążowa – gdy kobieta chorująca na cukrzycę jest w ciąży (niezależnie od typu choroby)
  • Ciążowa – różnego stopnia zaburzenia tolerancji węglowodanów lub cukrzyca rozwijająca się lub po raz pierwszy rozpoznana w ciąży. Ustępuje po urodzeniu dziecka. W grupie kobiet z cukrzycą ciężarnych istnieje wyższe ryzyko zachorowania w przyszłości na cukrzycę. Leczenie tej postaci cukrzycy powinno być prowadzone tylko w wyspecjalizowanych ośrodkach ginekologiczno-diabetologicznych  [1, 2].

Cukrzyca wtórna

Spowodowana jest współistniejącymi z cukrzycą innymi zaburzeniami lub zespołami chorobowymi. Najczęstsze przyczyny cukrzycy wtórnej to:

  • niektóre leki stosowane w chorobach układu krążenia (tiazydy lub inne leki moczopędne, szczególnie w zestawieniu z beta blokerami, leki sterydowe i inne)
  • niektóre choroby gruczołów dokrewnych (endokrynopatie) – choroba Cushinga i zespół Cushinga, akromegalia, nadczynność tarczycy, guz chromochłonny nadnerczy, guz wydzielający glucagon
  • genetycznie uwarunkowane choroby przemiany materii – hemochromatoza
  • choroby trzustki – przewlekłe zapalenie trzustki, rak trzustki, zwłóknienie torbielowate (mukowiscydoza), stan po pankreatektomii (operacyjnym usunięciu trzustki)
  • inne (np. zakażenia – cytomegalia, różyczka)  [1, 3, 5].

Chcesz dowiedzieć się więcej na temat typów cukrzycy? Nie jesteś pewny jaki masz typ cukrzycy? Skonsultuj się koniecznie z lekarzem specjalistą, możesz także skorzystać z programu takiego jak Diabdis. Kliknij i skontaktuj się z ekspertem z Diabdis.

Etiologiczna klasyfikacja cukrzycy według WHO

Cukrzyca typu 1 Cukrzyca typu 2 Inne specyficzne typy cukrzycy Cukrzyca ciążowa
autoimmunologiczna genetyczne defekty czynności komórki beta
idiopatyczna (nieustalona) genetyczne defekty działania insuliny
choroby zewnątrzwydzielniczej części trzustki
edokrynopatie
cukrzyca polekowa
spowodowane zakażeniami wirusowymi
rzadkie postacie cukrzycy wywołane procesem immunologicznym
inne uwarunkowne genetycznie zespoły związane z cukrzycą

O Diabdis

Diabdis to program opieki i wsparcia dla cukrzyków. W Diabdis czeka na Ciebie osobisty opiekun cukrzycowy, który będzie Ci towarzyszył i wspierał Twoje wysiłki w przejęciu kontroli nad cukrzycą. Do Twojej dyspozycji pozostaje także cały zespół specjalistów, nie tylko edukator, który odpowie na wszelkie pytania związane z cukrzycą, które przyjdą Ci do głowy, ale także grono ekspertów, którzy będą Cię wspierać: dietetyk, psycholog, trener personalny oraz lekarz diabetolog.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego
Oceń ten artykuł:
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
Zdjęcie autora
Małgorzata Duda |

Edukator diabetologiczny, Diabdis Przez 7 lat pracowałam w Szpitalu Klinicznym z dziećmi chorującymi na cukrzycę. Wtedy zdobyłam największe doświadczenie z zakresu diabetologii. Specjalizuje się w temacie pomp insulinowych, sensorów, a także rozwiązaniach technologicznych dla diabetyków.

zobacz także