Życie z cukrzycą

Witamina B1 – co o niej wiesz? Niezbędnik o witaminach dla diabetyka

31 października 2018

Zdjęcie autora
Diabdis
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
5 min read

Ciągłe zmęczenie, zaburzenia nastroju, przyspieszone bicie serca, brak apetytu, mrowienie i drętwienie kończyn to objawy mogące świadczyć o niedoborze witaminy B1 (tiaminy) w organizmie.

Tiamina jest niezbędna przede wszystkim do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, wspiera także układ sercowo-naczyniowy oraz pracę mózgu. Jest to witamina o kluczowym znaczeniu dla diabetyków, ponieważ ma udokumentowane działanie w profilaktyce i leczeniu neuropatii cukrzycowej (uszkodzeń nerwów powodowanych hiperglikemią).

Witamina B1 w organizmie 

Witaminy to mikroskładniki pokarmowe, których zadaniem nie jest dostarczanie energii czy budulca dla organizmu (tę rolę pełnią makroskładniki: węglowodany, białko, tłuszcze), ale umożliwianie prawidłowego przebiegu procesów wewnątrz organizmu, takich chociażby jak oddychanie komórkowe czy trawienie. Witaminy muszą być dostarczane do organizmu z zewnątrz, wraz z pożywieniem. Jedynie nieliczne mogą być magazynowane lub syntetyzowane w ciele człowieka. Choć witamin potrzebujemy niewiele, są one niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Pierwsza z witamin

Tiamina (rozpuszczalna w wodzie forma witaminy B1) to pierwsza z witamin, odkryta w 1911 roku przez Kazimierza Funka, podczas badań nad przyczyną choroby beri-beri. Jej nazwa składa się ze słów vita (życie) i amina, aby podkreślić, że jest to związek z grupy amin niezbędny człowiekowi do życia. Obecnie witamina B1 ma wielorakie zastosowanie w medycynie. Zalecana jest przede wszystkich przy schorzeniach układu nerwowego (np. przy nerwobólach), chorobach sercowo-naczyniowych oraz przy cukrzycy.

Tiamina – rola w organizmie

  • Witamina B1 bierze udział w metabolizmie węglowodanów – umożliwia przetworzenie pożywienia w energię oraz w procesie utleniania tłuszczów.
  • Bierze udział w oddychaniu komórkowym.
  • Jako silny antyoksydant działa ochronnie na układ nerwowy, co jest wykorzystywane m.in. u pacjentów z cukrzycą.
  • Jest stosowana w leczeniu alkoholizmu, ma wpływ na regenerację wątroby oraz zapobiega psychozom wywołanym odstawieniem alkoholu.
  • Stabilizuje nastrój.
  • Wspiera pracę mózgu, poprawia zdolności poznawcze.
  • Poprawia pamięć, jest stosowana u pacjentów z chorobą Alzheimera.
  • Ułatwia wydalanie z organizmu toksycznych produktów ubocznych przemiany materii.

Witamina B1 a cukrzyca

Osoby chorujące na cukrzycę narażone są na rozwój tzw. późnych powikłań, do których zalicza się:

  • choroby układu krążenia,
  • retinopatię,
  • nefropatię i neuropatię cukrzycową.

Powikłania w cukrzycy to efekt negatywnego oddziaływania nadmiaru glukozy na naczynia krwionośne organizmu. Uszkodzenia w obrębie dużych naczyń (tętnice, żyły, serce) mogą skutkować udarem mózgu i zawałem serce, natomiast uszkodzenia małych naczyń krwionośnych, znajdujących się w zakończeniach nerwowych, w oczach czy nerkach mogą powodować przewlekłe, trudne do wytrzymania bóle neuropatyczne, ślepotę oraz niewydolność nerek.

