Wymienniki w─Öglowodanowe ÔÇô ka┼╝dy diabetyk na intensywnej insulinoterapii liczy je w swoich posi┼ékach.
A przynajmniej pr├│bujeÔÇŽ O tym jak wa┼╝ne s─ů w─Öglowodany i dlaczego warto liczy─ç wymienniki w─Öglowodanowe, przeczytacie poni┼╝ej.

Czym s─ů w─Öglowodany?

W─Öglowodany ÔÇô mimo, i┼╝ mniej kaloryczne od t┼éuszczy – to podstawowe ┼║r├│d┼éo energii dla organizmu cz┼éowieka, kt├│re pokrywa ok. 45-50% dziennego zapotrzebowania. Powinny znale┼║─ç si─Ö w ka┼╝dym posi┼éku w okre┼Ťlonej ilo┼Ťci.

1 g w─Öglowodan├│w to 4 kcal

Nale┼╝y pami─Öta─ç i┼╝ nadmiar w─Öglowodan├│w ÔÇô zw┼éaszcza prostych (jak fruktoza – zawarta w owocach czy glukoza – kt├│r─ů spo┼╝ywamy w postaci bia┼éego cukru) ÔÇô mo┼╝e znacz─ůco podnie┼Ť─ç st─Ö┼╝enie cukru we krwi, co nie jest korzystnym zjawiskiem zw┼éaszcza przy wyst─Öpowaniu cukrzycy.

Jak dzielimy w─Öglowodany?

Z chemicznego punktu widzenia w─Öglowodany dzielimy na cukry proste i cukry z┼éo┼╝one. Cukry proste to przede wszystkim glukoza, fruktoza i galaktoza. Cukry z┼éo┼╝one to sacharoza, maltoza, laktoza, skrobia i glikogen. A pro┼Ťciej?

  • Cukry proste┬áznajdziemy w takich produktach jak: cukier bia┼éy/trzcinowy, mi├│d, owoce ┼Ťwie┼╝e i suszone, s┼éodycze, s┼éodzone napoje, syropy
  • Cukry z┼éo┼╝one┬áto przede wszystkim produkty pe┼énoziarniste: pieczywo i p┼éatki, ry┼╝, gruboziarniste kasze i makarony a tak┼╝e warzywa str─ůczkowe ÔÇô b├│b, soja, soczewica, ciecierzyca, groch, fasola

Czym r├│┼╝ni─ů si─Ö cukry proste od z┼éo┼╝onych?

Cukry proste bardzo szybko zwi─Ökszaj─ů nasz cukier we krwi, ale r├│wnie szybko nast─Öpuje jego spadek ÔÇô dostajemy zatem zastrzyk energii, kt├│ry po kilku chwilach gwa┼étownie spada i czujemy si─Ö senni. Natomiast cukry z┼éo┼╝one sprawiaj─ů, i┼╝ poziom cukru we krwi jest utrzymywany mniej wi─Öcej na tym samym poziomie przez kilka godzin, co daje nam wi─Öcej energii, kt├│ra trwa d┼éu┼╝szy czas.

Nale┼╝y pami─Öta─ç, i┼╝ mimo, ┼╝e w─Öglowodany z┼éo┼╝one s─ů bardzo dobre dla naszego organizmu, nie nale┼╝y ich spo┼╝ywa─ç w nadmiarze ÔÇô w ko┼äcu wszystko spo┼╝ywane w nadmiernych ilo┼Ťci przynosi niekorzy┼Ťci.

Pod wzgl─Ödem przyswajalno┼Ťci w─Öglowodany mo┼╝emy jeszcze podzieli─ç na w─Öglowodany:

  • Przyswajalne ÔÇô stanowi─ůce realne ┼║r├│d┼éo energii, nale┼╝─ů do nich zar├│wno cukry proste jak i cukry z┼éo┼╝one
  • Nieprzyswajalne ÔÇô w┼é├│kno pokarmowe znane bardziej jako b┼éonnik pokarmowy. Nie jest on trawiony przez uk┼éad pokarmowy cz┼éowieka, pe┼éni funkcj─Ö ÔÇ×wymiataczaÔÇŁ wolnych rodnik├│w czy toksyn, zapewnia nam syto┼Ť─ç na d┼éu┼╝ej, wspomaga perystaltyk─Ö i pasa┼╝ jelitowy oraz chroni organizm przed gwa┼étownymi skokami glukozy we krwi (poprzez op├│┼║nienie jej wch┼éaniania).

Gdzie szuka─ç w─Öglowodan├│w?

Dieta ka┼╝dego cz┼éowieka powinna by─ç zbilansowana pod k─ůtem sk┼éadnik├│w od┼╝ywczych ÔÇô powinna zatem zawiera─ç ┼║r├│d┼éo bia┼éka, t┼éuszczy i w─Öglowodan├│w. Zasadniczym ┼║r├│d┼éem w─Öglowodan├│w z┼éo┼╝onych ÔÇô a wi─Öc najbardziej dla nas korzystnych – s─ů produkty ro┼Ťlinne. Poni┼╝szy schemat poka┼╝e nam, gdzie dok┼éadnie ich szuka─ç.

