Dieta diabetyka

Wymienniki białkowo-tłuszczowe: jak je policzyć i zastosować w praktyce?

19 września 2016

Zdjęcie autora
Agnieszka Szuwała
1 Gwiazdka2 Gwiazdki3 Gwiazdki4 Gwiazdki5 Gwiazdek
5 min read

Białka i tłuszcze

Obok węglowodanów bardzo ważne źródło energii stanowią także tłuszcze oraz białka. Proces trawienia i wchłaniania zarówno białka jak i tłuszczy jest zdecydowanie dłuższy niż węglowodanów, zatem efekt ich wpływu na stężenie glukozy jest widoczny po ok. 3 godzinach.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Gdzie szukać białek i tłuszczy?

Każdy posiłek jak wiadomo, powinien być pełnowartościowy – tzn. zawierać białko, tłuszcze i węglowodany. Warto pamiętać, że niektóre produkty zawierają głównie białko, a niektóre głównie tłuszcze – przykładem jest pierś z kurczaka, a oliwa z oliwek. Istnieją też produkty, które zawierają oba te składniki, jak np. tłuste ryby, orzechy (białko występuje tutaj w nieco mniejszej ilości), czy produkty mleczne (zwykle z przewagą tłuszczu).  Poniżej określimy poszczególne źródła obu składników.

Źródła białka i tłuszczu:

  • Mięso, ryby i jaja
  • Produkty mleczne: sery twarogowe, żółte i pleśniowe, śmietany
  • Oleje: rzepakowy, oliwa z oliwek, olej lniany, olej z nasion wiesiołka, olej kokosowy
  • Masło extra, masło klarowane
  • Awokado, migdały i orzechy: włoskie, laskowe, brazylijskie, nerkowca
  • Ziarna: chia, sezam, słonecznik, dynia

Czym są wymienniki białkowo-tłuszczowe?

Wymiennik białkowo-tłuszczowy (WBT) to ilość białka, tłuszczu bądź razem – białka i tłuszczu, która wynosi 100 kcal. Aby wyliczyć wymiennik WBT należy oszacować, ile kalorii z białka i tłuszczu znajduje się w produkcie, wiedząc że: 1g białka to 4 kcal a 1g tłuszczu to 9 kcal.

[dropshadowbox align=”center” effect=”raised” width=”400px” height=”” background_color=”#ffffff” border_width=”1″ border_color=”#dddddd” rounded_corners=”false” outside_shadow=”false” ]1 WBT = 100 kcal pochodzących z białka i tłuszczy[/dropshadowbox]

Kto powinien stosować wymienniki białkowo-tłuszczowe?

Wyliczanie wymienników białkowo-tłuszczowych będzie korzystne głównie dla osób, które korzystają z pompy insulinowej. Pacjent, który spożywa białka i tłuszcze w ilości co najmniej 100 kcal (1 WBT), powinien poprzez pompę podać bolusa złożonego lub przedłużonego.

Jak obliczyć WBT?

Jest to bardziej skomplikowane niż wyliczanie wymienników węglowodanowych, gdyż w tym przypadku należy rozbić produkty na poszczególne składowe, lecz po kilkunastu razach obliczanie WBT będzie tak samo łatwe jak obliczanie WW.

Jak zatem zacząć? Musimy wiedzieć 3 rzeczy:

  • 1 WBT = 100 kcal z białka i tłuszczów (lub tylko z białka/tłuszczów)
  • 1g tłuszczu = 9 kcal
  • 1g białka = 4 kcal

By oszacować ile WBT mamy w naszym posiłku, posłużymy się przykładem:

Na śniadanie spożywamy pieczywo razowe z masłem i polędwicą sopocką. Z pieczywa wyliczamy jedynie wymienniki węglowodanowe (patrz zakładka „o wymiennikach węglowodanowych) natomiast z masła i polędwicy wyliczamy nasze wymienniki białkowo-tłuszczowe. Przyjmijmy, że w posiłku mamy 10g masła i 50g polędwicy sopockiej.