Witamina B1 – działanie przy hiperglikemii

Przewlekła hiperglikemia przyspiesza powstawanie cząsteczek nazywanych końcowymi produktami glikacji białek (AGE), które są odpowiedzialne za proces starzenia się komórek i tkanek. Końcowe produkty glikacji mają wpływ na cały organizm:

  • przyczyniają się do wiotczenia skóry,
  • powstawania chorób kardiologicznych, nowotworowych i naczyniowych,
  • zaburzeń pracy nerek oraz uszkodzeń wzroku.

Młody organizm na bieżąco usuwa AGE, z czasem ten proces się zaburza, a organizm w widoczny sposób się starzeje. W przypadku diabetyków, końcowe produkty glikacji białek mogą działać destrukcyjnie u osób w młodszym wieku, ponieważ glikacja zależy od poziomu cukru we krwi. Im jest go więcej, tym proces ten przebiega szybciej, a organizm nie jest w stanie usunąć nadmiaru AGE. Na podstawie szeregu badań naukowych dowiedziono, że witaminy B1, a konkretnie benfotiamina, czyli forma witaminy B1 rozpuszczalna w tłuszczach przeciwdziała niekorzystnym procesom glikacji.

Suplementacja witaminy B1

Suplementacja benfotiaminy do odpowiednio wysokiego poziomu  ogranicza proces powstawania krańcowych produktów glikacji białek, czyli hamuje niszczenie naczyń przez nadmiar glukozy. Innymi słowy, u diabetyków przyjmujących rozpuszczalną w tłuszczach formę witaminy B1 ilość końcowych produktów glikacji spada do poziomu ludzi bez cukrzycy. Dzięki benfotiaminie, komórki czasowo narażone na hiperglikemię są bardziej wytrzymałe, zwiększa się ich przeżywalność i zdolność do regeneracji. Przyjmowanie witaminy B1 z jednej strony chroni przed powikłaniami cukrzycy, z drugiej – łagodzi skutki powikłań już występujących. Badania potwierdzają, że najbardziej zasadne jest leczenie witaminą B1 pacjentów z neuropatią cukrzycową, ponieważ substancja ta zmniejsza ból neuropatyczny, zwiększa czucie wibracji oraz przyspiesza proces gojenia się ran przewlekłych.

Objawy niedoborów witaminy B1

Obecnie bardzo rzadko dochodzi do niedoborów witaminy B1, na jej deficyt mogą jednak być narażone osoby nadużywające alkoholu, cierpiące na anoreksję oraz chorobą Crohna. Niedoborom witaminy B1 sprzyjają także:

  • nadczynność tarczycy,
  • antybiotykoterapia,
  • antykoncepcja hormonalna, n
  • nadmierny wysiłek fizyczny,
  • przewlekły stres,
  • nadużywanie kawy, herbaty, alkoholu i tytoniu.

Objawy niedoboru tiaminy to:

  • Skurcze nóg
  • Bóle mięśniowe
  • Permanentne zmęczenie
  • Opuchlizna kończyn
  • Problemy z pamięcią i koncentracją
  • Problemy z trawieniem

Źródła witaminy B1

Podstawowe źródła tiaminy to produkty zbożowe z pełnego przemiału (głównie otręby), mięso (w szczególności wieprzowina oraz podroby), drożdże oraz warzywa. Przykładowe pokarmy zawierające tiaminę to m.in.

  • chleb razowy,
  • soja,
  • ryż,
  • kasza gryczana,
  • orzechy ziemne,
  • bób,
  • groch,
  • ziemniaki,
  • fasola.

Dostateczne ilości tiaminy jesteśmy w stanie dostarczyć sobie dzięki zdrowej, zbilansowanej diecie. Warto wiedzieć, że niektóre pokarmy niszczą witaminę B1, zalicza się do nich kawę, alkohol, surowe ryby oraz owoce morza. Wynika to z działania zawartego w nich enzymu tiaminazy. Warto zwracać uwagę, by nie spożywać ich w nadmiarze. Tiamina jest też wrażliwa na działanie temperatury w środowisku zasadowym. Dlatego proszek do pieczenia, który ma pH zasadowe, prowadzi do jej rozpadu.

 

 

zobacz także