Wymienniki w─Öglowodanowe ÔÇô ka┼╝dy diabetyk na intensywnej insulinoterapii liczy je w swoich posi┼ékach.
A przynajmniej pr├│bujeÔÇŽ O tym jak wa┼╝ne s─ů w─Öglowodany i dlaczego warto liczy─ç wymienniki w─Öglowodanowe, przeczytacie poni┼╝ej.

Czym s─ů w─Öglowodany?

W─Öglowodany ÔÇô mimo, i┼╝ mniej kaloryczne od t┼éuszczy – to podstawowe ┼║r├│d┼éo energii dla organizmu cz┼éowieka, kt├│re pokrywa ok. 45-50% dziennego zapotrzebowania. Powinny znale┼║─ç si─Ö w ka┼╝dym posi┼éku w okre┼Ťlonej ilo┼Ťci.

1 g w─Öglowodan├│w to 4 kcal

Nale┼╝y pami─Öta─ç i┼╝ nadmiar w─Öglowodan├│w ÔÇô zw┼éaszcza prostych (jak fruktoza – zawarta w owocach czy glukoza – kt├│r─ů spo┼╝ywamy w postaci bia┼éego cukru) ÔÇô mo┼╝e znacz─ůco podnie┼Ť─ç st─Ö┼╝enie cukru we krwi, co nie jest korzystnym zjawiskiem zw┼éaszcza przy wyst─Öpowaniu cukrzycy.

Jak dzielimy w─Öglowodany?

Z chemicznego punktu widzenia w─Öglowodany dzielimy na cukry proste i cukry z┼éo┼╝one. Cukry proste to przede wszystkim glukoza, fruktoza i galaktoza. Cukry z┼éo┼╝one to sacharoza, maltoza, laktoza, skrobia i glikogen. A pro┼Ťciej?

  • Cukry proste┬áznajdziemy w takich produktach jak: cukier bia┼éy/trzcinowy, mi├│d, owoce ┼Ťwie┼╝e i suszone, s┼éodycze, s┼éodzone napoje, syropy
  • Cukry z┼éo┼╝one┬áto przede wszystkim produkty pe┼énoziarniste: pieczywo i p┼éatki, ry┼╝, gruboziarniste kasze i makarony a tak┼╝e warzywa str─ůczkowe ÔÇô b├│b, soja, soczewica, ciecierzyca, groch, fasola

Czym r├│┼╝ni─ů si─Ö cukry proste od z┼éo┼╝onych?

Cukry proste bardzo szybko zwi─Ökszaj─ů nasz cukier we krwi, ale r├│wnie szybko nast─Öpuje jego spadek ÔÇô dostajemy zatem zastrzyk energii, kt├│ry po kilku chwilach gwa┼étownie spada i czujemy si─Ö senni. Natomiast cukry z┼éo┼╝one sprawiaj─ů, i┼╝ poziom cukru we krwi jest utrzymywany mniej wi─Öcej na tym samym poziomie przez kilka godzin, co daje nam wi─Öcej energii, kt├│ra trwa d┼éu┼╝szy czas.

Nale┼╝y pami─Öta─ç, i┼╝ mimo, ┼╝e w─Öglowodany z┼éo┼╝one s─ů bardzo dobre dla naszego organizmu, nie nale┼╝y ich spo┼╝ywa─ç w nadmiarze ÔÇô w ko┼äcu wszystko spo┼╝ywane w nadmiernych ilo┼Ťci przynosi niekorzy┼Ťci.

Pod wzgl─Ödem przyswajalno┼Ťci w─Öglowodany mo┼╝emy jeszcze podzieli─ç na w─Öglowodany:

  • Przyswajalne ÔÇô stanowi─ůce realne ┼║r├│d┼éo energii, nale┼╝─ů do nich zar├│wno cukry proste jak i cukry z┼éo┼╝one
  • Nieprzyswajalne ÔÇô w┼é├│kno pokarmowe znane bardziej jako b┼éonnik pokarmowy. Nie jest on trawiony przez uk┼éad pokarmowy cz┼éowieka, pe┼éni funkcj─Ö ÔÇ×wymiataczaÔÇŁ wolnych rodnik├│w czy toksyn, zapewnia nam syto┼Ť─ç na d┼éu┼╝ej, wspomaga perystaltyk─Ö i pasa┼╝ jelitowy oraz chroni organizm przed gwa┼étownymi skokami glukozy we krwi (poprzez op├│┼║nienie jej wch┼éaniania).

Gdzie szuka─ç w─Öglowodan├│w?

Dieta ka┼╝dego cz┼éowieka powinna by─ç zbilansowana pod k─ůtem sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych ÔÇô powinna zatem zawiera─ç ┼║r├│d┼éo bia┼éka, t┼éuszczy i w─Öglowodan├│w. Zasadniczym ┼║r├│d┼éem w─Öglowodan├│w z┼éo┼╝onych ÔÇô a wi─Öc najbardziej dla nas korzystnych – s─ů produkty ro┼Ťlinne. Poni┼╝szy schemat poka┼╝e nam, gdzie dok┼éadnie ich szuka─ç.