Źródła węglowodanów:

  • Zbo┼╝a i produkty zbo┼╝owe┬á(kasze, m─ůki, p┼éatki, makarony i pieczywo z takich zb├│┼╝ jak: ┼╝yto, owies, orkisz, j─Öczmie┼ä);
  • Owoce i ich przetwory (banany, winogrona, jab┼éka, gruszki, truskawki, d┼╝emy, marmolady, soki);
  • Niekt├│re warzywa (soja, soczewica, ciecierzyca, b├│b, fasola, ziemniaki, bataty);
  • Mleko i przetwory mleczne (chude mleko, jogurty, kefiry, ma┼Ťlanki);
  • Cukier i s┼éodycze (cukier bia┼éy i trzcinowy, mi├│d, s┼éodycze, s┼éodzone napoje i syropy).

Dla przykładu:

100g kaszy jaglanej to 73g w─Öglowodan├│w og├│┼éem

100g banana to 28g w─Öglowodan├│w og├│┼éem

100g ciecierzycy to 61g w─Öglowodan├│w og├│┼éem

100g kefiru naturalnego to 5g w─Öglowodan├│w og├│┼éem

100g cukru bia┼éego to 100g w─Öglowodan├│w og├│┼éem

Czym jest wymiennik w─Öglowodanowy?

Wymiennik w─Öglowodanowy (WW) to porcja produktu wyra┼╝ona w gramach, kt├│ra dostarcza 10g w─Öglowodan├│w przyswajalnych*. 1 WW podnosi st─Ö┼╝enie glukozy u osoby doros┼éej o ┼Ťrednio 30-40 mg/dL.

1 WW = 10g w─Öglowodan├│w przyswajalnych = 40 kcal

* W─Öglowodany przyswajalne to w─Öglowodany obecne w danym produkcie po odj─Öciu b┼éonnika pokarmowego (kt├│ry nie jest trawiony, a wi─Öc nie dostarcza energii).

W─Öglowodany przyswajalne = w─Öglowodany og├│┼éem ÔÇô b┼éonnik pokarmowy

ÔÇ×Ale czy WW jest mi potrzebny?ÔÇŁ

Je┼╝eli jeste┼Ť leczony/a metod─ů konwencjonalnej, intensywnej lub funkcjonalnej insulinoterapii, wymienniki w─Öglowodanowe znacznie u┼éatwi─ů Twoje ┼╝ycie. Wyliczanie WW z produkt├│w w─Öglowodanowych pomo┼╝e Ci przy wyborze odpowiedniej ich ilo┼Ťci do posi┼éku oraz do podania odpowiedniej dawki insuliny przed posi┼ékiem. Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e przelicznik ÔÇ×insulina-wymiennikÔÇŁ (I/WW) ustala diabetolog. Przelicznik okre┼Ťla ilo┼Ť─ç insuliny na 1 WW.

Przelicznik I/WW x liczba WW = dawka insuliny na posi┼éek

Zr├│bmy to na przyk┼éadzie:

Chcesz spo┼╝y─ç 2 kromki chleba, kt├│re razem posiadaj─ů 3 wymienniki w─Öglowodanowe. Lekarz ustali┼é, i┼╝ na 1 WW musisz przyj─ů─ç 2 jednostki insuliny:┬á2j / 1 WW x 3 WW = 6j

Przed posi┼ékiem musisz zatem przyj─ů─ç 6 jednostek insuliny. W ten spos├│b podajesz tyle insuliny na posi┼éek, ile faktycznie potrzebuje Tw├│j organizm (bez ryzyka hiperglikemii lub hipoglikemii).

Jak liczy─ç wymienniki w─Öglowodanowe?

W przypadku produkt├│w ┼Ťwie┼╝ych z kr├│tk─ů dat─ů wa┼╝no┼Ťci, takich jak pieczywo czy owoce, ilo┼Ť─ç wymiennik├│w ustalamy w oparciu o tabele kalorii i mas─Ö produktu.┬áDla produkt├│w w opakowaniach z informacj─ů ┼╝ywieniow─ů, ilo┼Ť─ç wymiennik├│w w─Öglowodanowych ustalamy w oparciu o zawarto┼Ť─ç w─Öglowodan├│w i mas─Ö porcji produktu, kt├│ra umieszczona jest zwykle z ty┼éu opakowania.

Pos┼éu┼╝ymy si─Ö przyk┼éadami ÔÇô okre┼Ťlanie ile WW na dzie┼ä powiniene┼Ť spo┼╝y─ç:

Je┼╝eli potrzebujesz dziennie 2000 kcal a Twoje zapotrzebowanie na w─Öglowodany wynosi 50%, wykonujemy dzia┼éanie: 2000 kcal x 0,5 = 1000 kcal. Zatem 1000 kalorii to taka ilo┼Ť─ç, kt├│ra powinna pochodzi─ç z w─Öglowodan├│w.