Sięgamy do tabeli wartości odżywczych – z niej wiemy, iż 100g masła zawiera 82,5g tłuszczu, 100g a polędwicy sopockiej zawiera 19,9g białka i 9g tłuszczu. Wartości nasze musimy przeliczyć tak aby odnosiły się do gramatury w naszym posiłku. Wiemy zatem, że:

  • 10g masła to 8g tłuszczu
  • 50g polędwicy to 10g białka i 5g tłuszczu

Korzystając ze wcześniejszych informacji obliczamy, ile kalorii razem mają masło i polędwica:

8g x 9kcal + 10g x 4kcal + 5g x 9kcal =  157 kcal

157 kcal to wartość energetyczna naszego masła i polędwicy. Obliczmy zatem WBT:

157 kcal / 100 kcal = 1,57 = 1,5 WBT

*Wymiennik warto zaokrąglić sobie do pełnej liczby po przecinku (najlepiej do 0 lub do 5), by łatwiej było zaprogramować czas bolusa przedłużonego w pompie insulinowej.

Jeśli jednak chcecie szybciej obliczyć ile WBT zawartych jest w poszczególnym produkcie spożywczym skorzystajcie z naszego kalkulatora: Kalkulator

Przelicznik Insulina – WBT

Tak jak w przypadku wymienników węglowodanowych, przelicznik ten ustala lekarz diabetolog. U dzieci najczęściej podaje się tyle samo insuliny na 1WBT co na 1WW. U dorosłych zaś, na 1WBT podaje się połowy dawki insuliny na 1WW.

W jaki sposób programować bolus przedłużony w pompie insulinowej?

Najlepszą i najłatwiejszą metodą jest dodawanie dwóch godzin do wymiennika zawartego w produkcie. Dokładniej polega na tym, iż do WBT jakie znajdują się w danym produkcie dodajemy liczbę 2 – jako 2 godziny. W ten sposób otrzymujemy liczbę godzin na jakie należy zaprogramować bolus w pompie insulinowej.

Na przykładzie: zjadając makrelę zawierającą np. 2WBT dodajemy 2:

2WBT + 2h = 4h. 4 godziny to czas na jaki należy zaprogramować bolus w pompie insulinowej.

Analogicznie, zjadając pierś z kurczaka z dodatkiem oliwy z oliwek, które razem zawierają 1,5WBT:

1,5WBT + 2h = 3,5h. Programujemy bolus w pompie insulinowej na 3,5 godziny.  

Liczenie WBT, szczególnie na początku, wydaje się być trudne i skomplikowane. Pamiętajmy, że waga kuchenna i tabele kalorii są tutaj niezbędne, a częste korzystanie z nich spowoduje, że w niedługim czasie liczenie WBT będzie równie łatwe co liczenie WW. 


O Diabdis

Diabdis to program opieki i wsparcia dla cukrzyków. W Diabdis czeka na Ciebie osobisty opiekun cukrzycowy, który będzie Ci towarzyszył i wspierał Twoje wysiłki w przejęciu kontroli nad cukrzycą. Do Twojej dyspozycji pozostaje także cały zespół specjalistów, nie tylko edukator, który odpowie na wszelkie pytania związane z cukrzycą, które przyjdą Ci do głowy, ale także grono ekspertów, którzy będą Cię wspierać: dietetyk, psycholog, trener personalny oraz lekarz diabetolog.

Teraz program Diabdis już za 49,99 zł miesięcznie

Zamawiając usługę masz dostęp do edukatora, dietetyka i trenera personalnego

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zapisz

Zdjęcie autora
Agnieszka Szuwała |

Edukator diabetologiczny, Diabdis Od ponad 10 lat pracuję z osobami z cukrzycą jako dietetyk i edukator diabetologiczny. Mam doświadczenie w pracy z dziećmi i osobami dorosłymi. Doradzam i pomagam osobom z cukrzycą typu 1 i typu 2 w zakresie dobrego odżywiania, wysiłku fizycznego, nowoczesnych metod leczenia cukrzycy, jak np. pompy insulinowe.

zobacz także