Źródła węglowodanów:

  • Zbo┼╝a i produkty zbo┼╝owe┬á(kasze, m─ůki, p┼éatki, makarony i pieczywo z takich zb├│┼╝ jak: ┼╝yto, owies, orkisz, j─Öczmie┼ä);
  • Owoce i ich przetwory (banany, winogrona, jab┼éka, gruszki, truskawki, d┼╝emy, marmolady, soki);
  • Niekt├│re warzywa (soja, soczewica, ciecierzyca, b├│b, fasola, ziemniaki, bataty);
  • Mleko i przetwory mleczne (chude mleko, jogurty, kefiry, ma┼Ťlanki);
  • Cukier i s┼éodycze (cukier bia┼éy i trzcinowy, mi├│d, s┼éodycze, s┼éodzone napoje i syropy).

Dla przykładu:

100g kaszy jaglanej to 73g węglowodanów ogółem

100g banana to 28g węglowodanów ogółem

100g ciecierzycy to 61g węglowodanów ogółem

100g kefiru naturalnego to 5g węglowodanów ogółem

100g cukru białego to 100g węglowodanów ogółem

Czym jest wymiennik w─Öglowodanowy?

Wymiennik w─Öglowodanowy (WW) to porcja produktu wyra┼╝ona w gramach, kt├│ra dostarcza 10g w─Öglowodan├│w przyswajalnych*. 1 WW podnosi st─Ö┼╝enie glukozy u osoby doros┼éej o ┼Ťrednio 30-40 mg/dL.

1 WW = 10g w─Öglowodan├│w przyswajalnych = 40 kcal

* Węglowodany przyswajalne to węglowodany obecne w danym produkcie po odjęciu błonnika pokarmowego (który nie jest trawiony, a więc nie dostarcza energii).

W─Öglowodany przyswajalne = w─Öglowodany og├│┼éem ÔÇô b┼éonnik pokarmowy

ÔÇ×Ale czy WW jest mi potrzebny?ÔÇŁ

Je┼╝eli jeste┼Ť leczony/a metod─ů konwencjonalnej, intensywnej lub funkcjonalnej insulinoterapii, wymienniki w─Öglowodanowe znacznie u┼éatwi─ů Twoje ┼╝ycie. Wyliczanie WW z produkt├│w w─Öglowodanowych pomo┼╝e Ci przy wyborze odpowiedniej ich ilo┼Ťci do posi┼éku oraz do podania odpowiedniej dawki insuliny przed posi┼ékiem. Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e przelicznik ÔÇ×insulina-wymiennikÔÇŁ (I/WW) ustala diabetolog. Przelicznik okre┼Ťla ilo┼Ť─ç insuliny na 1 WW.

Przelicznik I/WW x liczba WW = dawka insuliny na posiłek

Zróbmy to na przykładzie:

Chcesz spo┼╝y─ç 2 kromki chleba, kt├│re razem posiadaj─ů 3 wymienniki w─Öglowodanowe. Lekarz ustali┼é, i┼╝ na 1 WW musisz przyj─ů─ç 2 jednostki insuliny:┬á2j / 1 WW x 3 WW = 6j

Przed posi┼ékiem musisz zatem przyj─ů─ç 6 jednostek insuliny. W ten spos├│b podajesz tyle insuliny na posi┼éek, ile faktycznie potrzebuje Tw├│j organizm (bez ryzyka hiperglikemii lub hipoglikemii).

Jak liczy─ç wymienniki w─Öglowodanowe?

W przypadku produkt├│w ┼Ťwie┼╝ych z kr├│tk─ů dat─ů wa┼╝no┼Ťci, takich jak pieczywo czy owoce, ilo┼Ť─ç wymiennik├│w ustalamy w oparciu o tabele kalorii i mas─Ö produktu.┬áDla produkt├│w w opakowaniach z informacj─ů ┼╝ywieniow─ů, ilo┼Ť─ç wymiennik├│w w─Öglowodanowych ustalamy w oparciu o zawarto┼Ť─ç w─Öglowodan├│w i mas─Ö porcji produktu, kt├│ra umieszczona jest zwykle z ty┼éu opakowania.

Pos┼éu┼╝ymy si─Ö przyk┼éadami ÔÇô okre┼Ťlanie ile WW na dzie┼ä powiniene┼Ť spo┼╝y─ç:

Je┼╝eli potrzebujesz dziennie 2000 kcal a Twoje zapotrzebowanie na w─Öglowodany wynosi 50%, wykonujemy dzia┼éanie: 2000 kcal x 0,5 = 1000 kcal. Zatem 1000 kalorii to taka ilo┼Ť─ç, kt├│ra powinna pochodzi─ç z w─Öglowodan├│w.

Przypomnijmy, ┼╝e 1 g w─Öglowodan├│w to 4 kcal, zatem 1000 kcal / 4 kcal = 250g ÔÇô to jest ich ilo┼Ť─ç, kt├│r─ů musisz spo┼╝y─ç w ci─ůgu dnia.