Przypomnijmy, ┼╝e 1 g w─Öglowodan├│w to 4 kcal, zatem 1000 kcal / 4 kcal = 250g ÔÇô to jest ich ilo┼Ť─ç, kt├│r─ů musisz spo┼╝y─ç w ci─ůgu dnia.

Poniewa┼╝ 1 WW odpowiada ilo┼Ťci produktu, w jakiej jest zawarte 10 g w─Öglowodan├│w, tak wi─Öc: 250g / 10g = 25 WW na dob─Ö.

Jak obliczy─ç ile WW zawiera dany produkt spo┼╝ywczy?

Obliczmy zawarto┼Ť─ç WW dla banana o masie 120g. Jest to produkt ┼Ťwie┼╝y, zatem korzystamy z tabeli warto┼Ťci od┼╝ywczych. Wiemy, ┼╝e 120g banana to 28,2g w─Öglowodan├│w og├│┼éem. Od tej warto┼Ťci odejmujemy zawarto┼Ť─ç b┼éonnika pokarmowego ÔÇô w ten spos├│b otrzymamy w─Öglowodany przyswajalne. W naszej porcji banana znajduje si─Ö 2g b┼éonnika pokarmowego, zatem: 28,2g ÔÇô 2g = 26,2g w─Öglowodan├│w przyswajalnych.

Analogicznie jak przy okre┼Ťlaniu zapotrzebowania dziennego na WW, nasz wynik dzielimy przez 10 g: 26,2g/10g = 2,6 WW ÔÇô wynik nale┼╝y zaokr─ůgli─ç do 3 WW (je┼╝eli liczba po przecinku by┼éa by mniejsza ni┼╝ 5, wynik zaokr─ůglamy do 2 WW).

W ten spos├│b obliczyli┼Ťmy, ┼╝e 120g banana to 3 WW.

Nale┼╝y pami─Öta─ç, ┼╝e w tabelach i na opakowaniach produkt├│w spo┼╝ywczych, warto┼Ť─ç od┼╝ywcza podana jest najcz─Ö┼Ťciej dla 100g produkt├│w. Aby obliczy─ç ile w─Öglowodan├│w mamy w porcji np. 165g, nale┼╝y dan─ů warto┼Ť─ç pomno┼╝y─ç przez 1,65, np.:

W porcji 100g mamy 45g w─Öglowodan├│w: 45g * 1,65 = 74,25g w─Öglowodan├│w. W porcji 165g produktu znajduje si─Ö 74,25g w─Öglowodan├│w.

Je┼Ťli jednak chcecie szybciej obliczy─ç ile WW zawartych jest w poszczeg├│lnym produkcie spo┼╝ywczym skorzystajcie z naszego kalkulatora:┬áKalkulator

Trudne pocz─ůtkiÔÇŽ

Na pocz─ůtku zawsze jest trudno. Je┼Ťli rozpoczynasz nauk─Ö liczenia WW, przyda Ci si─Ö waga kuchenna (zwyk┼éa, elektroniczna) i tabele wymiennik├│w w─Öglowodanowych lub warto┼Ťci od┼╝ywczych danych produkt├│w.

Warto rozpocz─ů─ç liczenie wymiennik├│w od wa┼╝enia ka┼╝dego posi┼éku. Nasze oczy i pami─Ö─ç szybko si─Ö ucz─ů. Trening czyni mistrza ÔÇô z czasem b─Ödziesz potrafi┼é precyzyjnie oszacowa─ç ilo┼Ť─ç WW w swoim posi┼éku bez u┼╝ycia wagi. Jednak nie zapominaj, ┼╝e czasem warto zweryfikowa─ç swoje umiej─Ötno┼Ťci, powracaj─ůc cho─ç na chwil─Ö do wa┼╝enia. Rutyna mo┼╝e zgubi─ç.

 

W─Öglowodany przyswajalne to:

W jakich produktach spo┼╝ywczych znajduj─ů si─Ö ┼║r├│d┼éa w─Öglowodan├│w?

1 WW to?

Cukry proste znajdziesz w:

Cukry złożone znajdziesz w:

Zapisz

Zapisz

Inne warte uwagi tre┼Ťci, jakie znajdziesz na naszym blogu o cukrzycy:

Edukator diabetologiczny, Diabdis

Od ponad 10 lat pracuj─Ö z osobami z cukrzyc─ů jako dietetyk i edukator diabetologiczny. Mam do┼Ťwiadczenie w pracy zar├│wno z dzie─çmi jak i osobami doros┼éymi. Doradzam i pomagam osobom z cukrzyc─ů typu 1 i typu 2 w zakresie dobrego od┼╝ywiania, wysi┼éku fizycznego, nowoczesnych metod leczenia cukrzycy, jak np. pompy insulinowe.

Chcesz dowiedzie─ç si─Ö wi─Öcej o diecie przy cukrzycy? Napisz w komentarzu, jakie tematy Ci─Ö interesuj─ů.