Poniewa┼╝ 1 WW odpowiada ilo┼Ťci produktu, w jakiej jest zawarte 10 g w─Öglowodan├│w, tak wi─Öc: 250g / 10g = 25 WW na dob─Ö.

Jak obliczy─ç ile WW zawiera dany produkt spo┼╝ywczy?

Obliczmy zawarto┼Ť─ç WW dla banana o masie 120g. Jest to produkt ┼Ťwie┼╝y, zatem korzystamy z tabeli warto┼Ťci od┼╝ywczych. Wiemy, ┼╝e 120g banana to 28,2g w─Öglowodan├│w og├│┼éem. Od tej warto┼Ťci odejmujemy zawarto┼Ť─ç b┼éonnika pokarmowego ÔÇô w ten spos├│b otrzymamy w─Öglowodany przyswajalne. W naszej porcji banana znajduje si─Ö 2g b┼éonnika pokarmowego, zatem: 28,2g ÔÇô 2g = 26,2g w─Öglowodan├│w przyswajalnych.

Analogicznie jak przy okre┼Ťlaniu zapotrzebowania dziennego na WW, nasz wynik dzielimy przez 10 g: 26,2g/10g = 2,6 WW ÔÇô wynik nale┼╝y zaokr─ůgli─ç do 3 WW (je┼╝eli liczba po przecinku by┼éa by mniejsza ni┼╝ 5, wynik zaokr─ůglamy do 2 WW).

W ten spos├│b obliczyli┼Ťmy, ┼╝e 120g banana to 3 WW.

Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e w tabelach i na opakowaniach produkt├│w spo┼╝ywczych, warto┼Ť─ç od┼╝ywcza podana jest najcz─Ö┼Ťciej dla 100g produkt├│w. Aby obliczy─ç ile w─Öglowodan├│w mamy w porcji np. 165g, nale┼╝y dan─ů warto┼Ť─ç pomno┼╝y─ç przez 1,65, np.:

W porcji 100g mamy 45g w─Öglowodan├│w: 45g * 1,65 = 74,25g w─Öglowodan├│w. W porcji 165g produktu znajduje si─Ö 74,25g w─Öglowodan├│w.

Je┼Ťli jednak chcecie szybciej obliczy─ç ile WW zawartych jest w poszczeg├│lnym produkcie spo┼╝ywczym skorzystajcie z naszego kalkulatora:┬áKalkulator

Trudne pocz─ůtkiÔÇŽ

Na pocz─ůtku zawsze jest trudno. Je┼Ťli rozpoczynasz nauk─Ö liczenia WW, przyda Ci si─Ö waga kuchenna (zwyk┼éa, elektroniczna) i tabele wymiennik├│w w─Öglowodanowych lub warto┼Ťci od┼╝ywczych danych produkt├│w.

Warto rozpocz─ů─ç liczenie wymiennik├│w od wa┼╝enia ka┼╝dego posi┼éku. Nasze oczy i pami─Ö─ç szybko si─Ö ucz─ů. Trening czyni mistrza ÔÇô z czasem b─Ödziesz potrafi┼é precyzyjnie oszacowa─ç ilo┼Ť─ç WW w swoim posi┼éku bez u┼╝ycia wagi. Jednak nie zapominaj, ┼╝e czasem warto zweryfikowa─ç swoje umiej─Ötno┼Ťci, powracaj─ůc cho─ç na chwil─Ö do wa┼╝enia. Rutyna mo┼╝e zgubi─ç.

 

W─Öglowodany przyswajalne to:

W jakich produktach spo┼╝ywczych znajduj─ů si─Ö ┼║r├│d┼éa w─Öglowodan├│w?

1 WW to?

Cukry proste znajdziesz w:

Cukry złożone znajdziesz w:

 

Je┼Ťli potrzebujesz pomocy w liczeniu wymiennik├│w w─Öglowodanowych, zasi─Ögnij porady u swojego diabetologa. Mo┼╝esz tak┼╝e zwr├│ci─ç si─Ö do ekspert├│w darmowego programu Diabdis.┬áÔçÉ kliknij w link.

Zapisz

Zapisz

Inne warte uwagi tre┼Ťci, jakie znajdziesz na naszym blogu o cukrzycy:

Edukator diabetologiczny, Diabdis Od ponad 10 lat pracuj─Ö z osobami z cukrzyc─ů jako dietetyk i edukator diabetologiczny. Mam do┼Ťwiadczenie w pracy zar├│wno z dzie─çmi jak i osobami doros┼éymi. Doradzam i pomagam osobom z cukrzyc─ů typu 1 i typu 2 w zakresie dobrego od┼╝ywiania, wysi┼éku fizycznego, nowoczesnych metod leczenia cukrzycy, jak np. pompy insulinowe. Chcesz dowiedzie─ç si─Ö wi─Öcej o diecie przy cukrzycy? Napisz w komentarzu, jakie tematy Ci─Ö interesuj─ů.